Lời cảm ơn từ doanh nghiệp

1.000 điểm kết nối trực tuyến của Hội thảo "Vướng mắc trong thực hiện chính sách pháp luật mới về an toàn thực phẩm” do Liên đoàn Thương mại và Công nghiệp Việt Nam (VCCI) tổ chức sáng nay (6/2/2026) đã kín, dù số người đợi kết nối vẫn còn. Ông Đậu Anh Tuấn, Phó tổng thư ký, Trưởng ban Pháp chế VCCI đành gửi lời xin lỗi.

“Chúng tôi đã chuẩn bị gói họp 1.000 đầu, nhưng vẫn không đủ. Số lượng doanh nghiệp quan tâm rất lớn”, ông Tuấn chia sẻ.

Các doanh nghiệp tham dự không quên gửi lời cảm ơn tới Chính phủ về Nghị quyết số 09/2026/NĐ-CP ngày 4/2/2026 tạm ngưng hiệu lực và điều chỉnh thời hạn áp dụng Nghị định 46/2026/NĐ-CP về hướng dẫn thi hành Luật An toàn thực phẩm và Nghị quyết số 66.13/2026/NQ-CP ngày 27/1/2026 của Chính phủ về công bố, đăng ký sản phẩm thực phẩm.

Ông Nguyễn Hồng Uy, Trưởng nhóm kỹ thuật Tiểu ban Thực phẩm và Dinh dưỡng của EuroCham nhắc lại hình ảnh tắc nghẽn tại các cảng mấy ngày trước, thậm chí tàu vào không có chỗ đỗ, để lột tả sự vui mừng của các doanh nghiệp khi tạm dừng áp dụng Nghị định 46.

Cũng không doanh nghiệp, hiệp hội doanh nghiệp nào không đồng tình với yêu cầu nâng cao nâng cao hiệu quả quản lý nhà nước về an toàn thực phẩm, hướng đến việc siết chặt các lỗ hổng, tăng cường trách nhiệm trong sản xuất và phân phối thực phẩm.

Các doanh nghiệp quy mô nhỏ và vừa, các hộ kinh doanh cũng vậy, rất vui vì áp lực tắc nghẽn hàng hóa phục vụ dịp Tết đã được gỡ bỏ.

Là đơn vị đại diện cộng đồng doanh nghiệp tham gia vào quá trình xây dựng, hoàn thiện pháp luật kinh doanh, ông Đậu Anh Tuấn chia sẻ sự vui mừng này ở góc độ vĩ mô hơn, nhưng có thể cũng là dự báo cho những thay đổi tích cực sắp tới.

“Trước đây, cũng có những văn bản vừa ban hành đã gây ách tắc trong hoạt động sản xuất, kinh doanh, nhưng để có quyết định tạm dừng để gỡ cho doanh nghiệp không dễ, không nhanh, thậm chí rất khó. Nghị quyết 09 của Chính phủ thể hiện tinh thần cầu thị, lắng nghe, và đồng hành với doanh nghiệp - giúp tháo gỡ những ách tắc lớn đang xảy ra tại các cửa khẩu, cảng biển; góp phần bảo đảm chuỗi cung ứng không bị gián đoạn trong thời điểm cao điểm cận Tết”, ông Đậu Anh Tuấn nhấn mạnh.

Nỗi lo chưa vơi

Nhưng mối quan tâm của hơn 1.000 doanh nghiệp, hiệp hội doanh nghiệp không dừng lại ở ngày 15/4 - thời điểm hết hiệu lực tạm dừng hiệu lực của Nghị định 46/2026/NĐ-CP và Nghị quyết 66.13/2026/NQ-CP.

Có thể hình dung, với Nghị quyết 09, những khó khăn mà doanh nghiệp đang lo ngại đã tạm dừng, nhưng sẽ trở lại ngay sau ngày 15/4. Bảng phân tích rất chi tiết những bất cập của Nghị định 46 của Tiểu ban thực phẩm dinh dưỡng của Eurocham gửi tới Hội thảo được các doanh nghiệp đồng tình sử dụng vì "đề cập các khó khăn, vướng mắc rất chi tiết".

