Phát hành trái phiếu chậm lại trong môi trường lãi suất cao

Báo cáo Thị trường trái phiếu doanh nghiệp quý 3/2026 của S&I Ratings (Công ty Cổ phần Chứng khoán SSI) cho thấy, hoạt động phát hành trái phiếu doanh nghiệp chậm lại trong quý 3/2026. Trong quý, thị trường ghi nhận 153 đợt phát hành TPDN thành công với tổng giá trị phát hành đạt 179.400 tỷ đồng, giảm mạnh 26% so với quý 2.  

Lãi suất cao là một trong những nguyên nhân dẫn tới tình trạng này. Lãi suất phát hành quý III/2026 có xu hướng tăng ở tất cả các nhóm ngành. Trong đó, lãi suất coupon của nhóm Ngân hàng phổ biến trong khoảng 8% - 9,7%/năm, đặc biệt một số lô phát hành cao nhất đã vượt 10%/năm như của Sacombank PVcomBank (10,5%/năm). Như vậy, lãi suất trái phiếu ngân hàng đã vượt đỉnh giai đoạn 2022-2023.

Lãi suất nhóm Bất động sản và nhóm doanh nghiệp khác cũng đã tăng rất mạnh lên tới 12,5% - 13%/năm nhưng chưa bằng mức đỉnh giai đoạn trước (14%-14,5%/năm).

Điểm sáng của thị trường là trái phiếu phát hành ra công chúng đạt mức cao kỷ lục mặc dù thị trường chung chậm lại. Cụ thể, kênh phát hành công chúng lại ghi nhận kết quả ấn tượng với 16 đợt phát hành thành công trong quý với tổng giá trị 31.600 tỷ đồng, tăng 55% so với cùng kỳ năm trước và là mức cao nhất ghi nhận được từ trước đến nay.

Các NHTM vẫn là các chủ thể phát hành có lợi thế lớn và chiếm tỷ trọng lớn nhất ở trái phiếu phát hành ra công chúng, chiếm một nửa số đợt phát hành (8/16 đợt), giá trị phát hành chủ yếu vào khoảng 1.000 – 3.000 tỷ đồng, riêng Agribank phát hành thành công 15 nghìn tỷ đồng.

Ngoài ra, các tổ chức phát hành phi ngân hàng cũng tham gia nhiều hơn vào kênh công chúng, với 8 đợt phát hành của các công ty chứng khoán (ACBS, TCBS), tài chính (F88), tiêu dùng (Masan MeatLife, Thuận Đức), tuy nhiên quy mô phát hành khá nhỏ, phần lớn dưới 1.000 tỷ đồng.

Lũy kế 9 tháng đầu năm, đã có 464.100 tỷ trái phiếu được phát hành. Sau khi trừ đi giá trị trái phiếu đáo hạn và mua lại trước hạn, giá trị trái phiếu phát hành ròng là 102.600 tỷ đồng. Như vậy, tổng giá trị trái phiếu đang lưu hành chỉ tăng nhẹ 7,1% so với cuối năm 2025, đạt 1,54 triệu tỷ đồng.

So với tốc độ tăng trưởng GDP  9% trong 9 tháng đầu năm 2026 và tăng trưởng tín dụng là 11,59%, thị trường trái phiếu doanh nghiệp tăng trưởng tương đối chậm trong năm 2026. Nhu cầu tín dụng cao đã đẩy mặt bằng lãi suất tăng mạnh, tác động đáng kể tới chi phí vốn của các doanh nghiệp.

Bên cạnh đó, các doanh nghiệp cũng cần chuẩn bị các yêu cầu tuân thủ nghiêm ngặt sau khi Nghị định 200/2026/NĐ-CP được ban hành và có hiệu lực từ ngày 5/6/2026. 

Phát hành trái phiếu nhóm bất động sản giảm 55% so với quý trước

Theo S&I Ratings, trong quý III, phát hành trái phiếu Bất động sản điều chỉnh từ mức cao đột biến. Trong quý III/2026, nhóm Bất động sản không giữ được tốc độ phát hành cao như quý II, số đợt phát hành thành công giảm từ 43 xuống 21 đợt, và giá trị phát hành giảm 55% so với quý II.

