Chi phí huy động vốn sẽ còn tăng 0,5-1%

Hiện mặt bằng lãi suất huy động cao nhất ở kỳ hạn 6 tháng phổ biến khoảng 7,1%/năm. Ở kỳ hạn 12 tháng, lãi suất huy động cao nhất khoảng 7,2%/năm. Thậm chí, có ngân hàng còn tăng lên 8-8,1%/năm cho khách hàng gửi 6 tháng, với số tiền 1 tỷ đồng trở lên.

Đặc biệt, với khách hàng VIP có số tiền gửi lớn còn được ngân hàng cộng thêm lãi suất. VPBank, Vietbank, Sacombank… tiếp tục tăng lãi suất trong những tuần đầu tháng 3/2026. Trong đó, VPBank tiếp tục tăng lãi suất tiền gửi kỳ hạn 6 - 12 tháng lên mức 6,5%/năm, tăng 0,3%/năm so với trước đó. Lãi suất tiền gửi kỳ hạn 13 - 36 tháng cũng tăng thêm 0,2%/năm, lên 6,4%/năm…

Giới phân tích dự báo xu hướng tăng lãi suất huy động sẽ tiếp diễn trong năm 2026, đặc biệt trong nửa đầu năm nay, khi mặt bằng lãi suất được kỳ vọng tái định vị ở mức cao hơn khoảng 0,5-1% so với cuối năm 2025. Động thái này chủ yếu nhằm cải thiện tốc độ tăng trưởng tiền gửi, thu hẹp chênh lệch giữa tăng trưởng huy động và tín dụng, qua đó củng cố nền tảng thanh khoản và hướng tới sự phát triển cân bằng, ổn định của hệ thống ngân hàng.

Áp lực thanh khoản của hệ thống ngân hàng sẽ tiếp tục duy trì trong giai đoạn đầu năm 2026, xuất phát từ một số yếu tố chính. Thứ nhất, chênh lệch giữa tăng trưởng tín dụng và huy động trong năm 2025 ở mức tương đối cao (ước khoảng 4% tính đến cuối năm). Dù áp lực giải ngân đầu năm thường không lớn và mặt bằng lãi suất tăng có thể hỗ trợ thu hút tiền gửi, khoảng cách này nhiều khả năng vẫn duy trì ở mức cao trong nửa đầu năm.

Thứ hai, tỷ lệ cho vay trên huy động (LDR) của nhiều ngân hàng đã tiệm cận mức trần 85% theo quy định của Ngân hàng Nhà nước, qua đó gia tăng nhu cầu đẩy mạnh huy động để hạn chế rủi ro thanh khoản. Đồng thời, cơ cấu nguồn vốn vẫn tiềm ẩn rủi ro kỳ hạn khi khoảng 80% vốn huy động là ngắn hạn, trong khi gần 50% dư nợ cho vay thuộc nhóm trung và dài hạn, tạo áp lực tuân thủ tỷ lệ sử dụng vốn ngắn hạn cho vay trung, dài hạn.

Thứ ba, nhu cầu tiền mặt của người dân và doanh nghiệp thường gia tăng mạnh trong dịp Tết Nguyên đán và đặc biệt giá vàng tăng trước chiến sự Trung – Đông khiến dòng tiền có xu hướng rút khỏi hệ thống ngân hàng. Đồng thời, tỷ giá tăng cũng tạo áp lực lên lãi suất.

Không những thế, lãi suất trên thị trường liên ngân hàng (thị trường 2) được dự báo duy trì ở mức trung bình đến trung bình cao nhằm đảm bảo chênh lệch lãi suất VND–USD ở mức dương, qua đó hỗ trợ ổn định tỷ giá. Điều này phần nào làm gia tăng chi phí vốn ngắn hạn của hệ thống.