Ví dụ như mức độ kiểm tra nhà nước tăng gấp nhiều lần, trong khi số cơ sở kiểm nghiệm giảm, quy trình kiểm tra tăng từ 2 lên 3 cấp. “Với các mặt hàng rau quả, thực phẩm tươi sống không thể chờ 9-10 ngày kiểm nghiệm để thông quan, vì kiểm nghiệm xong thì hàng có thể đã hỏng hết”, ông Uy phân tích từ thực tế.

Hay như Nghị định 46 yêu cầu phải xin giấy chứng nhận cơ sở đủ điều kiện an toàn thực phẩm trong khi doanh nghiệp đã có các chứng chỉ được quốc tế công nhận, như ISO, HACCP, FSSC…

Bà Lý Kim Chi, Chủ tịch Hiệp hội Lương thực - Thực phẩm TP.HCM (FFA) cho rằng, đây là lý do nguy cơ ách tác, quá tải trong thực thi sẽ xuất hiện trở lại nếu sau mốc thời gian 15/4, các quy định được tiếp tục áp dụng mà nội dung cốt lõi không được điều chỉnh.

"Bởi những khó khăn vừa qua không chỉ xuất phát từ yếu tố thời điểm, mà từ chính cách tiếp cận quản lý và cách thiết kế quy định của 2 văn bản này - nhiều nội dung chưa phù hợp với thực tiễn hoạt động của doanh nghiệp và cũng chưa tiệm cận với thông lệ quản lý quốc tế hiện nay", bà Lý Kim Chi phân tích.

Bà và nhiều doanh nghiệp, hiệp hội kiến nghị khẩn trương rà soát và sửa đổi một cách căn cơ cả Nghị định 46 và Nghị quyết 66, chứ không chỉ điều chỉnh kỹ thuật hay tiếp tục gia hạn thời gian áp dụng.

"Trọng tâm sửa đổi phải chuyển mạnh sang quản lý rủi ro, tăng hậu kiểm thực chất, giảm các thủ tục tiền kiểm hình thức, đồng thời chỉ triển khai khi năng lực thực thi của cơ quan chuyên môn địa phương đã được đánh giá và chuẩn bị tương xứng", bà Chi nhấn mạnh.

Phần kiến nghị tương tự cũng có trong báo cáo của EuroCham. Theo ông Nguyễn Hồng Uy, quản lý an toàn thực phẩm nên theo kinh nghiệm quốc tế, quản lý theo hệ thống, với các tiêu chuẩn rõ ràng; tăng cường áp dụng các tiêu chuẩn quốc tế, số hóa và thống nhất dữ liệu để kiểm tra, truy xuất nguồn gốc thay vì yêu cầu tiền kiểm, gây khó khăn cho doanh nghiệp.

Có nghĩa là, cần xây dựng hệ thống quản lý theo rủi ro và hậu kiểm, không dàn trải. Theo đó, chính sách cần tập trung vào các mắt xích có nguy cơ cao, thay vì kiểm tra tràn lan. Các thủ tục mới chỉ nên được ban hành nếu chứng minh được hiệu quả rõ ràng trong bảo vệ an toàn thực phẩm, đồng thời không gây đứt gãy chuỗi cung ứng hay tăng chi phí không cần thiết cho doanh nghiệp.

Đặc biệt, cơ chế quản lý cần thiết lập theo hệ thống thay vì chỉ quản lý sản phẩm, nghĩa là chuyển từ mô hình quản lý “đăng ký - kiểm nghiệm từng sản phẩm” sang quản lý toàn diện theo chuỗi giá trị thực phẩm - từ trang trại đến bàn ăn.

“Việc này đòi hỏi áp dụng các tiêu chuẩn quốc tế như HACCP, ISO, GMP và các quy trình truy xuất nguồn gốc, kiểm soát nội bộ của doanh nghiệp”, ông Đậu Anh Tuấn phân tích.

