Ngành Y khoa vốn được xem là một trong những ngành đào tạo khắt khe, kéo dài và tốn kém nhất hệ thống giáo dục đại học. Tuy nhiên, mùa tuyển sinh 2026 ghi nhận thêm một bước nhảy đáng chú ý về học phí, với nhiều trường đồng loạt điều chỉnh tăng mạnh, thậm chí có cơ sở đào tạo thu tới 150 triệu đồng mỗi năm học.

Theo công bố của các trường đại học đến ngày 7/5, đã có 15 cơ sở đào tạo ngành Y khoa công bố mức học phí dự kiến năm học 2026-2027. Mức thấp nhất gần 48 triệu đồng/năm, trong khi nhiều trường dao động 70-90 triệu đồng. Đáng chú ý, hai trường vượt mốc 100 triệu đồng gồm Đại học Phenikaa với 120 triệu đồng/năm và Đại học Tân Tạo giữ nguyên mức 150 triệu đồng/năm.

Ngay cả các trường y hàng đầu vốn được xem là lựa chọn truyền thống của nhiều thí sinh như Đại học Y Hà Nội, Đại học Y Dược TP.HCM, Đại học Y khoa Phạm Ngọc Thạch hay Trường Đại học Y Dược - Đại học Quốc gia Hà Nội cũng đều tăng học phí đáng kể. Riêng Đại học Y khoa Phạm Ngọc Thạch tăng mạnh nhất, thêm 25,8 triệu đồng, nâng mức thu lên 81 triệu đồng/năm.

Một điểm đáng chú ý khác là toàn bộ các trường công lập đào tạo Y khoa hiện đều thu cao hơn mức trần học phí 35 triệu đồng/năm theo quy định dành cho nhóm trường chưa tự bảo đảm chi thường xuyên.

Nguyên nhân chủ yếu đến từ quá trình tự chủ đại học. Theo quy định hiện hành, các trường tự chủ được phép thu học phí gấp 2-2,5 lần mức trần; với chương trình đã kiểm định chất lượng, cơ sở đào tạo còn được quyền tự xác định mức thu.

Đáng chú ý, Học viện Y Dược học cổ truyền Việt Nam năm nay cũng tạo nhiều chú ý khi công bố mức học phí tăng mạnh. Nhà trường dự kiến thu 56-58 triệu đồng/năm đối với ba ngành Dược học, Y học cổ truyền và Y khoa, tăng khoảng 1,8-2 lần so với năm trước.

Theo lý giải của nhà trường, mức thu được xây dựng căn cứ Nghị định 238/2025 của Chính phủ về cơ chế học phí đối với các trường tự chủ. Đồng thời, các chương trình đào tạo đã đạt chuẩn kiểm định chất lượng nên được quyền xác định mức thu phù hợp với điều kiện đào tạo thực tế.

Bên cạnh học phí, Học viện Y Dược học cổ truyền Việt Nam cũng mở rộng quy mô tuyển sinh lên 1.350 chỉ tiêu, tăng 300 so với năm trước. Trường tiếp tục xét tuyển bằng điểm thi tốt nghiệp THPT và xét tuyển thẳng, đồng thời mở rộng tổ hợp xét tuyển. Lần đầu tiên tổ hợp D35 (Toán, Sinh, Tiếng Trung) được đưa vào xét tuyển cho ngành Y học cổ truyền.

Mùa tuyển sinh 2026 đánh dấu bước chuyển lớn của khối ngành Y dược khi hàng loạt trường mở rộng tổ hợp xét tuyển, đưa cả Văn, Sử, Tin học vào đầu vào bác sỹ. Thay đổi này phản ánh áp lực nguồn tuyển và yêu cầu mới của đào tạo y khoa hiện đại.

Mùa tuyển sinh đại học năm 2026 đang chứng kiến một trong những thay đổi đáng chú ý nhất của khối ngành Y dược trong nhiều năm qua: hàng loạt trường mở rộng tổ hợp xét tuyển, phá thế gần như “độc quyền” của khối B00 truyền thống gồm Toán - Hóa - Sinh.

Nếu trước đây, cánh cửa bước vào ngành Y khoa gần như chỉ dành cho nhóm thí sinh học thiên về khoa học tự nhiên, đặc biệt là Sinh học, thì năm nay bức tranh tuyển sinh đã khác đáng kể. Nhiều trường sử dụng thêm các tổ hợp có Ngữ văn, Lịch sử, Giáo dục kinh tế và pháp luật, Tin học, Công nghệ hay ngoại ngữ. Một số cơ sở đào tạo còn mở tới 10-12 tổ hợp xét tuyển cho ngành bác sỹ đa khoa.

