Tiếp tục phiên họp thứ tư, sáng 9/7 Ủy ban Thường vụ Quốc hội cho ý kiến về dự án Luật Dầu khí (sửa đổi).

Trình bày tờ trình, Bộ trưởng Bộ Công Thương Lê Mạnh Hùng nêu bối cảnh công tác tìm kiếm, thăm dò và khai thác dầu khí ngày càng khó khăn (sản lượng nhiều mỏ dầu khí hiện hữu đang suy giảm; công tác tìm kiếm thăm dò dầu khí ở các vùng nước sâu, xa bờ gặp khó khăn do địa chất phức tạp và yếu tố phức tạp, nhạy cảm về quốc phòng, an ninh; giá dầu thô phụ thuộc vào thị trường thế giới, gần đây có những biến động bất thường, tình hình thế giới có nhiều biến động ảnh hưởng lớn đến nguồn cung năng lượng,...).

Để tạo điều kiện thuận lợi hon nữa cho Petrovietnam và các nhà thầu trong hoạt động dầu khí nhằm gia tăng sản lượng khai thác, hiệu quả đầu tư, tạo động lực tăng trưởng, khơi thông nguồn lực, đóng góp cho tăng trưởng đất nước và ngân sách nhà nước các năm tiếp theo, góp phần đảm bảo chủ quyền trên biển và an ninh năng lượng quốc gia, việc tiếp tục hoàn thiện cơ chế, chính sách cho ngành dầu khí là cần thiết, theo Bộ trưởng.

Theo Chính phủ, việc sửa đổi sẽ tạo điều kiện thuận lợi cho điều tra cơ bản về dầu khí và hoạt động dầu khí, hạn chế tối đa những khó khăn, vướng mắc, sự không rõ ràng, chồng chéo, bất cập của hệ thống pháp luật. Cùng với đó là tăng cường thu hút đầu tư nước ngoài và tư nhân trong lĩnh vực tìm kiếm, thăm dò và khai dầu khí trong bối cảnh hoạt động dầu khí ngày càng khó khăn, phức tạp nhất là những khu vực nước sâu, xa bờ, nhạy cảm về quốc phòng, an ninh trên Biển Đông.

Việc sửa đổi cũng nhằm phát triển khoa học công nghệ, đổi mới sáng tạo trong nẹành dầu khí với mũi nhọn là dịch vụ dầu khí kỹ thuật cao tự chủ, phát triển dịch vụ dầu khí ra nước ngoài.

Thẩm tra sơ bộ, Thường trực Ủy ban Kinh tế và Tài chính nhất trí với sự cần thiết, cơ sở chính trị, cơ sở thực tiễn và mục tiêu tiếp tục hoàn thiện pháp luật về dầu khí để nâng tầm Luật Dầu khí, tiếp tục “mở đường cho sự phát triển”, đáp ứng yêu cầu cao hơn về bảo đảm an ninh năng lượng phục vụ tăng trưởng kinh tế cao, giải phóng nhanh nguồn lực cho sự phát triển kinh tế - xã hội bứt phá trong kỷ nguyên mới của đất nước.

Chủ nhiệm Ủy ban thẩm tra Phan Văn Mãi cho biết, Thường trực Uỷ ban tán thành việc bổ sung các quy định nhằm điều chỉnh các hoạt động đầu tư, triển khai dự án thu giữ và lưu trữ carbon (CCS), dự án điện gió ngoài khơi/năng lượng ngoài khơi gắn với hoạt động dầu khí để tạo sự thuận lợi cho việc triển khai các hoạt động mang tính “cộng sinh”, bổ trợ trong quá trình triển khai hoạt động dầu khí, góp phần nâng cao hiệu quả, tăng cường thu hút đầu tư cho hoạt động dầu khí.

Báo cáo thẩm tra cũng nêu rõ, quy định tại dự thảo Luật cho thấy sự thay đổi lớn về mô hình quản lý đặc thù đối với hoạt động dầu khí thượng nguồn, không chỉ đơn thuần thay đổi mang tính kỹ thuật để giao quyền cho Tập đoàn mà có nhiều nội dung rất quan trọng như giao thẩm quyền thẩm định, phê duyệt, điều chỉnh nội dung hợp đồng dầu khí và cấp, điều chỉnh giấy chứng nhận đăng ký đầu tư đã có sự thay đổi cách tiếp cận, cơ chế kiểm soát so với Luật Dầu khí số 12/2022/QH15.

Chủ nhiệm Mãi đề nghị thuyết minh rõ cơ sở đề xuất phân cấp, phân quyền, giao quyền, thay đổi mô hình quản lý, làm rõ vai trò và phạm vi trách nhiệm, nội dung hoạt động quản lý của Bộ Công Thương là cơ quan thực hiện chức năng quản lý nhà nước trong lĩnh vực dầu khí, làm rõ vai trò của Bộ trưởng Bộ Công Thương chịu trách nhiệm trước Thủ tướng Chính phủ, Chính phủ và Quốc hội về quản lý nhà nước trong lĩnh vực dầu khí theo quy định của Luật Tổ chức Chính phủ có sự thay đổi như thế nào theo mô hình quản lý mới. Đặc biệt là làm rõ vai trò kiểm tra, giám sát, kiểm soát, bảo đảm chặt chẽ, hiệu quả. Rà soát, bảo đảm các nội dung giao quyền cho Tập đoàn tương ứng với vị trí, vai trò của Tập đoàn được xác định tại các nghị quyết, kết luận của Đảng và chiến lược của Nhà nước; cơ chế, chính sách áp dụng với Tập đoàn khi thực hiện các quyền này cũng cần có sự tương xứng, bảo đảm đầy đủ điều kiện để thực hiện các chức năng được giao; tiếp tục rà soát kỹ lưỡng, bảo đảm không phát sinh vướng mắc mới trong quá trình tổ chức thực hiện.

