Mặc dù mới 18 giờ, trời trên khúc sông Hồng qua phường Hồng Hà, nơi có công trường xây dựng cầu Trần Hưng Đạo, đã tối rất nhanh.

Trong tiết lập thu, mặt nước sông đục ngầu phù sa do ảnh hưởng của những trận mưa lớn đầu nguồn chuyển dần sang màu đen thẫm, làm nổi bật ánh điện cùng những chớp sáng liên tục từ các mối hàn tại những trụ cầu đang vươn lên giữa sông như những búp sen khổng lồ.

Áp lực tiến độ

Chỉ còn ít ngày nữa, Dự án thành phần 3: Đầu tư xây dựng cầu Trần Hưng Đạo sẽ bước vào một trong những giai đoạn thi công khó khăn và phức tạp nhất: lắp dựng các đốt vòm và dầm thép từ đầu tháng 9/2026. Vì vậy, nhịp độ thi công trên sông Hồng những ngày cuối tháng 8 đang được đẩy lên rất cao.

Cả một đoạn sông ken đặc những thiết bị thi công và sẽ tiếp tục đón những chiếc sà lan cỡ lớn mang theo các cần cẩu sức nâng từ 250 - 500 tấn, phục vụ lắp đặt hệ đà giáo tại các trụ chính giữa sông thuộc các nhịp TC3 - TC4, TC6 - TC7; đồng thời, các mũi thi công phần thân trụ dưới nước tiếp tục khẩn trương hoàn thiện các đốt còn lại.

Các hệ đà giáo phục vụ lắp dựng vòm và dầm thép được hình thành từ những cọc ống thép đường kính tới 2 m đóng thẳng xuống lòng sông, về bản chất là những trụ tạm kiên cố để phục vụ lắp đặt hệ dầm, vòm thép. Đây sẽ là hệ kết cấu chịu lực để đưa những cấu kiện thép có tổng trọng lượng hàng nghìn tấn lên cao, định vị và ghép nối với độ chính xác nghiêm ngặt.

Việc dựng nên một hệ trụ tạm đủ sức chịu tải cho những cấu kiện khổng lồ trong điều kiện dòng chảy sông Hồng luôn biến động mới chỉ là bước chuẩn bị cho giai đoạn có cường độ thi công rất lớn sắp tới.

Do công trường đang bước vào cao điểm nên Tập đoàn Sun Group yêu cầu hai nhà thầu chính của Dự án là Công ty TNHH Thương mại và Xây dựng Trung Chính và Công ty cổ phần Đạt Phương huy động tổng lực thiết bị đặc chủng, công nhân kỹ thuật có tay nghề cao, tổ chức thi công liên tục 24/24 giờ.

Tính đến cuối tháng 8/2026, hai nhà thầu tổ chức tổng cộng 28 mũi thi công đồng loạt trên toàn công trường. Trong đó, 7 mũi tiếp tục thi công, hoàn thiện thân trụ cầu chính; 4 mũi chuyên thi công hệ đà giáo phục vụ lắp dựng dầm, vòm thép cầu chính.

Cùng thời điểm, công trường huy động khoảng 700 nhân sự và hơn 120 máy móc, thiết bị, trong đó có hàng chục cần cẩu, 19 sà lan, máy khoan, búa rung, tàu kéo, trạm trộn bê tông cùng nhiều thiết bị chuyên dụng khác.

Việc tổ chức, bố trí khối lượng nhân lực, thiết bị lớn như vậy, trong đó có nhiều thiết bị siêu trường, siêu trọng, trên phạm vi công địa tập trung hơn 4 km từ phía đường Trần Hưng Đạo sang cầu dẫn phía Long Biên, tự thân đã là một bài toán tổ chức thi công phức tạp, đòi hỏi sự phối hợp chính xác giữa chủ đầu tư, các nhà thầu và từng mũi thi công.

Cần phải nói thêm rằng, cầu chính vượt sông Hồng của cầu Trần Hưng Đạo có kết cấu đặc biệt. Công trình được thiết kế với kết cấu chính dạng vòm thép; hình dáng vòm gồm hai đường cong tiếp xúc nhau, lặp lại liên tục, tạo hình biểu tượng vô cực.

Cầu chính có sơ đồ nhịp 6 x 145 m, gồm 2 liên, mỗi liên 3 nhịp liên tục, tổng chiều dài 870 m; mặt cắt ngang rộng khoảng 43 m, bố trí 6 làn xe cơ giới, 2 làn xe đạp và 2 làn đi bộ.