Sự thay đổi này lập tức tạo nên nhiều tranh luận trong xã hội. Không ít ý kiến bày tỏ lo ngại việc đưa Văn, Sử vào xét tuyển ngành Y có thể làm giảm chất lượng đầu vào của bác sỹ tương lai. Tuy nhiên, phía sau thay đổi ấy là sự dịch chuyển lớn của hệ thống giáo dục và thị trường tuyển sinh đại học.

Theo các chuyên gia giáo dục, nguyên nhân đầu tiên đến từ chương trình giáo dục phổ thông mới. Việc thí sinh được tự chọn môn thi thay vì học theo khối cố định khiến số lượng học sinh chọn Sinh học giảm mạnh qua từng năm. Đây là yếu tố tác động trực tiếp tới nguồn tuyển của ngành Y dược.

Trong bối cảnh ấy, nếu vẫn giữ cách tuyển sinh cũ, nhiều trường sẽ đối mặt nguy cơ thiếu hụt nguồn đầu vào, đặc biệt ở các cơ sở đào tạo ngoài công lập hoặc nhóm trường đang mở rộng quy mô đào tạo nhân lực y tế.

Điểm đáng chú ý là dù mở rộng tổ hợp, phần lớn các trường vẫn giữ “trục chính” là các môn khoa học tự nhiên. Các tổ hợp mới thường duy trì Toán - Hóa hoặc Toán - Sinh, còn Ngữ văn, Tin học hay Giáo dục kinh tế và pháp luật đóng vai trò môn thứ ba bổ trợ.

Điều này cho thấy xu hướng mới của đào tạo y khoa không chỉ dừng ở năng lực học thuộc kiến thức tự nhiên mà bắt đầu chú trọng thêm kỹ năng giao tiếp, khả năng tư duy xã hội, phản biện và thấu cảm với người bệnh.

Đây cũng là hướng tiếp cận mà nhiều nền y học phát triển trên thế giới đã áp dụng từ lâu. Một bác sỹ giỏi hiện đại không chỉ cần giỏi chuyên môn mà còn phải biết giao tiếp với bệnh nhân, xử lý tình huống tâm lý, hiểu đạo đức nghề nghiệp và thích ứng với môi trường y tế số hóa.

Song giới chuyên môn cũng đồng loạt nhấn mạnh rằng việc mở rộng tổ hợp không đồng nghĩa hạ chuẩn đào tạo. Ngành Y vẫn là lĩnh vực đặc thù liên quan trực tiếp đến sức khỏe và tính mạng con người, nên nền tảng khoa học tự nhiên tiếp tục giữ vai trò cốt lõi.

Nhiều chuyên gia cảnh báo nếu các trường mở rộng tổ hợp theo hướng cơ học, chạy theo số lượng mà thiếu cơ chế kiểm soát chất lượng, hệ quả có thể ảnh hưởng trực tiếp đến chất lượng nhân lực y tế trong tương lai.

Thực tế, các quốc gia có nền y học phát triển như Mỹ, Australia hay Nhật Bản đều rất coi trọng đầu vào ngành Y. Dù cho phép thí sinh xuất thân từ nhiều lĩnh vực khác nhau, họ vẫn áp dụng các kỳ thi chuẩn hóa khắt khe nhằm đánh giá năng lực khoa học, tư duy logic và khả năng phản biện trước khi bước vào đào tạo chuyên môn y khoa.

Tại Việt Nam, cùng với việc đa dạng hóa tổ hợp xét tuyển, nhiều ý kiến cho rằng cần sớm xây dựng cơ chế kỹ thuật để bảo đảm công bằng giữa các tổ hợp, tránh tình trạng chênh lệch độ khó giữa các môn học dẫn tới bất bình đẳng trong tuyển sinh.

Một đề xuất được nhắc đến nhiều là nhân hệ số đối với các môn nền tảng như Sinh học hoặc Hóa học nhằm giữ vai trò trung tâm của khoa học tự nhiên trong đào tạo bác sỹ.

Dù còn nhiều tranh luận, không thể phủ nhận mùa tuyển sinh 2026 đang đánh dấu bước chuyển lớn của khối ngành Y dược. Từ mô hình tuyển sinh gần như khép kín với khối B00, các trường đang dần tiếp cận tư duy đào tạo mở hơn, đa chiều hơn và phù hợp hơn với bối cảnh giáo dục hiện đại.