Để ngoài sổ sách hơn 205.000 m³ đá nguyên khai 

Thanh tra Chính phủ vừa công bố Thông báo kết luận thanh tra số 3490/TB-TTCP về công tác quản lý, khai thác khoáng sản làm vật liệu xây dựng tại TP.HCM, Đồng Tháp, Tây Ninh và việc cung cấp vật liệu xây dựng cho các dự án lớn như: Dự án đường cao tốc TP.HCM- - Trung Lương - Mỹ Thuận; Dự án đường bộ cao tốc Cao Lãnh -An Hữu thành phần 1; Dự án đường bộ cao tốc Cao Lãnh -An Hữu thành phần 2;  Dự án đường bộ cao tốc Mỹ An - Cao Lãnh giai đoạn 1.

Theo Thanh tra Chính phủ, tại 3 tỉnh, thành phố có 89 giấy phép khai thác khoáng sản và bản xác nhận đăng ký khai thác còn hiệu lực, với tổng trữ lượng được cấp phép khoảng 444,93 triệu m³; trữ lượng còn lại theo hồ sơ khoảng 261,17 triệu m³. 

Trong 4 dự án, dự án thành phần được rà soát nên tên, có Dự án đường cao tốc Cao Lãnh - An Hữu thành phần 2 cơ bản bảo đảm nhu cầu vật liệu; 3 dự án còn lại thiếu khoảng 3,862 triệu m³ đá xây dựng và 2,770 triệu m³ cát san lấp.

Đáng chú ý, mỏ đá Thường Tân III được UBND tỉnh Bình Dương (nay là UBND TP.HCM) cấp giấy phép khai thác khoáng sản cho Công ty cổ phần Xây dựng Bình Dương, với trữ lượng 17.367.811 m³ đá nguyên khối, công suất 1.700.000 m³/năm, thời hạn khai thác 10 năm (đến ngày 9/9/2029).

Thanh tra Chính phủ phát hiện, trong 4 năm liên tục từ năm 2022 đến năm 2025, Công ty đã khai thác vượt công suất cho phép tới 1.139.626 m³ đá nguyên khai, tổng giá trị tạm tính 120,041 tỷ đồng.

Hành vi nêu trên của Công ty cổ phần xây dựng Bình Dương có dấu hiệu của tội "Vi phạm các quy định về nghiên cứu, thăm dò, khai thác tài nguyên". 

Chưa hết, Thanh tra Chính phủ phát hiện, 205.407 m³ đá nguyên khai có giá trị tạm tính khoảng 28,617 tỷ đồng đã được khai thác nhưng không được Công ty cổ phần xây dựng Bình Dương ghi nhận, phản ánh trên sổ kế toán. Hành vi này có dấu hiệu của tội vi phạm quy định của Nhà nước về kế toán gây hậu quả nghiêm trọng.

Thanh tra Chính phủ còn cho rằng, Công ty cổ phần xây dựng Bình Dương có dấu hiệu trốn thuế, khi các khoản thuế, phí phải nộp ngân sách nhà nước chưa được Công ty kê khai, thực hiện khoảng 7,161 tỷ đồng gồm: thuế tài nguyên với thuế suất 10%, phí bảo vệ môi trường 7.000 đồng/m³, thuế giá trị gia tăng.

Buông lỏng quản lý

Với các địa phương, theo Thanh tra Chính phủ, cả TP.HCM, Tây Ninh, Đồng Tháp đều không thực hiện đầy đủ trách nhiệm quản lý nhà nước về địa chất, khoáng sản.

Cả 3 địa phương đều chưa ban hành Quy chế phối hợp trong quản lý nhà nước về địa chất, khoáng sản giũa các địa phương hoặc giữa địa phương với các bộ, ngành theo quy định Luật Địa chất và Khoáng sản năm 2024.

Đồng thời các địa phương chưa thực hiện việc rà soát, cập nhật, khoanh định và điều chỉnh khu vực cấm, khu vực tạm thời cấm hoạt động khoáng sản sau khi sáp nhập theo quy định.

Mỏ cát xây dựng trên đoạn sông Vàm Cỏ Đông (xã Phước Vinh và xã Biên Giới, huyện Châu Thành), UBND tỉnh Tây Ninh đã gia hạn giấy phép khai thác khoáng sản cho Công ty TNHH TMDV Vật liệu xây dựng Trường Thắng. Đến thời điểm thanh tra tức sau hơn 3 năm kể từ ngày được gia hạn giấy phép, doanh nghiệp chưa triển khai hoạt động khai thác, chưa thực hiện thủ tục thuê mặt nước theo quy định. Trong thời gian này, Sở Nông nghiệp và Môi trường tỉnh Tây Ninh chưa thực hiện kiểm tra, giám sát việc chấp hành các điều kiện của giấy phép, chưa kịp thời đôn đốc doanh nghiệp hoàn thành các thủ tục để đưa vào hoạt động.