Với những bước tiến đáng kể về năng lực quản lý và thi công cầu lớn, chủ đầu tư và các nhà thầu Việt Nam hiện đã có thể làm chủ phần lớn các hạng mục kỹ thuật phức tạp của công trình. Ngoại trừ công tác lắp đặt hệ cáp đòi hỏi kỹ thuật chuyên biệt, từ thi công móng, bệ, thân trụ đến gia công, chế tạo khoảng 26.000 tấn kết cấu thép của cầu chính đều có thể được các đơn vị trong nước thực hiện tương đối thuần thục.

Thách thức lớn nhất, vì thế, không phải là năng lực thi công mà là làm thế nào để hoàn thành một khối lượng công việc đặc biệt lớn trong quỹ thời gian bị nén tới mức gần như không còn dư địa dự phòng.

Theo hợp đồng ký với Ban Quản lý dự án đầu tư xây dựng công trình giao thông Thành phố, Dự án có thời gian thi công 21 tháng, tính từ ngày 19/12/2025. Tuy nhiên, chủ đầu tư đang quyết tâm rút ngắn tiến độ để công trình có thể hoàn thành trước thời điểm diễn ra các sự kiện của APEC 2027.

Điều này khiến đường găng tiến độ của Dự án cầu Trần Hưng Đạo trở nên đặc biệt căng thẳng, trở thành một trong những thử thách chưa từng có tiền lệ đối với các nhà thầu. Chỉ một mắt xích chậm vài ngày, từ hoàn thiện trụ, dựng đà giáo, vận chuyển cấu kiện đến lắp dựng vòm và dầm thép, đều có thể tạo hiệu ứng dây chuyền đối với những công đoạn phía sau và cuối cùng là tiến độ toàn công trình.

“Chính vì vậy, bên cạnh việc lựa chọn những nhà thầu có năng lực, kinh nghiệm thi công cầu lớn, Sun Group yêu cầu các đơn vị tổ chức thi công 3 ca, 4 kíp; các trụ cầu vượt sông được triển khai đồng loạt, mỗi trụ là một mũi thi công độc lập.

Đi cùng với đó là hệ thống thiết bị đồng bộ, từ cần cẩu, máy khoan cọc nhồi đường kính lớn đến dây chuyền sản xuất bê tông riêng đặt ngay trên các sà lan nổi giữa sông, đồng thời kiểm soát chặt chẽ chất lượng ở từng hạng mục”, ông Nguyễn Duy Nghị, chuyên viên Ban quản lý dự án cầu Trần Hưng Đạo thuộc Sun Group cho biết.

Thử thách phía trước

Trước khi bước vào cuộc chạy đua lắp dựng vòm thép hiện nay, công trường cầu Trần Hưng Đạo đã phải vượt qua một cuộc đua tiến độ không kém phần căng thẳng: hoàn thành phần móng, đưa các trụ cầu chính thoát khỏi sự chi phối của lũ tiểu mãn trên sông Hồng, thường xuất hiện trong khoảng tháng 5 - 6 hàng năm.

Để làm được điều đó, 128 cọc khoan nhồi đường kính 2 m của 7 trụ cầu chính, có chiều sâu khoảng hơn 50 m, lần lượt được khoan xuyên qua các lớp địa chất và hạ tới tầng đá gốc. Riêng phần cầu chính có tổng cộng khoảng 6.60000 m cọc khoan nhồi đường kính 2 m được hoàn thành trong vòng chưa đầy 3 tháng, tạo nên một dấu mốc đáng chú ý về tiến độ trong thi công cầu lớn tại Việt Nam.

Ngay sau khi hoàn thành hạng mục cọc khoan nhồi cầu chính vào ngày 15/2/2026, các mũi thi công lập tức chuyển sang bệ, thân trụ, tiếp tục cuộc chạy đua đưa các trụ giữa sông lên cao độ an toàn trước khi nước lũ dâng.

Đến ngày 30/5/2026, toàn bộ bệ, thân trụ cầu chính đã đạt cao độ vượt lũ +5 m, hoàn thành mốc kiểm soát quan trọng trước khi sông Hồng bước sâu vào mùa lũ. Đây là cột mốc quan trọng bởi thi công móng, bệ và thân trụ giữa sông là giai đoạn chứa đựng nhiều yếu tố bất định và rủi ro, từ địa chất dưới lòng sông, dòng chảy đến biến động mực nước.