Đồng thời, cơ quan thẩm tra cũng đề nghị làm rõ tính hợp lý của các quy định về chức năng, nhiệm vụ của các chủ thể này khi đối chiếu với quy định về nguyên tắc thực hiện điều tra cơ bản về dầu khí và hoạt động dầu khí được bổ sung mới tại dự thảo Luật.

Sau khi thảo luận, Phó chủ tịch Quốc hội Nguyễn Hồng Diên kết luận, Ủy ban Thường vụ Quốc hội cơ bản thống nhất với sự cần thiết ban hành Luật Dầu khí sửa đổi nhằm tiếp tục thể chế hóa kịp thời, đầy đủ các chủ trương, đường lối của Đảng có liên quan đến lĩnh vực dầu khí. Đồng thời bảo đảm sự thống nhất, đồng bộ của hệ thống pháp luật, tháo gỡ những khó khăn, vướng mắc phát sinh trong quá trình thực thi.

Phó chủ tịch Quốc hội cũng lưu ý, quá trình tiếp tục hoàn thiện hồ sơ dự án luật cần lưu ý rà soát, thể chế hóa đầy đủ quan điểm, chủ trương, nhiệm vụ, giải pháp tại các Nghị quyết, Kết luận 76 của Bộ Chính trị về bảo đảm an ninh năng lượng quốc gia và định hướng chiến lược phát triển ngành dầu khí Việt Nam. Bảo đảm nguyên tắc phát triển ngành dầu khí gắn với phát triển kinh tế, bảo vệ quyền, lợi ích hợp pháp của Việt Nam trên biển, phù hợp với luật pháp quốc tế. Đồng thời bảo đảm lợi ích chính đáng của nhà đầu tư trên cơ sở tôn trọng độc lập, chủ quyền, toàn vẹn lãnh thổ, an ninh quốc gia và tuân thủ pháp luật Việt Nam.

Cùng với đó là là soát bảo đảm tuân thủ đúng, đầy đủ Quy định 178 của Bộ Chính trị về kiểm soát quyền lực, phòng chống tham nhũng, tiêu cực trong công tác xây dựng pháp luật. Chủ động, kịp thời báo cáo xin ý kiến cấp có thẩm quyền về những nội dung cần thiết theo quy định.

Ông Diên cũng lưu ý, cần kế thừa các cơ chế, chính sách tiến bộ của Luật Dầu khí năm 2022, đồng thời tiếp tục hoàn thiện theo hướng đột phá, đột phá hơn nữa theo ý kiến chỉ đạo của Chủ tịch Quốc hội. Như xem xét chuyển từ cơ chế ưu đãi đầu tư sang cạnh tranh toàn cầu, linh hoạt cơ chế hợp đồng chia sẻ lợi ích với các mỏ tận thu, tiếp tục đơn giản hóa hơn nữa thủ tục hành chính, trao nhiều quyền hơn cho doanh nghiệp được tự quyết định và tự chịu trách nhiệm.

Phó chủ tịch Quốc hội cũng đề nghị làm rõ cơ sở và nguyên tắc phân cấp, phân quyền của Thủ tướng Chính phủ cho Bộ Công Thương, Bộ trưởng Bộ Công Thương bảo đảm phù hợp với các nguyên tắc phân cấp, phân quyền được quy định tại Luật Tổ chức Chính phủ, gắn với vai trò trách nhiệm rõ ràng của Bộ Công Thương là cơ quan thực hiện công tác quản lý nhà nước trong lĩnh vực dầu khí. Xác định rõ nguyên tắc và nội dung giao quyền cho Tập đoàn bảo đảm phù hợp trong mối quan hệ và cơ cấu với cơ quan quản lý nhà nước. Quy định chặt chẽ cơ chế kiểm tra, giám sát, kiểm soát và rà soát cơ chế, chính sách, điều kiện thực hiện tương xứng với chức năng được giao. Đồng thời tiếp tục nghiên cứu sự cần thiết của quy định về báo cáo xin ý kiến chỉ đạo của cấp có thẩm quyền, bảo đảm đồng bộ, thống nhất trong việc giao quyền. Xác định rõ các trường hợp đặc biệt thuộc thẩm quyền quyết định của Thủ tướng Chính phủ.

Ủy ban Thường vụ Quốc hội thống nhất trình Quốc hội xem xét cho ý kiến đối với dự án Luật Dầu khí sửa đổi tại kỳ họp chuyên đề pháp luật tháng 8, ông Diên kết luận.