Vươn lên vào nhóm dẫn đầu

Bà Vũ Minh Hạnh, CEO GameGeek đánh giá, ngành game Việt Nam đang bước vào giai đoạn tăng trưởng quan trọng, được thúc đẩy bởi nội lực mạnh mẽ về nhân lực, năng lực sản xuất và khả năng phân phối toàn cầu. Với quy mô, tốc độ phát triển và chất lượng sản phẩm ngày càng được nâng cao, Việt Nam đang nhanh chóng nổi lên như một trong những trung tâm sản xuất game mobile hàng đầu thế giới.

“Với cách thức phát triển này, Việt Nam sẽ từng bước khẳng định vị thế như một ngôi sao mới của ngành game toàn cầu, hướng tới trở thành một trung tâm phát triển game vững chắc, có thể sánh vai cùng các quốc gia dẫn đầu trong tương lai gần”, bà Hạnh nhận định.

Ông Lê Quang Tự Do, Cục trưởng Cục Phát thanh, Truyền hình và Thông tin điện tử (Bộ Văn hóa, Thể thao và Du lịch) cho biết, lần đầu tiên, Việt Nam có những nghị quyết và quyết sách xác định game là một trong 6 ngành công nghiệp văn hóa trọng điểm cần được đầu tư phát triển.

Theo ông Lê Quang Tự Do, các doanh nghiệp sản xuất game có nội dung lịch sử, văn hóa còn được hưởng nhiều chính sách ưu đãi, trong đó có miễn, giảm thuế. Đây được xem là nền tảng quan trọng để thúc đẩy ngành game phát triển theo hướng sáng tạo nội dung và xuất khẩu văn hóa Việt ra thế giới.

Báo cáo tại Vietnam GameVerse 2026 cho thấy, ngành game Việt Nam đang khẳng định vị thế quan trọng trong nền kinh tế số, doanh thu ước đạt 1,66 tỷ USD năm 2025. Tốc độ tăng trưởng ước đạt 9,77% mỗi năm, chạm mốc 2,42 tỷ USD vào năm 2029.

Còn theo Báo cáo ngành Game Mobile Việt Nam 2025, do GameGeek thực hiện cùng Sensor Tower, tốc độ phân phối game Việt hiện đạt mức trung bình 9.300 lượt tải mỗi phút. Việt Nam có mức tăng trưởng nhà phát hành đạt 27% (đạt 2.679 đơn vị). Nhờ đó, Việt Nam xếp hạng 6 toàn cầu về đà tăng trưởng và nắm giữ 2,3% tổng số nhà phát hành trên thế giới. Nguồn cung sản phẩm cũng duy trì sự dồi dào với 27.388 tựa game mới ra mắt trong năm (tăng 13% so với năm 2024), đưa hệ sinh thái sản xuất của Việt Nam vào top 33 toàn cầu về sản lượng.

Thị trường nội địa hiện chỉ chiếm 5,53% tổng lượt tải (khoảng 272 triệu lượt). Điều này đồng nghĩa gần 94,5% giá trị sáng tạo của các studio Việt đang được tiêu thụ tại các thị trường quốc tế.

“Ngành game đang có thiên thời, địa lợi, nhân hòa và đây là thời cơ để bứt tốc”, ông Lê Quang Tự Do nhấn mạnh, đồng thời kêu gọi các đối tác quốc tế không chỉ đến khảo sát, mà cần hợp tác đầu tư sâu hơn vào hệ sinh thái game tại Việt Nam.

Khai thác nội lực để vươn ra toàn cầu

Thị trường game Việt Nam trong 3-5 năm tới được kỳ vọng sẽ có dư địa tăng trưởng mạnh mẽ, qua đó gia tăng sức hấp dẫn đối với dòng vốn. Nội lực về sản xuất và chất lượng sản phẩm đang dần hoàn thiện, cho thấy thị trường đã bước vào giai đoạn phù hợp để thu hút đầu tư và mở rộng. Trong bối cảnh đó, giai đoạn hiện tại được xem là thời điểm thuận lợi để các nhà đầu tư tham gia, với kỳ vọng số lượng các thương vụ sẽ gia tăng đáng kể trong vòng 1-2 năm tới, đồng thời mở ra khả năng xuất hiện các doanh nghiệp đạt quy mô kỳ lân (unicorn) trong trung hạn.

