Trong bối cảnh chuỗi cung ứng toàn cầu đang tái cấu trúc, cơ hội tham gia của doanh nghiệp Việt Nam ngày càng rộng mở, nhưng đi kèm là những yêu cầu khắt khe hơn về chất lượng, môi trường, năng lượng và quản trị. Đây là chia sẻ của bà Nguyễn Thị Thanh Tâm, Trưởng ban Phát triển bền vững Prime Group, thành viên Tập đoàn SCG tại Tọa đàm “Kết nối doanh nghiệp Việt trong chuỗi cung ứng toàn cầu”. 

Doanh nghiệp lớn phải đóng vai trò dẫn dắt chuỗi cung ứng

Theo bà Tâm, ngành vật liệu xây dựng là một ví dụ điển hình về tính liên kết của chuỗi cung ứng, với nhiều mắt xích từ nguyên liệu, năng lượng, sản xuất, công nghệ, logistics đến nhà thầu, chủ đầu tư và thị trường tiêu thụ. Vì vậy, chất lượng và sức cạnh tranh của sản phẩm không chỉ phụ thuộc vào năng lực của một doanh nghiệp, mà còn gắn chặt với khả năng đáp ứng của toàn bộ hệ sinh thái nhà cung ứng.

Đáng chú ý, các khách hàng quốc tế hiện không còn chỉ đánh giá nhà cung cấp dựa trên chất lượng sản phẩm hay giá thành. Những tiêu chí liên quan đến phát thải carbon, nguồn gốc nguyên liệu, hiệu quả sử dụng năng lượng và thực hành ESG đang ngày càng trở thành một phần quan trọng trong quá trình lựa chọn đối tác.

Từ thực tiễn của Prime Group, doanh nghiệp hiện có sản phẩm tại 24 quốc gia, bà Tâm cho biết việc mở rộng thị trường cũng đồng nghĩa với việc phải đáp ứng nhiều yêu cầu hơn về môi trường, năng lượng, an toàn, truy xuất nguồn gốc và tiêu chuẩn quản trị.

Đặc biệt, trong bối cảnh Việt Nam cam kết đạt phát thải ròng bằng 0 vào năm 2050, những yêu cầu về chuyển đổi xanh sẽ ngày càng gắn chặt với khả năng tham gia các chuỗi cung ứng có tiêu chuẩn cao.

Đại diện Prime Group nhấn mạnh, việc nâng cao năng lực cạnh tranh không thể chỉ dừng lại ở nỗ lực riêng lẻ của từng doanh nghiệp. Thay vào đó, các doanh nghiệp đầu chuỗi cần đóng vai trò dẫn dắt, hỗ trợ đối tác, đặc biệt là các doanh nghiệp nhỏ và vừa (SMEs), cùng cải thiện năng lực để đáp ứng những tiêu chuẩn ngày càng cao của thị trường.

Trong chuỗi vật liệu xây dựng, nhiều yêu cầu cải tiến của doanh nghiệp lớn liên quan trực tiếp đến năng lực của các đối tác. Chẳng hạn, nguyên liệu đầu vào phải bảo đảm chất lượng ổn định; vật liệu tái chế hoặc thay thế phải đáp ứng yêu cầu kỹ thuật; thiết bị và dịch vụ kỹ thuật cần hỗ trợ nâng cao hiệu suất sản xuất; hoạt động logistics phải đáp ứng các tiêu chí về chất lượng, thời gian và hiệu quả. Bên cạnh đó, dữ liệu từ các mắt xích trong chuỗi cũng cần được chuẩn hóa để phục vụ công tác quản lý và truy xuất nguồn gốc.

Cách tiếp cận này giúp các doanh nghiệp nhỏ và vừa có lộ trình nâng cao năng lực phù hợp, thay vì phải thay đổi toàn bộ hoạt động trong thời gian ngắn. Đồng thời, doanh nghiệp đầu chuỗi cũng được hưởng lợi khi xây dựng được mạng lưới cung ứng ổn định, có chất lượng và đáp ứng tốt hơn các yêu cầu từ thị trường quốc tế.

Chuyển đổi xanh phải gắn với hiệu quả sản xuất, kinh doanh

Một vấn đề khác được bà Tâm nhấn mạnh là chuyển đổi xanh cần được nhìn nhận như một giải pháp nâng cao hiệu quả vận hành và năng lực cạnh tranh, thay vì chỉ là yêu cầu về môi trường.

Dẫn chứng từ Prime Group, bà Tâm cho biết doanh nghiệp hiện có 14 công ty thành viên với hơn 3.600 nhân viên, đang áp dụng nhiều hệ thống quản lý quốc tế về chất lượng, môi trường, an toàn lao động và năng lượng.

Trong chiến lược phát triển bền vững, Prime đặt mục tiêu đến năm 2030 giảm hơn 30% cường độ phát thải so với năm 2020, sử dụng 30% năng lượng sạch, nâng tỷ lệ chất thải tái chế lên khoảng 8,9% và tái chế, tái sử dụng 100% nước thải trong sản xuất.

Để hiện thực hóa các mục tiêu này, doanh nghiệp triển khai nhiều giải pháp như thu hồi nhiệt dư, tái sử dụng gạch vỡ và tro than làm nguyên liệu, giảm thất thoát nguyên nhiên liệu, ứng dụng công nghệ IoT trong kiểm soát sản xuất, tăng sử dụng nhiên liệu sinh khối và điện mặt trời.

Theo bà Tâm, những giải pháp trên không chỉ góp phần giảm tác động đến môi trường mà còn hướng đến kiểm soát chi phí, nâng cao hiệu suất vận hành và duy trì chất lượng sản phẩm.

Từ kinh nghiệm này, bà Tâm cho rằng doanh nghiệp nhỏ và vừa hoàn toàn có thể bắt đầu hành trình nâng chuẩn từ những công việc cụ thể, phù hợp với năng lực và nguồn lực hiện có. Đó có thể là ổn định chất lượng nguyên liệu, giảm tiêu hao năng lượng, hạn chế thất thoát trong sản xuất, tái sử dụng nước và vật liệu, chuẩn hóa quy trình an toàn hoặc xây dựng hệ thống dữ liệu phục vụ quản lý và truy xuất nguồn gốc.

Điều quan trọng là xác định đúng khoảng cách giữa năng lực hiện tại và yêu cầu của thị trường, từ đó lựa chọn những hạng mục cần ưu tiên cải thiện. 

Khi các giải pháp nâng chuẩn đồng thời giúp doanh nghiệp giảm chi phí, tăng năng suất và cải thiện hiệu quả vận hành, quá trình chuyển đổi sẽ tạo ra giá trị kinh doanh thiết thực, qua đó nâng cao khả năng tham gia chuỗi cung ứng trong dài hạn.