Với mức học bổng lên tới 84 triệu đồng mỗi năm, chính sách mới được xem là “lực hút” mạnh để kéo người giỏi trở lại với các ngành kỹ thuật then chốt và công nghệ chiến lược.

Việc Chính phủ ban hành Nghị định 179/2026/NĐ-CP về chính sách học bổng cho người học các ngành khoa học cơ bản, kỹ thuật then chốt và công nghệ chiến lược đang tạo nên sự quan tâm lớn trong giới giáo dục đại học.

Trong bối cảnh cuộc cạnh tranh công nghệ toàn cầu ngày càng khốc liệt, nhiều chuyên gia cho rằng đây không đơn thuần là chính sách hỗ trợ học tập mà là bước đi chiến lược nhằm xây dựng nền tảng nhân lực chất lượng cao cho tương lai.

Không chỉ mở rộng cơ hội cho sinh viên đại học, học viên cao học và nghiên cứu sinh, chính sách này còn được kỳ vọng tạo “cú hích” lớn đối với các ngành kỹ thuật vốn giữ vai trò nền tảng trong tiến trình công nghiệp hóa, chuyển đổi số và phát triển kinh tế tri thức của đất nước.

Theo Nghị định 179, sinh viên thuộc nhóm ngành khoa học cơ bản, kỹ thuật then chốt và công nghệ chiến lược có thể nhận mức hỗ trợ từ 3,7 - 5 triệu đồng mỗi tháng tùy nhóm ngành và chương trình đào tạo.

Học viên cao học được hỗ trợ từ 5,5 - 7,4 triệu đồng mỗi tháng, trong khi nghiên cứu sinh tiến sỹ có thể nhận tối đa 8,4 triệu đồng mỗi tháng đối với các chương trình đào tạo tài năng, vi mạch bán dẫn và nhóm ngành khoa học cơ bản.

Nếu tính theo năm học, tổng mức hỗ trợ dao động từ 37 - 84 triệu đồng mỗi năm. Đây được đánh giá là mức học bổng có giá trị lớn trong điều kiện hiện nay, đủ để nhiều sinh viên trang trải học phí và phần lớn chi phí sinh hoạt.

Theo ý kiến của một số nhà quản lý giáo dục, Nghị định 179 mở ra cơ hội rất lớn cho các trường đại học đào tạo nhóm ngành kỹ thuật then chốt và công nghệ chiến lược.

Cụ thể, từ trước đến nay, sinh viên các ngành này chủ yếu nhận hỗ trợ học phí hoặc học bổng theo chương trình riêng của trường. Với Nghị định 179, lần đầu tiên một chính sách hỗ trợ người học trong các ngành kỹ thuật then chốt và công nghệ chiến lược được quy định ở cấp nghị định của Chính phủ với phạm vi rộng và cơ chế toàn diện.

Chính sách mới có ý nghĩa tương tự như Nghị định 116 dành cho sinh viên sư phạm nhưng phạm vi rộng hơn rất nhiều, bao gồm cả sinh viên đại học, học viên cao học và nghiên cứu sinh. Điểm đáng chú ý là học bổng không dành cho tất cả người học mà áp dụng theo cơ chế chọn lọc khá chặt chẽ. Người học phải đáp ứng các điều kiện về điểm đầu vào cũng như duy trì kết quả học tập trong suốt quá trình đào tạo.

Cụ thể, với thí sinh xét tuyển bằng điểm thi tốt nghiệp THPT, điều kiện là điểm trung bình cộng ba môn theo tổ hợp xét tuyển đạt từ 22,5 điểm trở lên, không tính điểm ưu tiên và thuộc nhóm 30% thí sinh có điểm trúng tuyển cao nhất của ngành hoặc chương trình đào tạo.

Trong quá trình học tập, sinh viên phải duy trì kết quả học tập theo quy định, bảo đảm số tín chỉ tích lũy và không bị kỷ luật từ mức khiển trách trở lên mới tiếp tục được nhận học bổng.

Chính cơ chế này sẽ tạo động lực kép: vừa khuyến khích học sinh nỗ lực học tập ngay từ phổ thông, vừa thúc đẩy sinh viên duy trì chất lượng học tập trong suốt quá trình đào tạo.

Lãnh đạo Trường Đại học Khoa học và Công nghệ Hà Nội (USTH) cho rằng, nguồn nhân lực chất lượng cao trong lĩnh vực khoa học - công nghệ chính là yếu tố quyết định sức cạnh tranh quốc gia trong tương lai.

Theo đó, thời gian qua nhiều học sinh giỏi, kể cả học sinh chuyên tự nhiên, vẫn có xu hướng chuyển sang các ngành kinh tế hoặc lĩnh vực khác vì lo ngại áp lực học tập và cơ hội nghề nghiệp ở khối STEM chưa thật sự hấp dẫn.

“Tôi kỳ vọng chính sách học bổng này sẽ giúp thay đổi xu hướng đó, khuyến khích học sinh có năng lực và giàu tiềm năng lựa chọn các ngành khoa học cơ bản, kỹ thuật then chốt và công nghệ chiến lược của quốc gia”, vị này chia sẻ.

Trong khi đó, nhiều trường đại học kỹ thuật cho rằng chính sách mới sẽ tác động tích cực tới công tác tuyển sinh trong những năm tới.

Những năm gần đây, xu hướng lựa chọn ngành nghề của học sinh đã thay đổi mạnh theo nhu cầu thị trường lao động. Làn sóng đầu tư của doanh nghiệp FDI vào các lĩnh vực công nghệ cao, bán dẫn, tự động hóa và sản xuất thông minh đang kéo theo nhu cầu rất lớn về nguồn nhân lực kỹ thuật chất lượng cao.