Lời trần tình của lãnh đạo tỉnh

Kế hoạch thành lập Tổ công tác về PCI và Kinh tế tư nhân của Lạng Sơn đáng lẽ đã có thể được thông qua. Nhưng đến phút cuối, ông Đoàn Thanh Sơn, Phó chủ tịch UBND tỉnh Lạng Sơn quyết định yêu cầu chỉnh sửa.

“Tôi chưa thông qua vì Tổ mang tính chất hành chính quá. Đây là tổ để lắng nghe, chia sẻ ý kiến của doanh nghiệp, doanh nhân, chứ không phải là tổ hành chính mà mời hết các giám đốc các sở tham gia, rồi các giám đốc có đi được đâu... Nhưng tôi hứa sẽ thành lập tổ này ngay trong tháng này”, ông Sơn nói tại Phiên đối thoại tỉnh Lạng Sơn trong khuôn khổ Diễn đàn Kinh tế tư nhân Việt Nam 2026 (VPSF 2026), diễn ra cuối tuần trước.

Ông Đoàn Thanh Sơn cũng cho biết vừa khai trương Hệ thống quản lý văn bản phục vụ doanh nghiệp vào ngày 13/7/2026, cho phép kết nối, trao đổi thông tin, văn bản hai chiều giữa doanh nghiệp với hệ thống các cơ quan chính quyền và cơ quan quản lý liên quan… Trước khi nói những lời này, ông và đại diện nhiều sở, ngành của địa phương đã nhận được khá nhiều câu hỏi thẳng thắn không kém, nhất là bài toán đạt chỉ tiêu tăng trưởng đầy thách thức năm 2026.

Trong 6 tháng đầu năm, tăng trưởng GRDP của Lạng Sơn mới đạt 7,02%. Con số này không những thấp hơn mục tiêu 6 tháng (9,24%) mà gần như đang ở vị trí rất thấp, xếp thứ 30/34 cả nước và thứ 8/9 vùng trung du và miền núi phía Bắc. Để hoàn thành mục tiêu tăng trưởng cả năm 10,61%, Lạng Sơn phải đạt mức tăng trưởng trên 13% trong 6 tháng cuối năm.

Vấn đề là bối cảnh thực hiện yêu cầu rất cao này không thực sự thuận lợi, nhìn từ biến động thị trường quốc tế và trong nước, theo TS. Cấn Văn Lực, Chuyên gia kinh tế trưởng, Giám đốc Viện Đào tạo và Nghiên cứu Ngân hàng Đầu tư và Phát triển Việt Nam. Nhưng điều mà vị chuyên gia này cảm thấy băn khoăn hơn cả, đó là Chỉ số Hiệu quả kinh tế tư nhân (BPI) của Lạng Sơn thấp hơn trung bình cả nước, 4,07 điểm so với 4,20.

“Số doanh nghiệp của Lạng Sơn mới khoảng 6.500, quá ít so với một số tỉnh lân cận như Thái Nguyên gần 2,5 lần. Ít doanh nghiệp thì làm gì có ngân sách, làm gì có việc làm, làm gì có tăng trưởng 2 con số”, TS. Cấn Văn Lực đặt đầu bài cho lãnh đạo địa phương.

Mong mỏi của doanh nghiệp

Các doanh nghiệp đang đặt nhiều kỳ vọng vào mục tiêu đưa Lạng Sơn trở thành trung tâm logistics của cả nước và khu vực vào năm 2030 theo Quy hoạch tỉnh Lạng Sơn thời kỳ 2021 - 2030, tầm nhìn đến năm 2050. Trong đó, tỉnh có hệ thống cảng cạn, mở rộng các khu công nghiệp cửa khẩu, khu trung chuyển hàng hóa và khu chế xuất, cũng như phát triển hệ thống đường sắt, đường bộ kết nối…

Nhưng từ giờ đến đó, theo ông Lưu Công Thành, Phó chủ tịch Hội Doanh nhân trẻ Việt Nam, câu hỏi đặt ra là làm sao để giá trị kinh tế cửa khẩu mà Lạng Sơn đang nắm giữ có thể mở cơ hội cho doanh nghiệp phát triển, tạo việc làm và giá trị kinh tế được giữ lại ở địa phương, chứ không chỉ là mở con đường cho hàng hóa đi qua. Nhất là khi tháng tới, tuyến cao tốc Hữu Nghị - Chi Lăng đang được gấp rút hoàn thiện để thông xe vào tháng 9 tới, rút ngắn đáng kể thời gian đến cửa khẩu Lạng Sơn.