Báo cáo Vietnam Corporate Credit Conditions 2026 của FiinRatings dự báo lãi suất tiền gửi tại Việt Nam sẽ tăng khoảng 0,5 – 1 điểm % trong năm 2026. Nguyên nhân không chỉ đến từ khoảng cách giữa tăng trưởng tín dụng và huy động tiền gửi, mà còn do việc loại trừ hoàn toàn tiền gửi của Kho bạc Nhà nước khỏi tính toán tỷ lệ cho vay trên huy động (LDR) từ tháng 1 theo Thông tư 26/2022, khiến các chỉ số thanh khoản bị siết chặt và buộc các ngân hàng phải cạnh tranh mạnh hơn để thu hút tiền gửi từ khu vực dân cư và doanh nghiệp.

Lãi suất tiền gửi tăng sẽ làm tăng chi phí huy động vốn trên thị trường trái phiếu, buộc doanh nghiệp phải phát hành với mức lãi suất cao hơn; nhiều doanh nghiệp từng vay vốn ở giai đoạn lãi suất thấp trước đây có thể đối mặt áp lực tái cấp vốn với chi phí lớn hơn.

Nhận định về xu hướng lãi suất tăng hay giảm trong thời gian tới, Tổng giám đốc một ngân hàng cho rằng, suy cho cùng vẫn tuân theo quy luật cung cầu của thị trường vốn. Ở những thời điểm nhu cầu nguồn vốn căng thẳng, lãi suất sẽ bị tác động tăng, và ngược lại sẽ dịu đi khi nguồn cung dồi dào. Hiện tại có quá nhiều biến số bên ngoài tác động vào thị trường tài chính Việt Nam. Đây là lúc thị trường cần thời gian để "sắp xếp lại" các biến số này, nhưng mọi thứ sẽ được điều chỉnh để tìm về điểm cân bằng phù hợp với thực lực nền kinh tế.

Áp lực lãi suất cho vay khó đứng yên

Chi phí huy động vốn tăng nên lãi suất cho vay khó đứng yên. Đáng chú ý là với lãi suất cho vay mua nhà tăng mạnh từ cuối 2025 đến đầu tháng 3/2026. Từ mức phổ biến 6-8%/năm như trước, hiện lãi suất cho vay mua nhà tăng lên 12 - 14%/năm, thậm chí có nơi cao hơn có khả năng còn tăng theo đà tăng của lãi suất huy động.

Đến cuối tháng 2/2026, nhiều ngân hàng đã điều chỉnh lãi suất cho vay mua nhà tăng thêm khoảng 1–2 điểm phần trăm so với cuối năm 2025. Lãi suất cố định trong 12 tháng đầu phổ biến ở mức 8–10% mỗi năm, trong khi lãi suất thả nổi sau giai đoạn ưu đãi có thể lên tới 12–15%. Chi phí tài chính gia tăng khiến không ít người có ý định mua nhà buộc phải tính toán lại kế hoạch.

Thực tế, lãi suất cho vay bình quân được các nhà băng công bố cũng đã có xu hướng tăng. Theo danh sách 21 ngân hàng thương mại cổ phần đã công bố lãi suất cho vay bình quân tháng 1/2026, có tới 16 ngân hàng tăng lãi suất cho vay so với tháng 12/2025, trong đó có 5 ngân hàng có lãi suất cho vay bình quân trên 9%/năm.

Ở nhóm Big4, lãi suất cho vay bình quân của Agribank hiện đang ở mức cao nhất ở mức 7,34%/năm, tăng 1,18%/năm so với tháng liền kề. Mức lãi suất cho vay bình quân của BIDV và Vietcombank ở mức 5,75%/năm và 6,1%/năm, lần lượt tăng 1,32%/năm và 1,5%/năm.

Đối với khối ngân hàng thương mại tư nhân, BVBank là ngân hàng có mức lãi suất cho vay bình quân là 9,61%/năm. Cùng kỳ, các ngân hàng như Bac A Bank, OCB, Sacombank, TPBank cũng neo lãi suất cho vay trung bình trên 9%/năm. Ngoài ra, có tới 7 ngân hàng có lãi suất cho vay bình quân trên 8%/năm.

Tuy nhiên, đánh giá chi tiết hơn về xu hướng lãi suất huy động và cho vay, ông Phạm Văn Đẩu, Giám đốc tài chính HDBank cho rằng, hiện nhiều ngân hàng tăng trưởng tín dụng khá thấp theo quý, nên áp lực cạnh tranh huy động có thể sẽ giảm.

