Trên thị trường, nhà đầu tư đang ngóng trông các con số lợi nhuận doanh nghiệp quý III/2026, cũng như 9 tháng đầu năm. Còn với các chuyên gia, phân hóa là từ khóa chính trong dự báo về bức tranh kết quả kinh doanh quý III.  

Chi phí đè nặng khối chứng khoán

Chứng khoán là một trong những nhóm ngành được dự báo có kết quả kinh doanh quý III/2026 kém tích cực trong bối cảnh thanh khoản thị trường bình quân phiên trong quý ước giảm khoảng 55 - 60% so với cùng kỳ. Diễn biến này tác động trực tiếp đến nguồn thu môi giới, trong khi biến động giá cổ phiếu cũng ảnh hưởng đến hoạt động đầu tư.

Cùng với đó, ở mảng cho vay ký quỹ, thị trường biến động khiến dư nợ margin dự báo hạ nhiệt. Quy mô cho vay dự kiến vẫn tăng trưởng so với cùng kỳ nhờ nguồn vốn bổ sung từ các đợt tăng vốn trong nửa cuối năm 2025 và nửa đầu năm 2026. Nhưng tăng trưởng dư nợ chưa bảo đảm lợi nhuận cải thiện tương ứng, bởi mặt bằng lãi suất cao làm gia tăng chi phí vốn, thu hẹp biên lợi nhuận cho vay.

Các công ty chứng khoán hàng đầu được dự báo có thể ghi nhận kết quả kinh doanh kém tích cực hơn cùng kỳ do doanh thu môi giới giảm theo thanh khoản, NIM hoạt động tài chính có thể thu hẹp trong bối cảnh lãi suất cao và lợi nhuận đầu tư chịu ảnh hưởng từ biến động của Chỉ số VN-Index.

Theo dự báo của Công ty Chứng khoán VCBS, cả 3 công ty chứng khoán đầu ngành gồm SSI, HSC, Vietcap đều có khả năng ghi nhận một quý kinh doanh suy giảm. Doanh thu quý III/2026 của SSI dự báo đạt 2.511 tỷ đồng, giảm 19,9%; lợi nhuận sau thuế đạt 1.044 tỷ đồng, giảm 29,3%. Dư nợ cho vay ký quỹ bình quân được kỳ vọng tăng khoảng 15-20%, hoạt động IB (ngân hàng đầu tư) kỳ vọng ổn định, nhưng chưa đủ bù đắp sức ép từ thanh khoản và chi phí huy động.

Trong khi đó, tại HSC, doanh thu quý III/2026 được dự báo đạt 1.306 tỷ đồng, giảm 5,4%; lợi nhuận sau thuế đạt 379 tỷ đồng, giảm 14%. Với Vietcap, VCBS ước tính, lợi nhuận sau thuế đạt 342 tỷ đồng, giảm 18,7%, dù quy mô cho vay được hỗ trợ bởi nguồn vốn bổ sung từ đợt phát hành riêng lẻ cuối năm trước.

Sức ép cũng hiện diện tại nhóm công ty chứng khoán nhỏ và vừa do lợi nhuận tự doanh quý III/2025 ở mức cao tạo nền so sánh lớn, khiến một số doanh nghiệp có thể ghi nhận mức suy giảm mạnh hơn. Cơ cấu danh mục đầu tư, nguồn vốn và tỷ trọng đóng góp của từng hoạt động sẽ quyết định mức độ ảnh hưởng tại mỗi công ty.

Bên cạnh nhóm chứng khoán, một số nhóm ngành có thể ghi nhận lợi nhuận giảm do tác động chi phí đầu vào tăng cao như xây dựng (giảm 85% so với cùng kỳ), xuất khẩu (giảm 42%), hàng không (giảm 40%).

Tính chung thị trường, Công ty cổ phần Chứng khoán MB (MBS) dự báo, lợi nhuận toàn thị trường có thể đạt mức tăng 25% so với cùng kỳ trong quý III/2026. Tốc độ tăng trưởng này có thể bắt đầu giảm so với 2 quý đầu năm do tác động từ môi trường lãi suất cao, đồng thời càng về cuối năm, hiệu ứng nền thấp sẽ giảm dần và tốc độ tăng trưởng lợi nhuận sẽ có xu hướng bình thường hóa.  

Ngân hàng, dầu khí giữ nhịp tăng trưởng

Dù có những khoảng trầm, các dự báo vẫn cho thấy, nhiều doanh nghiệp duy trì được động lực tăng trưởng. Trong đó, ngân hàng tiếp tục là một điểm tựa trong bức tranh lợi nhuận.

Theo đánh giá của VCBS, lợi nhuận ngân hàng dự kiến tiếp tục tăng trưởng tích cực với động lực chính đến từ thu nhập lãi: các ngân hàng đẩy nhanh giải ngân tín dụng, NIM (biên lãi ròng) tiếp đà hồi phục nhờ việc chuyển dịch cơ cấu cho vay sang các kỳ hạn dài và các khoản vay ưu đãi chuyển sang lãi suất thả nổi. Đặc biệt, các ngân hàng nhóm quốc doanh và nhóm tư nhân lớn tham gia tài trợ các dự án hạ tầng trọng điểm được hưởng lợi từ các chính sách mới hỗ trợ thanh khoản. Tỷ lệ nợ xấu và tỷ lệ dự phòng bao nợ xấu tiếp tục được kiểm soát ổn định.