“Phát triển kinh tế cửa khẩu trong giai đoạn mới không chỉ là câu chuyện về lưu thông hàng hóa, mà cần hướng tới xây dựng một hệ sinh thái có giá trị gia tăng cao hơn: logistics hiện đại, chế biến, đóng gói, kiểm định, phân phối và thương mại điện tử xuyên biên giới. Đây là cơ hội để thu hút và giữ chân doanh nghiệp đến, ở lại và lớn lên tại Lạng Sơn”, ông Thành kiến nghị.

Đặc biệt, ông Thành nhìn thấy thời điểm các khu công nghiệp ở Bắc Ninh, khu vực Bắc Giang sẽ đầy, các nhà đầu tư mới hoặc cần tìm kiếm địa điểm mở rộng sẽ có xu hướng nhắm tới các địa bàn lân cận, có lợi thế như Lạng Sơn.

Tất nhiên, đi kèm là hệ thống cơ chế, chính sách thúc đẩy, thu hút đầu tư, từ hạ tầng giao thông, hạ tầng công nghệ đến kết nối doanh nghiệp lớn với doanh nghiệp nhỏ và vừa, doanh nghiệp nội với doanh nghiệp có vốn đầu tư nước ngoài… Khi đó, các doanh nghiệp tính toán, đóng góp của khu vực doanh nghiệp có thể lên tới 60%, thậm chí 80% nếu tính cả hộ kinh doanh, thay vì khoảng 40-45% tổng thu ngân sách địa phương như hiện tại.

Phát triển hệ sinh thái hỗ trợ doanh nghiệp đang là vấn đề mà các doanh nghiệp đặt ra, không giới hạn ở một địa phương nào. Nhưng điều doanh nghiệp thực sự cần, đó là sự có mặt của khu vực doanh nghiệp tư nhân một cách rõ nét trong các quy hoạch, kế hoạch phát triển của địa phương.

Khi bài toán tăng trưởng có doanh nghiệp

Có lẽ các doanh nghiệp có mặt tại Phiên đối thoại tỉnh Ninh Bình của VPSF 2026 (diễn ra chỉ 1 ngày sau Phiên đối thoại tại Lạng Sơn) có thể tính toán làm được gì ngay sau phần phát biểu của ông Đặng Thanh Sơn, Phó chủ tịch UBND tỉnh Ninh Bình, với những con số và phép tính rất thực tiễn.

Trong 6 tháng đầu năm, Ninh Bình đạt tăng trưởng GRDP 11,4%, đứng thứ hai cả nước. Dù vậy, để hoàn thành mục tiêu tăng trưởng 2 con số những năm tới, cũng như hiện thực hóa mục tiêu trở thành thành phố trực thuộc Trung ương vào năm 2028, thay vì năm 2030 như Nghị quyết Đại hội Đảng bộ tỉnh đề ra, thì địa phương bắt buộc phải duy trì tốc độ tăng trưởng cao hơn chỉ tiêu được phân giao.

“Để đạt tốc độ tăng trưởng ít nhất 11,4% trở lên, vai trò của đội ngũ doanh nghiệp, doanh nhân rất lớn”, ông nói và đặt ra các đầu bài rất cụ thể. Đầu tiên là đưa doanh nghiệp địa phương vào chuỗi cung ứng của khu vực FDI. Sau hơn 30 năm thu hút đầu tư nước ngoài, Ninh Bình đã hình thành hệ sinh thái FDI với sự hiện diện của nhiều tập đoàn công nghệ lớn. Theo ông Sơn, dư địa tăng trưởng không chỉ ở thu hút thêm dự án mới, mà sẽ là nhiệm vụ đưa doanh nghiệp địa phương tham gia và tham gia sâu vào chuỗi cung ứng.

