Cân nhắc kỹ tác động

Sự thận trọng của cơ quan quản lý được thể hiện rõ qua Công văn số 12008/BXD-VT&ATGT vừa được Bộ Xây dựng gửi Cục Hàng không Việt Nam về việc xem xét điều chỉnh giá dịch vụ vận chuyển hành khách nội địa thường lệ hạng phổ thông cơ bản.

Theo đó, thay vì chấp thuận đề xuất điều chỉnh, Bộ Xây dựng yêu cầu Cục Hàng không Việt Nam tiếp tục bổ sung cơ sở để đánh giá sự cần thiết của việc điều chỉnh mức giá này.

Cụ thể, Bộ Xây dựng đề nghị cơ quan quản lý chuyên ngành hàng không làm rõ quan điểm về việc có nên điều chỉnh mức giá tối đa ở thời điểm hiện nay; đánh giá kết quả thực hiện Quyết định số 1723/QĐ-BGTVT, ngày 31/12/2024 kể từ khi có hiệu lực; đồng thời phân tích tình hình hoạt động sản xuất, kinh doanh của các doanh nghiệp vận tải hàng không để chứng minh sự cần thiết của việc điều chỉnh.

Bên cạnh đó, Cục Hàng không Việt Nam cũng được yêu cầu tổng hợp số liệu về doanh thu, thị phần và các yếu tố đặc thù của các doanh nghiệp vận tải hàng không, làm cơ sở đề xuất bổ sung 2 doanh nghiệp (ngoài Tổng công ty Hàng không Việt Nam - Vietnam Airlines) lập phương án giá hoặc cung cấp hồ sơ, tài liệu phục vụ công tác thẩm định nếu thống nhất đề xuất điều chỉnh mức giá tối đa.

Cần nói thêm rằng, theo Quyết định số 1723/QĐ-BGTVT, có hiệu lực từ ngày 1/1/2025, Nhà nước quy định mức tối đa giá dịch vụ vận chuyển hành khách hàng không nội địa hạng phổ thông cơ bản theo 5 nhóm cự ly đường bay, từ 1,6 triệu đồng đến 4 triệu đồng/vé một chiều. Đây là mức giá tối đa áp dụng đối với dịch vụ vận chuyển hành khách nội địa thường lệ hạng phổ thông cơ bản, được xác định theo cơ chế quản lý giá quy định tại Thông tư số 44/2024/TT-BGTVT, ngày 15/11/2024 về cơ chế, chính sách quản lý giá dịch vụ vận chuyển hàng không nội địa và giá dịch vụ chuyên ngành hàng không.

Trên cơ sở đó, các hãng hàng không trong nước được chủ động xây dựng và áp dụng mức giá cụ thể nhưng không được vượt quá mức giá tối đa do Nhà nước quy định.

Trước đó, vào giữa tháng 7/2026, tại Công văn số 4035/CHK-KHTC, Cục Hàng không Việt Nam cho biết đã nhận được báo cáo của Vietnam Airlines. Trên cơ sở đánh giá tác động của giá nhiên liệu Jet A-1 và tỷ giá, Hãng hàng không Quốc gia đề xuất điều chỉnh tăng 18,4% mức tối đa giá dịch vụ vận chuyển hành khách nội địa thường lệ hạng phổ thông cơ bản.

Tuy nhiên, Cục Hàng không Việt Nam cho rằng, việc xem xét điều chỉnh cần được cân nhắc trong bối cảnh Chính phủ đang tập trung kiểm soát lạm phát, bình ổn giá và hỗ trợ phục hồi sản xuất, kinh doanh.

Dẫn số liệu của Hiệp hội Vận tải hàng không quốc tế (IATA), Cục Hàng không Việt Nam cho biết, sau khi vượt mốc 200 USD/thùng vào đầu tháng 4/2026 do xung đột tại Trung Đông, giá nhiên liệu Jet A-1 khu vực châu Á đã giảm xuống còn khoảng 120,07 USD/thùng vào ngày 10/7/2026, thấp hơn khoảng 40% so với mức đỉnh.

Cùng với đó, Chính phủ tiếp tục áp dụng thuế nhập khẩu 0% và thuế bảo vệ môi trường 0 đồng/lít đối với nhiên liệu bay đến hết ngày 30/9/2026, đồng thời yêu cầu các doanh nghiệp vận tải điều chỉnh giảm giá cước tương ứng khi chi phí đầu vào giảm.

"Trên cơ sở các quy định của Nghị định số 85/2024/NĐ-CP quy định chi tiết một số điều của Luật Giá, Cục Hàng không Việt Nam kiến nghị Bộ Xây dựng (là cơ quan có thẩm quyền quyết định việc điều chỉnh giá hàng hóa, dịch vụ) xem xét, chỉ đạo về chủ trương điều chỉnh giá dịch vụ vận chuyển hành khách nội địa thường lệ hạng phổ thông cơ bản", ông Đỗ Hồng Cẩm, Phó cục trưởng Cục Hàng không Việt Nam đề xuất.

Trường hợp Bộ Xây dựng đồng ý chủ trương cho phép điều chỉnh giá dịch vụ vận chuyển hành khách nội địa thường lệ hạng phổ thông cơ bản, để bảo đảm đủ điều kiện cho Cục Hàng không Việt Nam tổ chức thẩm định phương án điều chỉnh giá, căn cứ điểm b, khoản 3, Điều 9 Nghị định số 85/2024/NĐ-CP, Cục Hàng không Việt Nam kiến nghị Bộ Xây dựng lựa chọn bổ sung tối thiểu 2 hãng hàng không Việt Nam thực hiện lập phương án giá (cùng với Vietnam Airlines), nhằm bảo đảm có tối thiểu 3 doanh nghiệp lập phương án giá phục vụ việc thẩm định và quyết định điều chỉnh theo quy định của pháp luật.

