Trong bối cảnh chuyển đổi số, hóa đơn điện tử và phần mềm bán hàng giúp giảm chi phí và nâng cao hiệu quả quản lý. Tuy nhiên, cơ quan thuế phát hiện một số doanh nghiệp lợi dụng phần mềm để vận hành hai hệ thống sổ kế toán trong cùng kỳ.

Theo đó, một hệ thống dùng kê khai với doanh thu thấp nhằm giảm nghĩa vụ thuế, trong khi hệ thống còn lại ghi nhận đầy đủ doanh thu thực tế. Đây là hành vi vi phạm nghiêm trọng, gây thất thu ngân sách và làm méo mó môi trường cạnh tranh.

Pháp luật hiện hành nghiêm cấm hành vi này. Khoản 10 Điều 13 Luật Kế toán 2015 quy định không được lập hai hệ thống sổ kế toán; Điều 143 Luật Quản lý thuế 2019 xác định đây là hành vi trốn thuế.

Đáng chú ý, theo Điều 221 Bộ luật Hình sự 2015, hành vi lập nhiều hệ thống sổ nhằm che giấu doanh thu có thể bị xử lý hình sự.

Trong Công văn số 1902/CT-CDS ban hành ngày 31/3/2026, Cục Thuế đã đưa ra loạt yêu cầu cụ thể đối với các tổ chức cung cấp giải pháp hóa đơn điện tử và dịch vụ thuế nhằm kiểm soát từ gốc hành vi gian lận.

Theo đó, các đơn vị cung cấp phần mềm tuyệt đối không được phát triển, tích hợp hoặc hỗ trợ các tính năng cho phép vận hành đồng thời hai hệ thống sổ kế toán cho cùng một đơn vị trong cùng kỳ kế toán. Đây được xem là yêu cầu mang tính nguyên tắc nhằm ngăn chặn hành vi gian lận ngay từ khâu thiết kế công nghệ.

Bên cạnh đó, các đơn vị cần chủ động tích hợp các cơ chế cảnh báo, ghi nhận lịch sử thay đổi dữ liệu và tự động phát hiện các dấu hiệu bất thường trong hệ thống kế toán. Việc cảnh báo sớm sẽ giúp doanh nghiệp nhận diện rủi ro và phòng ngừa việc bị lợi dụng vào các hành vi vi phạm pháp luật.

Một yêu cầu quan trọng khác là kết nối dữ liệu trực tiếp giữa phần mềm quản lý bán hàng, phần mềm kế toán với hệ thống hóa đơn điện tử của nhà cung cấp, qua đó truyền tự động, đầy đủ dữ liệu hóa đơn của người nộp thuế đến cơ quan thuế. Giải pháp này nhằm đảm bảo tính minh bạch, đồng bộ và hạn chế tối đa khả năng can thiệp, điều chỉnh dữ liệu.

Đồng thời, các tổ chức cung cấp dịch vụ cũng phải gửi danh sách toàn bộ khách hàng đang sử dụng phần mềm kế toán tài chính đến hết ngày 31/3/2026 về Cục Thuế trước ngày 8/4/2026, đồng thời thực hiện cập nhật định kỳ hàng tháng trước ngày 5 của tháng tiếp theo.

Cùng với đó, các đơn vị được yêu cầu phối hợp chặt chẽ với cơ quan thuế trong việc cung cấp thông tin về những khách hàng có dấu hiệu vận hành song song hai hệ thống phần mềm, qua đó hỗ trợ công tác thanh tra, kiểm tra.

Động thái này cho thấy quyết tâm của ngành Thuế trong việc lập lại kỷ cương, xây dựng môi trường kinh doanh minh bạch, công bằng. Đồng thời, đây cũng là bước đi quan trọng nhằm đảm bảo quá trình chuyển đổi số diễn ra thực chất, không bị lợi dụng để che giấu hành vi vi phạm.

Cục Thuế kỳ vọng, với sự phối hợp của các đơn vị cung cấp giải pháp công nghệ, các hành vi gian lận sẽ được kiểm soát từ gốc, góp phần nâng cao hiệu quả quản lý nhà nước và củng cố niềm tin của doanh nghiệp, người dân vào hệ thống chính sách thuế.