Đặc biệt, giá trị phát hành của nhóm Vingroup giảm mạnh từ 61.000 tỷ trong quý II/2026 còn 16.000 tỷ đồng trong quý III/2026, trong khi lượng phát hành của nhóm Masterise ổn định ở mức 23.500 tỷ đồng trong quý III. Hai nhóm doanh nghiệp này thường chiếm tới 80% tổng lượng phát hành của nhóm Bất động sản và tác động chính tới kết quả phát hành của nhóm.

Mặc dù giảm mạnh so với quý trước, lượng phát hành của nhóm Bất động sản trong Quý 3 vẫn tăng 27% so với cùng kỳ năm trước, lũy kế 9 tháng đầu năm tăng 121% so với cùng kỳ. Một mặt, thị trường bất động sản khó khăn trong bối cảnh lãi suất tăng cao đã tác động không nhỏ tới lộ trình triển khai các dự án và chi phí vốn của các doanh nghiệp. Mặt khác, nhu cầu vốn rất lớn cho các dự án sẽ tiếp tục là động lực quan trọng để các doanh nghiệp bất động sản đẩy mạnh huy động vốn trái phiếu trong thời gian tới.

Phát hành trái phiếu ngân hàng vẫn tăng 7% so với quý trước nhưng lũy kế 9 tháng vẫn thấp hơn 20% so với cùng kỳ năm trước. Trái phiếu Ngân hàng giảm cũng là nguyên nhân quan trọng khiến thị trường trái phiếu tăng trưởng chậm lại.

Cầu vốn cao tiếp tục thúc đẩy thị trường trái phiếu năm 2027

Bước sang quý IV/2026, chuyên gia phân tích S&I Ratings cho rằng, áp lực đáo hạn trái phiếu doanh nghiệp sẽ gia tăng đáng kể khi tổng giá trị trái phiếu đến hạn thanh toán ước khoảng 93.000 tỷ đồng, mức cao nhất trong năm.

Trong đó, nhóm bất động sản tiếp tục là khu vực chịu áp lực lớn nhất với giá trị đáo hạn khoảng 46.900 tỷ đồng, tương đương gần một nửa tổng giá trị đáo hạn toàn thị trường. Áp lực đáo hạn dự kiến sẽ chưa dừng lại trong năm 2026 mà tiếp tục gia tăng trong năm 2027.

Theo ước tính của S&I Ratings, tổng giá trị trái phiếu doanh nghiệp đáo hạn năm 2027 có thể đạt khoảng 276.000 tỷ đồng, tăng 22% so với năm 2026.

Trong đó, riêng nhóm bất động sản chiếm tới 156.000 tỷ đồng, tương đương 57% tổng giá trị đáo hạn toàn thị trường. Hoạt động phát hành mới trong thời gian tới không chỉ nhằm đáp ứng nhu cầu huy động vốn cho các dự án mới mà còn đóng vai trò quan trọng trong việc cơ cấu lại các khoản nợ hiện hữu.

Bên cạnh áp lực đáo hạn, nhu cầu vốn trung và dài hạn của nền kinh tế đang bước vào chu kỳ tăng mạnh để phục vụ hàng loạt đại dự án bất động sản, khu đô thị, hạ tầng giao thông, năng lượng và công nghiệp. Trong bối cảnh đó, trái phiếu doanh nghiệp tiếp tục được kỳ vọng là kênh huy động vốn quan trọng giúp bổ sung nguồn lực trung và dài hạn cho nền kinh tế.

Tuy nhiên, môi trường lãi suất cao ít nhất sẽ duy trì trong nửa đầu năm 2027. Đối với doanh nghiệp phát hành, điều này đồng nghĩa với chi phí vốn gia tăng, đặc biệt đối với các doanh nghiệp có hệ số đòn bẩy cao hoặc nhu cầu huy động vốn lớn.

Dù vậy, triển vọng trung hạn của thị trường trái phiếu doanh nghiệp vẫn được đánh giá tích cực nhờ nhu cầu huy động vốn rất lớn từ khu vực doanh nghiệp và áp lực tái cấp vốn ngày càng gia tăng.

"Trong bối cảnh lãi suất còn ở mức cao, thị trường trái phiếu doanh nghiệp cần thêm thời gian tiếp tục quá trình tái cấu trúc theo hướng bền vững, thu hút được nhiều đối tượng nhà đầu tư, đảm nhiệm vai trò là kênh dẫn vốn trung, dài hạn chủ chốt cho nền kinh tế", nhóm chuyên gia phân tích nhận định.