Tính đến 15/4/2026, xuất khẩu điện tử ghi nhận đà tăng trưởng ấn tượng khi toàn ngành mang về 55,4 tỷ USD, trong đó, máy tính điện tử và linh kiện 36,5 tỷ USD, điện thoại và linh kiện 18,9 tỷ USD.

Xuất khẩu tăng ấn tượng nhưng nhập khẩu máy vi tính, sản phẩm điện tử và linh kiện cũng tăng kỷ lục với 56,93 tỷ USD, đưa quy mô xuất nhập khẩu điện tử 3,5 tháng qua vượt 100 tỷ USD, nhưng cán cân thương mại đang nghiêng về nhập siêu 1,53 tỷ USD.

Bức tranh thương mại của ngành điện tử Việt Nam đang cho thấy một nghịch lý quen thuộc, đó là nhập khẩu tăng mạnh, đưa cán cân thương mại về trạng thái nhập siêu.

Mổ xẻ những con số xuất nhập khẩu những tháng vừa qua, Hiệp hội Doanh nghiệp Điện tử Việt Nam (VEIA) nói, không đáng ngại. Bởi đặc thù của ngành điện tử là chu trình sản xuất có độ trễ rõ rệt giữa nhập khẩu linh kiện và xuất khẩu sản phẩm hoàn chỉnh.

Vì thế, doanh nghiệp thường phải nhập trước linh kiện, bán thành phẩm và thiết bị sản xuất từ hai đến bốn tháng trước khi sản phẩm được lắp ráp hoàn chỉnh và xuất khẩu ra thị trường. 

"Với góc nhìn của chu kỳ sản xuất ngành công nghệ cao, đây không phải là tín hiệu suy yếu, mà ngược lại phản ánh một giai đoạn “tích lũy đầu vào” cho một chu kỳ xuất khẩu mới", VEIA nhấn mạnh.

Việc kim ngạch nhập khẩu linh kiện và máy móc tăng mạnh trong quý đầu năm thường là dấu hiệu cho thấy các doanh nghiệp đang chuẩn bị cho các đơn hàng lớn trong các quý tiếp theo.

Khi các dây chuyền sản xuất bắt đầu vận hành toàn công suất từ giữa năm, lượng hàng hóa hoàn thiện sẽ được đẩy mạnh ra thị trường quốc tế, đặc biệt là các thị trường chủ lực như Mỹ, EU, Đông Bắc Á.

Đại diện VEIA cũng nhấn mạnh, hiện tượng nhập siêu đầu năm của ngành điện tử không nên được nhìn nhận như một dấu hiệu suy giảm năng lực cạnh tranh. Trên thực tế, cấu trúc nhập khẩu của ngành cho thấy hơn 90% kim ngạch là máy móc, linh kiện và nguyên liệu phục vụ sản xuất.

Điều này phản ánh một xu hướng tích cực: doanh nghiệp đang mở rộng năng lực sản xuất để đáp ứng nhu cầu thị trường toàn cầu.

Thực tế nhiều năm qua, ngành điện tử Việt Nam thường trải qua chu kỳ nhập siêu trong giai đoạn đầu năm, trước khi chuyển sang xuất siêu mạnh từ giữa năm khi các đơn hàng xuất khẩu bước vào mùa cao điểm. Vì thế, hiện tượng này về bản chất là một phần của chu trình vận hành quen thuộc trong chuỗi cung ứng điện tử.

Năm ngoái, kim ngạch xuất khẩu điện tử "bùng nổ", thu về gần 165 tỷ USD, trong đó máy tính, điện tử và linh kiện lần đầu tiên vượt ngưỡng 100 tỷ USD, là động lực tăng trưởng chính của thương mại. Đà tăng trưởng tiếp tục được duy trì trong những tháng đầu năm 2026 (quý I/2026, điện tử, máy tính và linh kiện tăng 45,5% so với cùng kỳ, điện thoại các loại và linh kiện tăng 19,3%).

Dựa trên hoạt động sản xuất và đơn hàng, VEIA đánh giá, triển vọng xuất khẩu của ngành điện tử Việt Nam năm 2026 vẫn khá tích cực. Với đà tăng trưởng mạnh của nhóm máy vi tính và linh kiện ngay từ đầu năm 2026, khả năng thiết lập một kỷ lục mới trong năm nay hoàn toàn khả thi nếu xu hướng đơn hàng hiện tại được duy trì.

Đặc biệt, sự gia tăng mạnh của xuất khẩu sang các thị trường khó tính như Mỹ phản ánh một bước tiến đáng kể về chất lượng và hàm lượng công nghệ của sản phẩm điện tử sản xuất tại Việt Nam.

Tuy nhiên, bức tranh tăng trưởng ngành điện tử không hoàn toàn miễn nhiễm trước những biến động của thế giới. Căng thẳng địa chính trị tại Trung Đông đã khiến chi phí vận tải biển tăng đáng kể, đặc biệt trên các tuyến đi Mỹ và châu Âu.

"Đối với ngành điện tử, vốn có biên lợi nhuận không quá lớn, việc chi phí logistics tăng lên có thể tạo ra áp lực đáng kể. Trong nhiều trường hợp, doanh nghiệp buộc phải chia sẻ chi phí phát sinh với đối tác hoặc tối ưu hóa quy trình sản xuất để duy trì khả năng cạnh tranh", đại diện VEIA cho hay.

Ngoài ra, việc một số tuyến vận tải phải thay đổi lộ trình cũng có thể kéo dài thời gian vận chuyển, ảnh hưởng đến tiến độ giao hàng và kế hoạch nhập khẩu nguyên liệu. Trước những rủi ro này, nhiều doanh nghiệp đã chủ động điều chỉnh chiến lược logistics, tăng mức tồn kho an toàn và mở rộng nguồn cung linh kiện từ nhiều khu vực khác nhau.