Phía MBS cũng dự báo, lợi nhuận sau thuế của các ngân hàng niêm yết trong phạm vi theo dõi tăng 19,1%, chủ yếu được dẫn dắt bởi nhóm quốc doanh. Thu nhập lãi thuần của nhóm quốc doanh được dự báo tăng 22,1%, cao hơn mức 14,1% của nhóm tư nhân. Động lực đến từ tín dụng tại các phân khúc doanh nghiệp, khách hàng có vốn đầu tư nước ngoài, cùng lợi thế chi phí vốn và tiền gửi không kỳ hạn. Việc các khoản vay trung, dài hạn chuyển sang lãi suất thả nổi cũng hỗ trợ thu nhập.

Bên cạnh đó, chi phí trích lập dự phòng của nhóm quốc doanh có thể giảm 18,5%, tạo thêm dư địa tăng lợi nhuận.

Dầu khí là điểm sáng tiếp theo trong bức tranh lợi nhuận quý III/2026 nhờ giá dầu neo cao, với lợi nhuận được dự báo tăng 94%. Trong chuỗi giá trị ngành, động lực tăng trưởng trải từ triển khai dự án thượng nguồn đến vận tải và chế biến, kinh doanh sản phẩm dầu khí. Các doanh nghiệp dầu khí sẽ đạt mức tăng trưởng khả quan so với cùng kỳ nhờ tiếp tục đẩy mạnh các dự án dầu khí nội địa và giá dầu vượt điểm hòa vốn.

Tuy nhiên, lợi nhuận sẽ có phần suy giảm so với quý II do giá dầu trung bình thu hẹp và các doanh nghiệp không ghi nhận một số nguồn thu bất thường. Ở khu vực thượng nguồn, chu kỳ đầu tư của Việt Nam tiếp tục là động lực tăng trưởng chính của nhóm doanh nghiệp dịch vụ và khai thác dầu khí trong quý III/2026.

Ngoài ra, ở một số nhóm ngành khác như bán lẻ và bất động sản, mức tăng lợi nhuận dự kiến khá cao, nhưng sự phân hóa vẫn rõ nét. Lợi nhuận ngành bán lẻ quý III/2026 được dự báo tăng 70% so với cùng kỳ, với điểm sáng tập trung ở các doanh nghiệp hưởng lợi từ chu kỳ thay mới thiết bị công nghệ, điện tử tiêu dùng và mở rộng chuỗi. Tuy nhiên, tâm lý tiêu dùng thận trọng khiến đà tăng khó lan tỏa đồng đều giữa các phân khúc.

Với bất động sản dân cư, MBS dự báo, lợi nhuận tăng tới 214%, chủ yếu nhờ đóng góp của Vinhomes, trong khi một số doanh nghiệp vẫn chịu sức ép từ lãi suất cao, sức mua chậm và tiến độ bàn giao…  

Chờ xung lực lợi nhuận kích hoạt dòng tiền

Dù bức tranh lợi nhuận có điểm sáng, song điều nhà đầu tư kỳ vọng là, kết quả kinh doanh tích cực từ doanh nghiệp có thể tạo nên lực đẩy để tạo chuyển biến về giá trị cho cổ phiếu trên sàn chứng khoán.

Lợi nhuận doanh nghiệp Việt Nam tăng, nhưng giá cổ phiếu chưa theo kịp là nhận định của ông Petri Deryng, nhà quản lý danh mục quỹ đầu tư Phần Lan PYN Elite Fund về diễn biến thị trường trong 9 tháng qua. Ông cho biết, các doanh nghiệp niêm yết tại Việt Nam đang hướng tới một năm tăng trưởng lợi nhuận mạnh mẽ. Lợi nhuận trong nửa đầu năm tăng tới 46% và ngay cả khi loại trừ các khoản thu nhập bất thường, tăng trưởng lợi nhuận cả năm vẫn được kỳ vọng đạt 20-25% - một kết quả rất đáng ghi nhận.

Tuy nhiên, trong khi VN-Index hiện tăng nhẹ so với đầu năm chủ yếu nhờ diễn biến của mã VIC (Vingroup) và cổ phiếu dầu khí, thì phần còn lại vẫn còn khá chật vật. Giá cổ phiếu không tăng dù kết quả kinh doanh của doanh nghiệp rất tích cực.

Sự tăng trưởng trên thị trường chứng khoán vẫn còn phụ thuộc vào nhiều yếu tố. Đặc biệt, nền tảng tăng trưởng tích cực trong nửa cuối năm 2026 được kỳ vọng tiếp tục là yếu tố hỗ trợ quan trọng đối với triển vọng của thị trường chứng khoán, bên cạnh các yếu tố về mặt bằng lãi suất, dòng tiền và tăng trưởng lợi nhuận doanh nghiệp.

Theo nhận định của ông Trần Thái Bình, Giám đốc Cấp cao Khối Phân tích, Công ty Chứng khoán OCBS, thị trường đang dần chuyển từ câu chuyện “đón đầu nâng hạng” sang tăng trưởng lợi nhuận và định giá doanh nghiệp. Thay vì đồng loạt tìm đến các cổ phiếu vốn hóa lớn hưởng lợi từ dòng vốn ngoại, nhà đầu tư bắt đầu tìm kiếm những doanh nghiệp có câu chuyện tăng trưởng riêng, triển vọng kết quả kinh doanh tích cực hoặc khả năng hưởng lợi từ các động lực mới của nền kinh tế. Giai đoạn này có thể không tạo ra mức tăng mạnh trên chỉ số, nhưng mở ra cơ hội rõ hơn ở cấp độ cổ phiếu, đặc biệt khi mùa công bố kết quả kinh doanh quý III/2026 đang đến gần.