Gánh nặng chi phí

Theo Vietnam Airlines, trong 6 tháng đầu năm 2026, trước diễn biến bất thường của chi phí nhiên liệu, hãng đã chủ động triển khai nhiều giải pháp tiết kiệm chi phí, nâng cao hiệu quả sản xuất, kinh doanh đối với các yếu tố nằm trong khả năng kiểm soát.

Tuy nhiên, các yếu tố chi phí ngoài khả năng kiểm soát, đặc biệt là giá nhiên liệu và tỷ giá, tiếp tục diễn biến phức tạp. Theo đó, giá nhiên liệu Jet A-1 tại thời điểm cao nhất đã vượt mốc 200 USD/thùng, trong khi giá bình quân 6 tháng đầu năm 2026 đạt 134 USD/thùng - mức cao nhất kể từ năm 2022 và tương đương 200%, 116% và 139% so với thời điểm ban hành mức giá tối đa các năm 2014, 2015 và 2024.

Vì vậy, Vietnam Airlines cho rằng, việc điều chỉnh mức giá dịch vụ vận chuyển hành khách nội địa thường lệ hạng phổ thông cơ bản là cần thiết nhằm phản ánh kịp thời biến động của các yếu tố chi phí đầu vào, đặc biệt là giá nhiên liệu Jet A-1, bảo đảm phù hợp với điều kiện khai thác và thực tiễn hoạt động vận tải hàng không.

Trên thực tế, trong quý II/2026, lợi nhuận sau thuế của Công ty mẹ Vietnam Airlines âm 1.014,9 tỷ đồng, giảm 3.793 tỷ đồng so với cùng kỳ năm trước; lợi nhuận sau thuế hợp nhất âm 606,2 tỷ đồng, giảm 3.529 tỷ đồng.

Theo doanh nghiệp, nguyên nhân chủ yếu là chi phí tăng mạnh, vượt xa tốc độ tăng doanh thu. Trong đó, tổng chi phí tăng 41,72%, tương đương khoảng 8.486,5 tỷ đồng, chủ yếu do chi phí nhiên liệu tăng khoảng 125% so với cùng kỳ, làm phát sinh gần 6.000 tỷ đồng chi phí.

Ông Nguyễn Quang Trung, Phó tổng giám đốc Vietnam Airlines cho biết, dịch vụ vận chuyển hành khách hàng không nội địa được quản lý theo cơ chế giá tối đa, trong đó doanh nghiệp được chủ động xây dựng và áp dụng dải giá linh hoạt theo từng đường bay, thời điểm khai thác, điều kiện vé và diễn biến cung - cầu của thị trường. Cơ chế này tạo điều kiện để doanh nghiệp tối ưu hóa hiệu quả khai thác, đồng thời đáp ứng nhu cầu đa dạng của hành khách thông qua nhiều mức giá khác nhau trong phạm vi mức giá tối đa
do Nhà nước quy định.

Đại diện Vietnam Airlines cho biết, theo Thông tư số 45/2024/TT-BTC, ngày 1/7/2024, việc định giá hàng hóa, dịch vụ do Nhà nước định giá được thực hiện theo hai phương pháp gồm phương pháp so sánh và phương pháp chi phí. Qua nghiên cứu các quy định hiện hành, Vietnam Airlines cho rằng phương pháp chi phí chưa phản ánh đầy đủ đặc điểm hình thành giá của dịch vụ vận chuyển hành khách hàng không nội địa trong điều kiện áp dụng cơ chế dải giá linh hoạt, bởi giá vé thực tế phụ thuộc nhiều vào diễn biến thị trường và không phản ánh trực tiếp chi phí bình quân của từng đơn vị dịch vụ. Bên cạnh đó, định mức kinh tế - kỹ thuật đối với dịch vụ này hiện chưa được cơ quan nhà nước có thẩm quyền ban hành.

Do chưa đủ căn cứ để xác định chi phí theo phương pháp chi phí, Vietnam Airlines lựa chọn phương pháp so sánh để xây dựng phương án điều chỉnh mức giá tối đa. Cụ thể, hãng đánh giá mức điều chỉnh trên cơ sở biến động của hai yếu tố chi phí khách quan có ảnh hưởng lớn nhất đến hoạt động vận tải hàng không là giá nhiên liệu Jet A-1 và tỷ giá VND/USD, dựa trên chi phí bình quân 6 tháng đầu năm 2026 so với năm 2024.

Theo tính toán, trong 6 tháng đầu năm 2026, giá thành tăng 18,4% so với năm 2024, trong đó giá nhiên liệu Jet A-1 tăng 39,2% và tỷ giá VND/USD tăng 4,7%. Trên cơ sở đó, hãng đề xuất điều chỉnh mức tối đa giá dịch vụ vận chuyển hành khách nội địa thường lệ hạng phổ thông cơ bản.

"Việc điều chỉnh mức giá tối đa sẽ tạo điều kiện để các hãng hàng không tiếp tục thực hiện chính sách giá linh hoạt theo cơ chế thị trường trong phạm vi Nhà nước quy định, từng bước bù đắp một phần chi phí khai thác gia tăng do biến động của các yếu tố đầu vào, đặc biệt là giá nhiên liệu bay và tỷ giá VND/USD", lãnh đạo Vietnam Airlines nhận định.