Bài toán thứ hai nằm ở kinh tế du lịch. 10 triệu lượt khách trong 6 tháng đầu năm là con số đáng khích lệ, nhưng mỗi du khách chỉ chi tiêu khoảng 1,4 triệu đồng và lưu trú trung bình 1,14 ngày, thấp hơn đáng kể so với nhiều trung tâm du lịch trong cả nước. “Đây là dư địa dành cho các doanh nghiệp đầu tư khu nghỉ dưỡng chất lượng cao, dịch vụ vui chơi, mua sắm. Chính quyền sẽ đảm nhận phần việc của mình, từ xây dựng sàn giao dịch điện tử đến tăng cường xúc tiến thương mại, quảng bá sản phẩm OCOP của Ninh Bình, không để sản phẩm của địa phương rất đẹp, rất ấn tượng mà du khách lại chi tiêu thấp”, ông Sơn làm rõ đầu bài.

Bài toán thứ ba là đổi mới sáng tạo. Khác với cách tiếp cận quen thuộc là thành lập thêm một đơn vị sự nghiệp, ông Đặng Thanh Sơn đặt lên bàn kế hoạch phát triển hệ sinh thái đổi mới sáng tạo dựa trên thế mạnh của từng khu vực, như AI, bán dẫn, robot ở khu vực phía Bắc của tỉnh, gắn với Đại học Nam Cao; đổi mới sáng tạo di sản và du lịch gắn với vùng Hoa Lư, Tràng An; khoa học sự sống và dược liệu gắn với các bệnh viện tuyến cuối như Bạch Mai, Việt Đức… “Chúng tôi muốn mời doanh nghiệp, các nhà trường, nhà khoa học cùng tham gia”, ông Sơn nhấn mạnh.

Ba bài toán trên được lãnh đạo tỉnh Ninh Bình nhận diện là những “điểm yếu”, sẽ phải có giải pháp để tạo động lực cho tăng trưởng của khu vực doanh nghiệp không chỉ trong các tháng cuối năm nay mà trong dài hạn. Vì trong nhiều kiến nghị của doanh nghiệp, những vướng mắc về thủ tục hành chính, khó khăn trong tiếp cận tín dụng, đất đai… vẫn còn.

Dư địa tăng trưởng từ sự thay đổi trạng thái điều hành

Cuộc điện thoại vào đầu giờ sáng của một Chủ tịch UBND tỉnh tới một doanh nghiệp khiến ông Đậu Anh Tuấn, Phó tổng thư ký Liên đoàn Thương mại và Công nghiệp Việt Nam (VCCI) đặc biệt chú ý. Đó là một doanh nghiệp tư nhân quy mô vừa đang triển khai dự án tại địa phương.

“Trước đây, doanh nghiệp phải chạy đi tìm các cơ quan để hỏi thủ tục đến đâu. Bây giờ, chính Chủ tịch tỉnh gọi điện hỏi doanh nghiệp còn vướng gì, tiến độ triển khai thế nào”, ông Tuấn kể lại câu chuyện mà ông vừa nghe được từ doanh nghiệp.

Áp lực tăng trưởng 2 con số đang buộc nhiều địa phương thay đổi tư duy, trạng thái điều hành. Trong đó, doanh nghiệp không còn chỉ là đối tượng quản lý hay cần được hỗ trợ, mà được đặt vào trung tâm của lời giải tăng trưởng, với những đầu bài cụ thể.

Khi doanh nghiệp nhìn thấy phần việc của mình trong bài toán tăng trưởng, mục tiêu "2 con số" mới không còn là chỉ tiêu của chính quyền, mà trở thành mục tiêu chung của cả nền kinh tế.