Ở mỏ đá Thường Tân III,  Công ty cổ phần Xây dựng Bình Dương liên tục khai thác vượt công suất, vi phạm kéo dài qua nhiều năm nhưng không được cơ quan chức năng Bình Dương phát hiện xử lý kịp thời. phát hiện, Đến thời điểm thanh tra tức sau 8 năm cấp phép, Sở Nông nghiệp và Môi trường TP.HCM chưa thực hiện kiểm tra, giám sát việc chấp hành các điều kiện của giấy phép đã cấp cho doanh nghiệp.

Thanh tra Chính phủ còn cho hay, Sở Nông nghiệp và Môi trường TP.HCM thẩm định hồ sơ điều chỉnh giấy phép khai thác khoáng sản chậm 6 ngày so với thời hạn quy định; Sở Xây dựng TP.HCM có ý kiến đối với thiết kế cơ sở, thiết kế khai thác cũng chậm 6 ngày.

Tại Quyết định số 3079/QĐ-UBND ngày 9/12/2025, UBND TP.HCM điều chỉnh tăng thêm 474.597 m³ để khai thác trong 22 ngày còn lại của năm 2025. Tuy nhiên, với năng lực khai thác của mỏ chỉ khoảng 500.000 m³/tháng, khối lượng tối đa có thể khai thác trong thời gian này chỉ khoảng 354.838 m³, thấp hơn khối lượng được điều chỉnh khoảng 119.759 m³. 

Thanh tra Chính phủ cho rằng, việc xác định khối lượng khai thác tăng thêm vượt quá khả năng thực hiện trong thời gian còn lại cho thấy công tác thẩm định, tham mưu điều chỉnh công suất chưa đánh giá đầy đủ năng lực thiết bị, phương án tổ chức khai thác và thời gian khai thác thực tế, làm giảm tính khả thi của quyết định điều chỉnh.

Chuyển hồ sơ vụ việc có dấu hiệu vi phạm hình sự

Trong loạt kiến nghị liên quan, đáng lưu ý, Thanh tra Chính phủ đề nghị UBND TP.HCM chỉ đạo tiếp tục rà soát, thanh tra, kiểm tra làm rõ tính chất, mức độ, hậu quả, nguyên nhân và trách nhiệm cụ thể của từng tổ chức, cá nhân có liên quan theo từng thời kỳ để xử lý nghiêm các sai phạm, vi phạm theo thẩm quyền và quy định của pháp luật.

UBND tỉnh Tây Ninh phải tổ chức kiểm tra, làm rõ việc chấp hành các nghĩa vụ của Công ty TNHH TMDV vật liệu xây dựng Trường Thắng trong quá trình thực hiện giấy phép khai thác khoáng sản. Trên cơ sở kết quả kiểm tra, xử lý theo thẩm quyền hoặc kiến nghị cơ quan có thẩm quyền xử lý các vi phạm (nếu có), trong đó xem xét thu hồi giấy phép khai thác khoáng sản nếu thuộc trường hợp phải thu hồi theo quy định của pháp luật.

UBND tỉnh Đồng Tháp chỉ đạo Chủ đầu tư Dự án thành phần 1 thuộc Dự án đầu tư xây dựng đường cao tốc Cao Lãnh - An Hữu chủ động phối hợp với UBND TP.HCM và các cơ quan liên quan khẩn trương thực hiện các thủ tục tiếp cận, tiếp nhận nguồn đá xây dựng theo cơ chế đặc thù, bảo đảm nguồn vật liệu phục vụ thi công và tiến độ thực hiện Dự án.

Công ty cổ phần Xây dựng Bình Dương chấm dứt và khắc phục các hành vi vi phạm; Hoàn trả toàn bộ kinh phí trưng cầu giám định do Thanh tra Chính phủ đã chi trả.

Thanh tra Chính phủ cũng cho hay, căn cứ theo quy định tại  Luật Thanh tra 2025 và Thông tư liên tịch số 03/2018/TTLT-VKSNDTC-BCA- BQP-TTCP ngày 18/10/2018, cơ quan này đã chuyển hồ sơ vụ việc có dấu hiệu vi phạm pháp luật hình sự tới cơ quan chức năng.