Mới đây, Tổng công ty Khí Việt Nam (PV Gas - mã GAS) đã công bố thông tin bất thường về khả năng đáp ứng điều kiện công ty đại chúng. 

Theo đó, căn cứ Báo cáo tài chính quý III/2025 và Danh sách tổng hợp người sở hữu chứng khoán gần nhất (lập tại ngày chốt danh sách: 29/8/2025), PV GAS có tổng cộng 17.495 cổ đông, trong đó: 1 cổ đông lớn là Tập đoàn Công nghiệp - Năng lượng Quốc gia Việt Nam (PVN) nắm giữ 95,76% số cổ phiếu có quyền biểu quyết và 17.494 cổ đông còn lại nắm giữ 4,24% số cổ phiếu có quyền biểu quyết.

Như vậy, PV GAS chưa đáp ứng điều kiện công ty đại chúng theo quy định tại điểm a khoản 1 Điều 32 Luật Chứng khoán số 54/2019/QH14 được sửa đổi, bổ sung tại điểm a khoản 11 Điều 1 Luật số 56/2024/QH15 khi không đảm bảo có tối thiểu 10% số cổ phiếu có quyền biểu quyết do ít nhất 100 nhà đầu tư không phải cổ đông lớn nắm giữ. 

PV GAS cho biết hiện Tổng công ty đang nỗ lực làm việc với cổ đông lớn là PVN, đồng thời báo cáo, kiến nghị với các cơ quan có thẩm quyền liên quan để có phương án xử lý phù hợp với quy định hiện hành. 

Ngay sau khi PV GAS công bố thông tin, CTCP Phân phối Khí thấp áp Dầu khí Việt Nam (PV GAS D - mã PGD) - công ty con của PG GAS - cũng thông báo về tình trạng tương tự. 

Cụ thể, theo Báo cáo tài chính quý III/2025 và Danh sách tổng hợp người sở hữu chứng khoán gần nhất (lập tại ngày ngày chốt danh sách: 08/12/2025), PV GAS D có tổng cộng 1.645 cổ đông, trong đó: PV GAS nắm 50,5%; Tokyo Gas Asia Pte.Ltd nắm giữ 25%; Saibu Gas Holdings Co., Ltd nắm giữ 21% và các cổ đông còn lại nắm giữ 3,5%. 

Như vậy, PV GAS D không đáp ứng điều kiện công ty đại chúng theo quy định tại điểm a khoản 1 Điều 32 Luật Chứng khoán số 54/2019/QH14 được sửa đổi, bổ sung tại điểm a khoản 11 Điều 1 Luật số 56/2024/QH15, cụ thể: không đảm bảo có tối thiểu 10% số cổ phiếu có quyền biểu quyết do ít nhất 100 nhà đầu tư không phải cổ đông lớn nắm giữ.

Cùng với PV GAS và PGD, nhiều doanh nghiệp vốn hoá lớn khác trong diện liên quan đến vốn nhà nước cũng ở trong tình trạng này như Tổng CTCP Đầu tư Quốc tế Viettel (mã VGI), BSR cũng đang có 92,1% vốn nằm trong tay PVN, BCM với cổ đông lớn là UBND Tỉnh Bình Dương nắm hơn 95% vốn…

Đối với những doanh nghiệp niêm yết thông thường, khi không đáp ứng đủ điều kiện là công ty đại chúng, doanh nghiệp buộc phải rời sàn chứng khoán. Do đó, những thông tin trên đã gây nên lo ngại với các nhà đầu tư nhỏ lẻ trên thị trường.

Tuy nhiên, trao đổi về vấn đề này, ông Nguyễn Thế Minh, Giám đốc Khối Nghiên cứu và Phát triển khách hàng cá nhân, Công ty Chứng khoán Yuanta Việt Nam cho biết rủi ro liên quan là khá thấp. 

Theo quy định trong Luật chứng khoán 2019 quy định về điều kiện công ty đại chúng là yêu cầu tối thiểu 10% cổ phiếu có quyền biểu quyết do cổ đông không phải cổ đông lớn nắm giữ, và phải có ít nhất 100 cổ đông. Nếu không đáp ứng, doanh nghiệp sẽ mất tư cách công ty đại chúng và hủy niêm yết. Điều này sẽ khiến cho các doanh nghiệp Nhà nước ảnh hưởng do không đáp ứng được điều kiện như GAS, BSR, ACV, HVN,…

Tuy nhiên, các văn bản ngoài Luật chứng khoán thì lại có quy định cho cơ chế đặc thù như Luật Quản lý và Đầu tư vốn nhà nước tại doanh nghiệp (Luật số 68/2025/QH15) có nêu rõ: Trong thời gian thực hiện kế hoạch cơ cấu lại vốn nhà nước đã được phê duyệt, các doanh nghiệp nhà nước chuyển đổi sang công ty cổ phần nếu chưa đáp ứng điều kiện công ty đại chúng theo Luật Chứng khoán thì không bị hủy tư cách công ty đại chúng ngay trong giai đoạn tái cấu trúc này.

Do đó, ông Nguyễn Thế Minh đánh giá rủi ro hủy tư cách công ty đại chúng và hủy niêm yết là thấp. Đồng thời, chuyên gia Yuanta cũng kỳ vọng về làn sóng thoái vốn các doanh nghiệp Nhà nước có thể lặp lại như giai đoạn 2016-2018. 

Trong thời gian tới, nhiều kế hoạch thoái vốn đã được công bố. Trong đó, có thể kể đến việc PVN dự kiến thoái khoảng 2,13% vốn BSR (tương đương giảm tỷ lệ sở hữu xuống dưới 90%) để đáp ứng quy định và dự kiến thoái toàn bộ 35% vốn tại PVI. Tháng 12/2025 vừa qua, PVN đã thực hiện thoái toàn bộ 23,21% vốn tại Petrosetco (PET) qua đấu giá tháng 12/2025, thu về hơn 900 tỷ đồng…