Ông Adam Seldow, Giám đốc Chính sách giáo dục Roblox nhận xét, Việt Nam sở hữu lợi thế lớn nhờ lực lượng sáng tạo trẻ, nhanh nhạy với công nghệ và sẵn sàng thử nghiệm những xu hướng mới. Theo ông, trò chơi điện tử ngày nay không dừng ở trải nghiệm giải trí, mà còn đóng vai trò như không gian sáng tạo, kết nối cộng đồng và phát triển hệ sinh thái nội dung số.

“Nhà phát triển nào hiểu rõ người chơi trẻ sẽ có nhiều cơ hội tạo ra sản phẩm mang tính toàn cầu ngay từ thị trường nội địa, đồng thời tiếp cận lượng người dùng lớn trên toàn thế giới mà không cần đi theo mô hình phát hành truyền thống”, ông Adam Seldow nói.

Giám đốc nội dung chất lượng cao Kenh 28 Entertainment, bà Nguyễn Thị Ngân Giang đánh giá, game ngày nay không chỉ để chơi, mà còn là nội dung để xem, để kể và lan truyền trên môi trường số. Những hình ảnh gần gũi, giàu tính bản địa như ẩm thực, đời sống hay văn hóa truyền thống hoàn toàn có thể trở thành chất liệu tạo nên các sản phẩm có sức lan tỏa mạnh mẽ.

Dẫn chứng từ game “Quán phở anh Hai”, bà Giang cho rằng, chính những yếu tố rất Việt Nam đã giúp sản phẩm tạo hiệu ứng tích cực trên mạng xã hội và dễ dàng chạm tới cảm xúc người chơi.

Ông Đào Quang Tuấn, CEO Funtap Games phân tích, một quốc gia làm game sẽ đi qua 5 giai đoạn: tiêu thụ, nhập khẩu; gia công phát triển; phát hành và sản xuất nội địa; sáng tạo IP và xuất khẩu văn hóa; nền tảng, công nghệ lõi, hệ sinh thái.

Việt Nam đang ở giai đoạn thứ ba và để đến giai đoạn tiếp theo, trước hết phải đi sâu vào chất lượng sản phẩm. Các sản phẩm thế mạnh là hyper-casual (giải trí nhanh, dễ tiếp cận); hybrid casual - nâng cấp về mô hình thu phí và cao nhất là mystery. Một điểm khác là cần tìm cách tăng doanh thu trên lượt tải, giữ chân người chơi qua trải nghiệm.

Những lợi thế của ngành game Việt gồm: nguồn vốn dồi dào, số lượng công ty lớn, chất lượng game đang tăng, sự ủng hộ của Chính phủ và quốc tế, văn hóa thích nghi và học hỏi nhanh, người Việt giỏi sáng tạo trên Internet, Việt Nam có chiều sâu văn hóa và rất nhiều câu chuyện để khai thác… “Việt Nam chắc chắn sẽ thành cường quốc ngành game”, ông Tuấn tin tưởng.

Còn ông Giuseppe Stasolla, Giám đốc Hệ sinh thái Đông Nam Á, Australia và New Zealand của Google Play đánh giá, Việt Nam là một trong những thị trường phát triển nhanh của khu vực, với lực lượng nhà phát triển trẻ và khả năng thích ứng cao. Điều quan trọng là chuyển lợi thế này thành năng lực vận hành bền vững và khả năng cạnh tranh lâu dài trên thị trường quốc tế.

