Thông tin từ Sở Y tế TP.HCM cho biết, thành phố đã ghi nhận 4 học sinh mắc bệnh do não mô cầu nhóm B tại Trường THCS Hai Bà Trưng, xã Hiệp Phước, trong đó một trường hợp tử vong.

Trước diễn biến này, Cục Phòng bệnh (Bộ Y tế) đã chỉ đạo các đơn vị chuyên môn khẩn trương điều tra dịch tễ, kiểm soát chùm ca bệnh và tăng cường các biện pháp bảo vệ sức khỏe học sinh.

Theo tin từ hệ thống giám sát bệnh truyền nhiễm, trong giai đoạn 14 - 16/10, trường học trên ghi nhận 3 ca bệnh được xác định nhiễm não mô cầu.

Trường hợp đầu tiên là em H.H.K. (sinh năm 2014, học sinh lớp 7A5), khởi phát đau đầu từ ngày 12/10, sau đó xuất hiện sốt và phát ban ngày 14/10. Bệnh diễn tiến đặc biệt nhanh, gây sốc nhiễm khuẩn, suy đa cơ quan tối cấp và tử vong ngay trong ngày tại Bệnh viện Bệnh Nhiệt đới TP.HCM. Kết quả xét nghiệm xác định bệnh nhi nhiễm vi khuẩn não mô cầu.

Hai bệnh nhi tiếp theo là N.A.B.M. và N.T.A.Q., cùng sinh năm 2014, học lớp 7A2, đều có yếu tố tiếp xúc gần với ca bệnh. Các em lần lượt nhập viện ngày 14 và 15/10, kết quả xét nghiệm dương tính với vi khuẩn não mô cầu và đang được điều trị, theo dõi tại bệnh viện.

Đến chiều 17/10, ngành y tế TP.HCM xác nhận thêm trường hợp thứ tư là một nam sinh 12 tuổi, học cùng trường và có tiếp xúc gần với một trong ba bệnh nhi trước đó.

Bệnh khởi phát ngày 15/10 với các triệu chứng sốt cao tới 40°C, đau đầu, đau họng, đau mỏi cơ, sau đó xuất hiện những chấm xuất huyết dưới da. Bệnh nhi được đưa đến Bệnh viện Bệnh Nhiệt đới trong tối cùng ngày, nhập viện theo dõi nhiễm khuẩn huyết, viêm màng não do não mô cầu và được điều trị tại khu cách ly.

Kết quả xét nghiệm PCR máu ngày 16/10 xác định bệnh nhi nhiễm não mô cầu nhóm B, đồng thời mắc cúm B. Hiện người bệnh tỉnh táo, các chỉ số sinh tồn ổn định và tiếp tục được điều trị kháng sinh, chăm sóc tại bệnh viện.

Ngay sau khi ghi nhận các ca bệnh, Cục Phòng bệnh đã chỉ đạo Viện Pasteur TP.HCM, Sở Y tế thành phố và các đơn vị liên quan triển khai đồng bộ các biện pháp kiểm soát, xử lý ổ dịch.

Theo đó, lực lượng y tế tiến hành điều tra dịch tễ, lập danh sách những người tiếp xúc gần tại trường học và gia đình, tổ chức giám sát, xét nghiệm phát hiện sớm trường hợp mắc bệnh, đồng thời theo dõi sức khỏe người tiếp xúc trong vòng 10 ngày.

Việc sử dụng kháng sinh dự phòng được thực hiện đối với những người có chỉ định chuyên môn, căn cứ vào mức độ và tính chất tiếp xúc với ca bệnh. Bộ Y tế đặc biệt lưu ý không sử dụng kháng sinh đại trà, tránh nguy cơ tác dụng không mong muốn và gia tăng tình trạng kháng thuốc.

Cùng với công tác giám sát, các bệnh viện tổ chức tiếp nhận, cách ly, điều trị tích cực những trường hợp mắc bệnh, bảo đảm kiểm soát nhiễm khuẩn, hạn chế nguy cơ lây nhiễm chéo. Ngành y tế phối hợp ngành giáo dục triển khai tổng vệ sinh, khử khuẩn trường lớp, tăng cường thông khí và hướng dẫn học sinh thực hiện các biện pháp phòng bệnh.

Theo Cục Phòng bệnh, nhiễm trùng do não mô cầu là bệnh truyền nhiễm cấp tính nguy hiểm do vi khuẩn Neisseria meningitidis gây ra. Vi khuẩn có thể cư trú tại vùng mũi họng của người khỏe mạnh mà không biểu hiện triệu chứng, nhưng trong một số trường hợp có thể xâm nhập vào máu hoặc màng não, gây nhiễm khuẩn huyết, viêm màng não và những biến chứng đe dọa tính mạng.

Bệnh lây truyền chủ yếu qua tiếp xúc gần với dịch tiết đường hô hấp của người mắc bệnh hoặc người mang vi khuẩn. Môi trường tập thể đông người, đặc biệt tại trường học, ký túc xá hoặc những không gian sinh hoạt chung, có thể tạo điều kiện thuận lợi cho sự lây truyền.

Điều đáng lo ngại là bệnh có thể khởi phát đột ngột, diễn tiến nhanh chỉ trong vài giờ. Những triệu chứng ban đầu như sốt, đau đầu, đau họng, mệt mỏi, đau cơ hoặc buồn nôn dễ bị nhầm lẫn với cúm và các bệnh nhiễm trùng thông thường. Tuy nhiên, người bệnh có thể nhanh chóng chuyển sang nhiễm khuẩn huyết, sốc nhiễm khuẩn, suy đa cơ quan và tử vong nếu không được điều trị kịp thời.

