Bà Ramla Khalidi, Trưởng Đại diện Chương trình Phát triển Liên Hợp Quốc (UNDP), và ông Jim Nickel, Đại sứ Canada tại Việt Nam, cùng chia sẻ về vai trò của phụ nữ trong việc định hình tăng trưởng của Việt Nam.

Tháng Ba vừa qua, hơn 76 triệu cử tri trên khắp Việt Nam đã đi bỏ phiếu bầu đại biểu Quốc hội khóa XVI và Hội đồng Nhân dân các cấp cho nhiệm kỳ 5 năm tới.

Kết quả cho thấy những cải thiện rõ rệt trong việc thúc đẩy phụ nữ tham chính. Phụ nữ chiếm 45% số ứng cử viên và đạt 30% số đại biểu trúng cử Quốc hội, duy trì tỷ lệ đại diện nữ trong cơ quan lập pháp qua hai nhiệm kỳ gần đây.

Ở cấp địa phương, một cột mốc đáng chú ý khác cũng đã đạt được: lần đầu tiên, phụ nữ chiếm đến 30% số ghế trong hội đồng nhân dân cấp tỉnh trên toàn quốc.

Tại một số tỉnh như Quảng Ninh, Tuyên Quang và Cao Bằng, tỷ lệ này vượt 40%, cho thấy trên thực tế khả năng đạt được các mục tiêu bình đẳng giới lớn hơn là khả thi. Nhìn chung, những kết quả này phản ánh sự tiến bộ liên tục trong việc nâng cao đại diện của phụ nữ trong các cơ quan dân cử.

Khi Quốc hội bước vào kỳ họp đầu tiên để kiện toàn bộ máy Chính phủ mới, một thế hệ lãnh đạo mới chính thức đảm nhận vai trò, trong bối cảnh khát vọng phát triển của Việt Nam ngày càng cao, kéo theo yêu cầu ngày càng lớn đối với bộ máy nhà nước.

Nhiệm kỳ 2026–2031 bắt đầu vào thời điểm mang tính bước ngoặt trong hành trình phát triển của Việt Nam, khi đất nước đặt nền móng để trở thành quốc gia phát triển, thu nhập cao vào năm 2045.

Như đã được khẳng định rộng rãi, Việt Nam hướng tới mục tiêu tăng trưởng kinh tế hai con số trong những năm tới, dựa trên chuyển đổi cơ cấu theo hướng đổi mới sáng tạo, số hóa và gia tăng giá trị.

Để đạt được mục tiêu này, bộ máy quản trị công cần trở nên linh hoạt hơn, hiệu quả hơn và đổi mới hơn; đồng thời, đội ngũ lãnh đạo mới cần khai thác tối đa tiềm năng nguồn nhân lực quốc gia.

Tăng trưởng do phụ nữ dẫn dắt

Trong bối cảnh Việt Nam hiện nay, lãnh đạo bao trùm không chỉ là vấn đề đại diện, mà còn là yếu tố quyết định trong việc xây dựng chính sách, xác lập ưu tiên và duy trì tăng trưởng.

Trên toàn cầu, chưa có quốc gia nào đạt được bình đẳng giới hoàn toàn trong thị trường lao động. Phụ nữ vẫn đối mặt với nhiều rào cản pháp lý hạn chế cơ hội kinh tế và khả năng hiện thực hóa khát vọng của mình.

Điều này vẫn tiếp tục diễn ra dù theo báo cáo của Ngân hàng Thế giới 2025, việc thu hẹp khoảng cách giới trong việc làm và khởi nghiệp có thể giúp GDP toàn cầu tăng hơn 20%.

Các bằng chứng cho thấy sự tham gia của phụ nữ trong chính trị có tác động tích cực đến tăng trưởng của nền kinh tế . Ở các quốc gia như Canada, tỷ lệ phụ nữ tham gia chính trị cao hơn gắn liền với hệ thống pháp luật mạnh mẽ hơn và các chính sách hiệu quả hơn trong việc giảm phân biệt đối xử và mở rộng cơ hội kinh tế.

Chương trình chăm sóc trẻ em toàn dân của Canada, triển khai năm 2021, là một ví dụ điển hình. Hệ thống này kế thừa mô hình thành công của bang Quebec, cho thấy dịch vụ chăm sóc trẻ em với chi phí hợp lý có thể thúc đẩy đáng kể sự tham gia của phụ nữ vào lực lượng lao động.

Tiến bộ này có được nhờ sự vận động bền bỉ của các phong trào phụ nữ và các nữ lãnh đạo, đưa vấn đề chăm sóc trẻ em trở thành ưu tiên chính sách. Việc mở rộng dịch vụ chăm sóc chất lượng cao với chi phí hợp lý đã góp phần đảm bảo kinh tế hộ gia đình và thúc đẩy tăng trưởng.