Theo chuyên gia này, cơ hội lớn nhất của game Việt nằm ở tư duy phát triển sản phẩm toàn cầu ngay từ đầu, đặc biệt trong lĩnh vực game di động. Hiện nhiều studio vẫn giữ cách tiếp cận phát hành nội địa trước rồi mới tính đến chuyện mở rộng ra quốc tế. Tuy nhiên, trong bối cảnh thị trường số hiện nay, nhà phát triển cần xây dựng chiến lược “go global” từ giai đoạn đầu tiên, từ trải nghiệm người dùng, thanh toán, vận hành cộng đồng đến phân tích dữ liệu tăng trưởng.

Ở góc độ công nghệ, ông Giuseppe Stasolla lưu ý, AI đang tạo ra bước thay đổi lớn trong ngành game toàn cầu. AI không còn là xu hướng của tương lai, mà đã trở thành công cụ quan trọng giúp rút ngắn thời gian phát triển sản phẩm, nâng cao trải nghiệm người dùng và gia tăng năng lực cạnh tranh cho doanh nghiệp. Việc ứng dụng AI có thể giúp giảm tới 90% thời gian rà soát code và tối ưu vận hành sản phẩm.

Nhân lực quyết định tương lai ngành game Việt

Từ góc độ nhân lực, ông Mike Fischer, Đại học Nam California cho rằng, trò chơi điện tử không chỉ là ngành giải trí, mà đã trở thành lĩnh vực giao thoa giữa công nghệ, nghệ thuật và truyền thông. Để cạnh tranh quốc tế, ông gợi ý Việt Nam nên đầu tư mạnh hơn cho nguồn nhân lực chất lượng cao, đặc biệt ở các kỹ năng như thiết kế trải nghiệm người chơi, tư duy sáng tạo, kể chuyện và phát triển sản phẩm dài hạn.

“Một studio mạnh ngoài sở hữu đội ngũ kỹ sư giỏi còn cần quy tụ những người hiểu hành vi người chơi và biết cách xây dựng trải nghiệm đủ sức chạm tới thị trường toàn cầu”, ông chia sẻ.

TS. Cao Minh Thắng, Viện trưởng Viện Công nghệ thông tin và Truyền thông CDIT (Học viện Công nghệ Bưu chính - Viễn thông), nhấn mạnh, khi ngành game bước vào giai đoạn tăng trưởng mới, yếu tố quyết định không chỉ nằm ở công nghệ hay thị trường, mà còn ở khả năng xây dựng hệ sinh thái đào tạo gắn với nhu cầu thực tiễn của doanh nghiệp và sự phát triển dài hạn của công nghiệp văn hóa.

Chiều sâu lịch sử và văn hóa chính là yếu tố giúp nhiều sản phẩm giải trí giữ được sức hút lâu dài với nhiều thế hệ người dùng. Tuy nhiên, đây là bài toán khó đối với cả đơn vị đào tạo lẫn doanh nghiệp phát triển game tại Việt Nam. Việc đào tạo nhân sự hiện vẫn còn rời rạc giữa lập trình và nghệ thuật, trong khi thị trường lại thiếu nghiêm trọng đội ngũ kỹ thuật số, cinematic và đồ họa chất lượng cao cho các dự án game quy mô lớn.

“Để làm được sản phẩm game ở tầm AAA, chúng ta đang rất thiếu người làm cinematic”, ông Thắng nói. Khảo sát từ doanh nghiệp mà CDIT thực hiện cho thấy, nhiều studio trong nước đang gặp khó trong việc tìm kiếm nhân sự có khả năng đáp ứng các dự án sản xuất toàn cầu.

Theo ông Thắng, mô hình đào tạo game cần thay đổi theo hướng gắn trực tiếp với sản xuất sản phẩm thay vì chỉ dừng ở lý thuyết. Sinh viên cần tham gia Game Jam, tham gia phát triển dự án thật và làm việc cùng doanh nghiệp ngay trong quá trình học.