Các dấu hiệu cảnh báo nguy hiểm gồm sốt cao đột ngột kèm mệt lả, đau đầu dữ dội, cứng gáy, nôn, sợ ánh sáng, rối loạn ý thức, co giật hoặc xuất hiện ban xuất huyết dưới da. Ban thường có màu đỏ hoặc tím, không mất màu khi ấn và có thể lan nhanh.

Đặc biệt, người bệnh có thể xuất hiện tay chân lạnh, da tái, thở nhanh hoặc những biểu hiện suy tuần hoàn. Đây là các dấu hiệu cần được cấp cứu ngay, bởi tình trạng nhiễm khuẩn huyết do não mô cầu có thể dẫn đến tổn thương nghiêm trọng nhiều cơ quan.

Các chuyên gia nhấn mạnh, không phải tất cả trường hợp mắc bệnh đều xuất hiện ban xuất huyết hoặc cứng gáy ngay từ đầu. Vì vậy, khi trẻ sốt cao, mệt lả, đau đầu nhiều hoặc sức khỏe suy giảm nhanh bất thường, phụ huynh không nên chờ đủ các triệu chứng điển hình mới đưa trẻ đến cơ sở y tế.

Bệnh não mô cầu có thể để lại những di chứng nặng nề như tổn thương thần kinh, mất thính lực, rối loạn vận động, hoại tử da và đầu chi, thậm chí phải cắt cụt chi. Phát hiện sớm và điều trị kháng sinh phù hợp có ý nghĩa quyết định trong giảm nguy cơ biến chứng và tử vong.

Để chủ động phòng bệnh, Bộ Y tế khuyến cáo người tiếp xúc gần với các ca bệnh tại Trường THCS Hai Bà Trưng cần theo dõi chặt chẽ sức khỏe, chủ động liên hệ với cơ sở y tế và nhà trường để được hướng dẫn thực hiện các biện pháp dự phòng theo quy định.

Người dân cần duy trì vệ sinh cá nhân, thường xuyên rửa tay bằng xà phòng, che miệng khi ho hoặc hắt hơi, hạn chế tiếp xúc gần với người mắc bệnh và bảo đảm không gian sinh hoạt, học tập thông thoáng. Các bề mặt thường xuyên tiếp xúc như tay nắm cửa, mặt bàn, đồ dùng học tập và đồ chơi cần được vệ sinh định kỳ.

Bên cạnh đó, tiêm vắc-xin phòng não mô cầu là biện pháp chủ động quan trọng. Người dân cần tham khảo ý kiến nhân viên y tế để lựa chọn loại vắc-xin phù hợp với độ tuổi, tình trạng sức khỏe và nhóm huyết thanh cần phòng ngừa, bởi mỗi loại vắc-xin có phạm vi bảo vệ khác nhau.

Cục Phòng bệnh cho biết sẽ tiếp tục phối hợp với các đơn vị liên quan theo dõi sát diễn biến dịch tễ, đánh giá nguy cơ và cung cấp thông tin kịp thời để người dân chủ động phòng bệnh.

Hiện Việt Nam đã có các loại vắc-xin phòng các nhóm huyết thanh B, BC và A, C, Y, W-135 dành cho cả trẻ em và người lớn. Trong đó, vắc-xin phòng nhóm B có thể tiêm từ 2 tháng tuổi đến 50 tuổi; vắc-xin nhóm BC dành cho trẻ từ 6 tháng đến 45 tuổi; còn các vắc-xin phòng nhóm A, C, Y, W-135 có thể sử dụng từ 6 tuần tuổi và một số loại không giới hạn độ tuổi.

Theo bác sỹ của Hệ thống tiêm chủng Long Châu, mỗi loại vắc-xin chỉ phòng được những nhóm huyết thanh nhất định. Vì vậy, người dân nên tiêm phối hợp theo đúng khuyến cáo để được bảo vệ đầy đủ trước các nhóm não mô cầu có khả năng gây bệnh nặng.

Chuyên gia cũng lưu ý, phụ huynh không nên chờ đến khi trẻ xuất hiện ban xuất huyết hoặc rối loạn ý thức mới đưa đi cấp cứu. Khi trẻ có các biểu hiện như sốt cao đột ngột, đau đầu dữ dội, nôn ói, cứng cổ, lừ đừ hoặc nổi ban xuất huyết, cần đưa đến bệnh viện càng sớm càng tốt, bởi với bệnh não mô cầu, mỗi giờ chậm trễ đều có thể quyết định sự sống còn của người bệnh.

Bên cạnh tiêm phòng, chuyên gia còn lưu ý các biện pháp phòng bệnh khác cho cả gia đình như vệ sinh cá nhân, thường xuyên rửa tay bằng xà phòng, che miệng khi ho hoặc hắt hơi, súc miệng họng bằng dung dịch sát khuẩn thông thường; giữ gìn vệ sinh nơi ở, nơi làm việc, đảm bảo thông thoáng không khí.

Đồng thời, cả gia đình cần duy trì chế độ ăn uống đủ chất, nghỉ ngơi hợp lý, tăng cường sức đề kháng để giúp cơ thể chống lại các tác nhân gây bệnh.