Đang có những thảo luận về không gian mới của y tế tư nhân sau khi Nghị quyết số 72-NQ/TW về đột phá phát triển ngành y tế được ban hành. Ông nhìn nhận thế nào về vấn đề này?

Nghị quyết 72-NQ/TW không chỉ khuyến khích khu vực tư nhân tham gia cung ứng dịch vụ y tế, mà còn đặt vấn đề huy động và sử dụng hiệu quả mọi nguồn lực xã hội, khuyến khích đầu tư bệnh viện tư nhân quy mô lớn, phát triển kỹ thuật chuyên sâu, hợp tác công - tư.

Đây là bước phát triển quan trọng về tư duy chính sách và hoàn toàn phù hợp với nhu cầu thực tiễn.

Việt Nam có trên 100 triệu dân, tốc độ già hóa dân số thuộc nhóm nhanh ở châu Á. Tầng lớp trung lưu dự kiến chiếm khoảng 50% dân số vào năm 2035. Nhu cầu khám chữa bệnh chất lượng cao, y tế chuyên sâu, y tế dự phòng, chăm sóc sức khỏe cá nhân hóa ngày càng tăng.

Trong khi đó, khả năng đáp ứng của hệ thống y tế công lập vẫn còn hạn chế. Vì vậy, sự phát triển của y tế tư nhân không chỉ là nhu cầu thị trường mà còn là yêu cầu khách quan để thực hiện mục tiêu chăm sóc sức khỏe toàn dân.

Hơn thế, Việt Nam có nhiều lợi thế để phát triển một ngành kinh tế mới nếu kết hợp được y tế với du lịch, nghỉ dưỡng và chăm sóc người cao tuổi.

Tuy nhiên, trong phát triển y tế tư nhân, ông nhiều lần nhắc tới vốn như một bài toán khó giải?

Khác với nhiều ngành dịch vụ khác, y tế đòi hỏi quy mô vốn đầu tư lớn. Một bệnh viện quy mô 200 - 300 giường có thể cần tổng vốn đầu tư tới hàng trăm, thậm chí hàng nghìn tỷ đồng. Trong đó, phần thiết bị thường chiếm khoảng 40 - 60%.

Vấn đề là cấu trúc vốn của bệnh viện tư nhân hiện nay chưa đa dạng. Vốn chủ sở hữu, vốn từ người thân vẫn là nguồn quan trọng nhưng thường không đủ lớn. Tiếp theo là tín dụng ngân hàng, nhưng khó tiếp cận vì thường đòi hỏi tài sản bảo đảm. Huy động vốn qua thị trường chứng khoán chỉ phù hợp với một số tập đoàn y tế quy mô lớn.

Chính vì vậy, nhiều cơ sở y tế có dự án khả thi nhưng vẫn khó khăn khi đầu tư trang thiết bị hiện đại.

Trong khi đó, cho thuê tài chính lại chưa thực sự được quan tâm.

Theo Luật Các tổ chức tín dụng hiện hành, cho thuê tài chính là một hình thức cấp tín dụng trung và dài hạn; công ty cho thuê tài chính được phép thực hiện nghiệp vụ mua và cho thuê lại. Đây là sản phẩm phù hợp với các bệnh viện, phòng khám có nhu cầu cơ cấu lại dòng tiền và tái tạo nguồn vốn đầu tư…

Khi chọn kênh huy động vốn, lãi suất thường được quan tâm nhất…

Thử làm một ví dụ để so sánh. Một bệnh viện cần đầu tư hệ thống MRI 3 Tesla trị giá 60 tỷ đồng.

Nếu vay ngân hàng, bệnh viện phải có 20 - 30% vốn đối ứng, đồng thời thế chấp thêm bất động sản hoặc tài sản khác để vay 70%, tương đương 42 tỷ đồng. Thời hạn vay thường khoảng 5 năm, thậm chí ngắn hơn.

Với cho thuê tài chính, lãi suất thường ngang hoặc cao hơn một chút, nhưng bệnh viện được tài trợ tới 100% giá trị thiết bị và chính thiết bị MRI là tài sản bảo đảm. Thời hạn thuê là 7 - 10 năm, phù hợp với vòng đời khai thác thiết bị.

Giả sử thiết bị thực hiện trung bình 35 ca/ngày, giá dịch vụ bình quân 1,5 triệu đồng/lần, doanh thu hàng năm có thể đạt
trên 18 tỷ đồng...

Như vậy, dòng tiền hình thành từ chính thiết bị có thể được sử dụng để trả nghĩa vụ thuê tài chính, trong khi bệnh viện không phải huy động lượng vốn lớn ban đầu.

Đây chính là tài trợ dựa trên tài sản sinh dòng tiền - mô hình được áp dụng ở nhiều nước đối với thiết bị y tế công nghệ cao.

Y tế tư nhân cũng cần thay đổi cách tư duy quản trị: cần sở hữu thiết bị hay cần sử dụng thiết bị với chi phí phù hợp.

Vậy, làm sao để cho thuê tài chính trở thành một kênh vốn phổ biến?

Trong quá trình hiện đại hóa hệ thống y tế Việt Nam, vốn đầu tư cho thiết bị y tế sẽ là yếu tố quyết định năng lực cạnh tranh của các bệnh viện và phòng khám tư nhân.

Nếu tín dụng ngân hàng là nguồn vốn chủ lực của nền kinh tế thì cho thuê tài chính là công cụ tài trợ tối ưu cho tài sản thiết bị công nghệ cao.

Chúng tôi đang phối hợp với các bên liên quan để thúc đẩy việc này. Trước mắt, có thể xây dựng chương trình quốc gia về cho thuê tài chính thiết bị y tế, thí điểm mô hình vendor leasing với sự tham gia của các hãng thiết bị lớn và công ty cho thuê tài chính nhằm cung cấp giải pháp trọn gói cho bệnh viện.

Trên hết, cần sớm thể chế hóa đầy đủ tinh thần Nghị quyết 72-NQ/TW theo hướng bình đẳng giữa công lập và tư nhân; mở rộng phạm vi thanh toán bảo hiểm y tế; đẩy mạnh hợp tác công - tư; khuyến khích đầu tư bệnh viện chuyên sâu và trung tâm kỹ thuật cao…