Bài học từ Canada rất rõ ràng: khi phụ nữ được tham gia thực chất vào các quá trình ra quyết định, họ sẽ định hình ưu tiên chính sách, thúc đẩy khuôn khổ pháp lý thuận lợi và ảnh hưởng đến đầu tư công theo hướng hỗ trợ tăng trưởng kinh tế.

Chia sẻ trách nhiệm

Đối với Việt Nam, những kinh nghiệm toàn cầu này đặc biệt có ý nghĩa.

Việt Nam hiện có tỷ lệ tham gia lực lượng lao động của phụ nữ thuộc nhóm cao nhất khu vực, khoảng 69%. Tuy nhiên, nhiều phụ nữ vẫn làm việc trong khu vực phi chính thức hoặc năng suất thấp, có ít cơ hội trong các ngành có giá trị cao.

Khoảng cách giới vẫn tồn tại, đặc biệt là gánh nặng công việc chăm sóc không được trả lương, hạn chế khả năng tham gia, gắn bó và thăng tiến của phụ nữ trong thị trường lao động. Các bằng chứng tại Việt Nam cho thấy việc giải quyết những rào cản này có thể mang lại lợi ích kinh tế và xã hội rõ rệt.

Một ví dụ là tại các tỉnh miền núi phía Bắc như Tuyên Quang và Lai Châu, các sáng kiến do Canada hỗ trợ đang giải quyết nguyên nhân gốc rễ của bất bình đẳng giới thông qua cải thiện hệ thống chăm sóc và thay đổi chuẩn mực xã hội. Việc đầu tư nâng cấp trường mầm non giúp triển khai mô hình bán trú, giảm thời gian chăm sóc con của phụ nữ tới 3 giờ mỗi ngày, đồng thời khuyến khích chia sẻ trách nhiệm trong gia đình thông qua các hoạt động cộng đồng.

Những nỗ lực này đã góp phần tăng sự tham gia của phụ nữ vào các hoạt động tạo thu nhập, tăng tích lũy cho hộ gia đình và nâng cao khả năng chống chịu trước rủi ro kinh tế và khí hậu.

Giải quyết các rào cản này không chỉ là ưu tiên xã hội, mà còn là yêu cầu kinh tế. Trong bối cảnh toàn cầu nhiều biến động, việc tháo gỡ các rào cản pháp lý và thực thi để phụ nữ tham gia đầy đủ vào lực lượng lao động sẽ giúp củng cố triển vọng phát triển của đất nước.

Đây cũng là lúc vai trò của phụ nữ trong chính trị trở thành một đòn bẩy chiến lược. Xuất phát từ những trải nghiệm kinh tế – xã hội khác biệt, các nữ đại biểu thường ưu tiên các chính sách tạo sân chơi bình đẳng hơn: đầu tư vào chăm sóc trẻ em, bảo vệ quyền sở hữu, hợp đồng và tiếp cận tín dụng, cùng các sáng kiến chống phân biệt đối xử – những yếu tố trực tiếp mở rộng cơ hội kinh tế giá trị cao cho phụ nữ

Những chính sách này giúp thị trường lao động trở nên bao trùm hơn và nền kinh tế vận hành hiệu quả hơn.

Kết quả bầu cử gần đây đã đưa Việt Nam vào nhóm quốc gia có tỷ lệ nữ đại biểu quốc hội cao trong khu vực châu Á - Thái Bình Dương. Tuy nhiên, tỉ lệ đại diện không phải là mục tiêu cuối cùng.

Câu hỏi đặt ra không còn là phụ nữ có được đại diện hay không, mà là sự đại diện đó có tác động đến chính sách hay không. Điều này đòi hỏi đảm bảo các nữ lãnh đạo có cơ hội thực sự để tham gia định hướng các ưu tiên chính sách, có tầm ảnh hưởng đến chương trình lập pháp và dẫn dắt chiến lược phát triển quốc gia.

Khai thác đầy đủ tiềm năng của phụ nữ không chỉ là vấn đề bao trùm, mà còn là một khoản đầu tư chiến lược để xây dựng nền kinh tế năng động, bền vững và tăng sức cạnh tranh.

UNDP Việt Nam và Đại sứ quán Canada tại Việt Nam mong muốn tiếp tục hợp tác với Chính phủ Việt Nam trong nhiệm kỳ mới và các đại biểu dân cử để thúc đẩy sự tham gia thực chất của phụ nữ vào quá trình ra quyết định. Lãnh đạo bao trùm có thể chuyển hóa những bước tiến về tỉ lệ đại diện thành kết quả cụ thể cho tất cả mọi người.