Về phía HDBank, ngân hàng chủ động tối ưu hóa chi phí đầu vào thông qua việc đẩy mạnh thu hút dòng tiền gửi không kỳ hạn (CASA) với mức tăng 32% trong năm qua, đồng thời tích cực tìm kiếm các nguồn vốn ngoại tệ quốc tế có chi phí rẻ hơn. Song song đó, việc tiếp tục đẩy mạnh số hóa giúp duy trì tỷ lệ chi phí hoạt động ở mức lý tưởng, đảm bảo biên lãi thuần (NIM) ổn định mà không cần phải đẩy lãi suất cho vay lên quá cao, hỗ trợ tốt nhất cho nhu cầu sản xuất kinh doanh và tiêu dùng.

Theo Phó thống đốc Ngân hàng Nhà nước (NHNN) Phạm Thanh Hà, hiện lãi suất thị trường cơ bản ổn định theo cung - cầu, lãi suất cho vay mới xu hướng giảm so với năm ngoái. Tín dụng tăng trưởng tích cực, đến 26/2 đạt 18,86 triệu tỷ đồng, tăng 1,4% so với cuối năm trước và gần 20,2% so với cùng kỳ.

Tuy nhiên, lãnh đạo NHNN nhận định, bối cảnh quốc tế đang diễn biến phức tạp và khó lường, trong khi Việt Nam là nền kinh tế có độ mở cao, chịu tác động trực tiếp từ các biến động toàn cầu. Thời gian tới, NHNN sẽ tiếp tục theo sát diễn biến trong và ngoài nước để điều hành chính sách tiền tệ chủ động, linh hoạt, phối hợp chặt chẽ với chính sách tài khóa và các chính sách vĩ mô khác, kiên định ưu tiên mục tiêu kiểm soát lạm phát và ổn định kinh tế vĩ mô.

Cụ thể, NHNN sẽ điều hành lãi suất phù hợp với diễn biến thị trường, tình hình kinh tế vĩ mô và mục tiêu chính sách tiền tệ; đồng thời tiếp tục yêu cầu các tổ chức tín dụng thực hiện nghiêm việc công khai lãi suất cho vay. Về tỷ giá, cơ quan điều hành sẽ tiếp tục điều hành linh hoạt, phối hợp đồng bộ các công cụ chính sách tiền tệ để ổn định thị trường, bảo đảm thông suốt thị trường ngoại tệ.

Đối với tín dụng, NHNN định hướng tăng trưởng phù hợp với diễn biến vĩ mô và thị trường tiền tệ; chỉ đạo các tổ chức tín dụng tăng trưởng an toàn, hiệu quả, tập trung vốn vào lĩnh vực sản xuất – kinh doanh, các lĩnh vực ưu tiên và động lực tăng trưởng kinh tế.

Song song đó, tín dụng đối với các lĩnh vực tiềm ẩn rủi ro sẽ được kiểm soát chặt chẽ. NHNN cũng yêu cầu các tổ chức tín dụng tiếp tục rà soát, đơn giản hóa thủ tục cấp tín dụng, đẩy mạnh chuyển đổi số trong quy trình cho vay, qua đó tạo điều kiện thuận lợi hơn cho người dân và doanh nghiệp tiếp cận vốn ngân hàng.

Sang nửa cuối năm 2026, áp lực thanh khoản được kỳ vọng sẽ dần giảm bớt nhờ một số yếu tố hỗ trợ đồng thời: mặt bằng lãi suất huy động tăng trong nửa đầu năm có thể giúp cải thiện rõ nét tăng trưởng tiền gửi, qua đó củng cố nguồn vốn đầu vào; tiến độ giải ngân đầu tư công được đẩy mạnh sẽ góp phần đưa dòng tiền quay trở lại hệ thống ngân hàng, cải thiện thanh khoản; tăng trưởng tín dụng năm 2026 được định hướng ở mức khoảng 15%, thấp hơn so với năm 2025, cùng với chủ trương kiểm soát chặt dòng vốn vào các lĩnh vực rủi ro, đặc biệt là bất động sản, sẽ góp phần giảm áp lực mở rộng tín dụng quá mức.