Khi phần việc này hoàn thành và các trụ đã vượt lên trên cao độ ảnh hưởng của lũ, một trong những biến số khó kiểm soát nhất đối với tiến độ cũng được loại bỏ. Từ đây, việc tổ chức và kiểm soát tiến độ các hạng mục phía trên trở nên chủ động hơn, tạo điều kiện để công trường chuyển sang đường găng tiếp theo: lắp dựng vòm và dầm thép cầu chính, bắt đầu từ đầu tháng 9/2026 và kéo dài liên tục trong những tháng tiếp theo.

Với tiến độ hiện tại, hệ đà giáo tại nhịp TC6 - TC7 được triển khai từ ngày 3/8/2026, TC3 - TC4 từ ngày 5/8/2026; đây cũng là hai trong số những nhịp phải hoàn thành hệ dầm và vòm sớm nhất, lần lượt vào cuối tháng 1 năm 2027.

Thách thức lớn tiếp theo tại Dự án nằm ở bài toán vận chuyển và tập kết các cấu kiện dầm, vòm thép siêu trường, siêu trọng về công trường đúng thời điểm lắp dựng. Theo chủ đầu tư, toàn bộ 26.275 tấn thép phục vụ cầu chính đã được nhập về đủ 100%, nhưng việc gia công kết cấu được tổ chức tại 10 nhà máy trải dài từ TP.HCM, TP. Đồng Nai đến Thanh Hóa, Quảng Ninh, Hải Phòng, Bắc Ninh, Hưng Yên và Hà Nội.

Trong đó, các cấu kiện cho hai nhịp TC5 - TC6 và TC6 - TC7 được gia công chính tại Nhà máy ATAD ở Khu công nghiệp Long Thành, TP. Đồng Nai và các nhà máy vệ tinh trên miền Bắc và miền Trung; các nhịp TC1 - TC2, TC2 - TC3, TC3 - TC4 và TC4 - TC5 được gia công chính tại Nhà máy Hạ Long EPC ở Quảng Ninh và các nhà máy lân cận miền Bắc.

Chính vì vậy, việc đưa những cấu kiện này về công trường là một hành trình logistics phức tạp. Tùy vị trí nhà máy và kích thước từng cấu kiện, có những lô hàng phải vận chuyển bằng đường biển về cảng, tiếp tục đi đường bộ rồi mới được hạ xuống sà lan để đưa ra vị trí lắp dựng trên sông Hồng; trong khi một số cấu kiện khác được đưa từ nhà máy xuống phương tiện thủy và vận chuyển bằng sà lan về thẳng công trường.

Mỗi phương án vận tải các khối cấu kiện siêu trường, siêu trọng này đều phải được tính toán trước về tải trọng, kích thước, hành trình, phương tiện vận chuyển và thời điểm tập kết.

Bài toán càng khó khi mặt bằng công trường nằm giữa khu vực đô thị và rất hạn chế. Cấu kiện đưa về quá sớm sẽ gây áp lực lên không gian tập kết; nhưng chỉ cần đến muộn vài ngày có thể khiến thiết bị và cả dây chuyền lắp dựng phía sau phải chờ. Vì vậy, dòng cấu kiện từ 10 nhà máy phải được điều tiết bám sát nhịp thi công trên sông.

Khi cấu kiện đã được đưa lên sà lan và tiếp cận vị trí thi công, một thử thách khác lại bắt đầu. Những cần cẩu sức nâng hàng trăm tấn phải đưa từng cấu kiện từ mặt sông lên hệ đà giáo bên các thân trụ, định vị đúng tọa độ, cao độ và tư thế thiết kế trước khi thực hiện liên kết.

Với hệ vòm thép liên tục, sai số tại một cấu kiện có thể tích lũy và ảnh hưởng tới khả năng khớp nối của những cấu kiện tiếp theo. Bởi vậy, quá trình nâng, căn chỉnh và lắp đặt đòi hỏi độ chính xác rất cao.

“Mỗi cấu kiện từ khi rời nhà máy, vận chuyển bằng đường biển, đường bộ hoặc đường thủy về Hà Nội, đưa xuống sà lan, cẩu lên hệ đà giáo cho tới khi được định vị, liên kết vào hệ vòm đều nằm trong một chuỗi được tính toán và kiểm soát chặt chẽ. Chỉ một sai sót nhỏ trong vận chuyển, tập kết hay lắp dựng cũng có thể tác động dây chuyền tới những công đoạn phía sau và ảnh hưởng đến tiến độ chung”, ông Đặng Xuân Đại, Chỉ huy phó của nhà thầu Trung Chính cho biết.