Cùng với đó, để đảm bảo việc thực thi, các địa phương cần có đủ nhân lực, chuyên môn, ngân sách và thời gian để triển khai chính sách một cách hiệu quả, đồng bộ, tránh tình trạng mỗi nơi hiểu và làm một kiểu, gây khó khăn cho doanh nghiệp.

Cách tiếp cận chính sách này cũng là đề xuất của Tiểu ban Thực phẩm và Dinh dưỡng của EuroCham tới việc sửa đổi Luật An toàn thực phẩm đang được thực hiện.

Doanh nghiệp kiến nghị 

Tổ chức Hội thảo ngay sau thời điểm Nghị quyết 09 có hiệu lực, tạm dừng Nghị định 46/2026/NĐ-CP và Nghị quyết 66.13/2026/NQ-CP đến ngày 15/4/2026, VCCI có 2 mục đích rất rõ ràng.

Một là, cung cấp thông tin cập nhật, phân tích các nội dung thay đổi lớn trong các quy định mới; giúp doanh nghiệp hiểu kỹ hơn về các yêu cầu thực thi mới, từ đó đánh giá đúng các tác động về chi phí, thủ tục và điều kiện vận hành.

Thực tế hơn 1 tuần qua, nhiều hiệp hội và doanh nghiệp đã phản ánh, quá trình triển khai các quy định mới trong hơn 1 tuần vừa qua đã xuất hiện những khó khăn nhất định, từ thời gian chuyển tiếp ngắn, quy trình kiểm tra phức tạp hơn, cho đến việc thiếu các hướng dẫn cụ thể trong thực thi.

Đặc biệt, nhiều doanh nghiệp chưa kịp hiểu rõ nội dung thay đổi giữa Nghị định 46, Nghị quyết 66 so với Nghị định 15/2018 - và chưa đánh giá hết được các chi phí bổ sung, các yêu cầu kỹ thuật mới sẽ tác động thế nào đến hoạt động sản xuất, nhập khẩu, lưu thông hàng hóa.

“Chúng tôi tin rằng, khi nắm rõ bản chất của những thay đổi, doanh nghiệp sẽ chủ động hơn trong việc thích ứng và đề xuất điều chỉnh phù hợp”, Trưởng ban Pháp chế VCCI tin tưởng.

Nhưng quan trọng hơn, VCCI muốn  tạo ra diễn đàn để thảo luận về cách thức triển khai Nghị định 46 và Nghị quyết 66 hiệu quả nhất, đồng thời lắng nghe những phản ánh từ thực tiễn, để nếu cần, có thể kiến nghị Chính phủ, bộ ngành liên quan rà soát, điều chỉnh chính sách cho phù hợp.

Cũng phải nói thêm, vào ngày 10/2 tới, Bộ Tư pháp sẽ có hội nghị lấy ý kiến đóng góp sửa đổi Luật An toàn thực phẩm. Đạo luật quan trọng này, dự kiến sẽ được Chính phủ sẽ trình Quốc hội ngay kỳ họp đầu tiên của năm 2026.

Đây là lý do Tiểu ban thực phẩm và Dinh dưỡng của Eurocham lo ngại sẽ có thêm bất ổn trong hoạt động sản xuất - kinh doanh khi Nghị định 46 vừa có hiệu lực trở lại vào giữa tháng 4/2026, có thể sẽ sớm hết hiệu lực sau khi Luật An toàn thực phẩm sửa đổi được thông qua vào tháng 5 và sẽ có hệ thống văn bản hướng dẫn mới.

Ông Đậu Anh Tuấn cho biết, những vấn đề, tồn tại, khúc mắc trong thực thi Nghị định 46/2026/NĐ-CP và Nghị quyết 66.13/2026/NQ-CP được VCCI cam kết sẽ tổng hợp, phân tích gửi Bộ Tư pháp.