Những cú bứt phá

Đúng một tuần sau khi đón tàu bay thân rộng Airbus A330 đầu tiên thuộc sở hữu của hãng, mang số hiệu VN-A969, vào cuối tháng 9/2026, Sun PhuQuoc Airways (SPA) đã được Cục Hàng không Việt Nam phê chuẩn khai thác tàu bay loại A330.

Quy trình phê chuẩn được hoàn tất trong chưa đầy 6 tháng, đúng một năm sau khi hãng được cấp Chứng chỉ Nhà khai thác tàu bay (AOC), tạo nền tảng để SPA phát triển mạng bay tầm trung, tầm xa tới Nga, Trung Âu, Trung Á, Nhật Bản và Australia.

Tàu bay Airbus A330 mang số hiệu VN-A969 là chiếc đầu tiên trong kế hoạch tiếp nhận 8 tàu bay A330 của SPA từ tháng 9/2026 đến tháng 4/2027, đánh dấu bước chuyển từ đội tàu chủ yếu phục vụ các đường bay nội địa và quốc tế tầm ngắn, tầm trung sang khai thác các hành trình dài hơn.

“Với tầm bay lên tới 13.450 km, A330 bổ sung năng lực để Hãng phát triển các đường bay kết nối Phú Quốc với những thị trường như Nga, Kazakhstan, Nhật Bản, Australia và xa hơn là một số điểm đến tại châu Âu”, đại diện SPA cho biết.

Không chỉ lập kỷ lục về tiến độ được phê chuẩn khai thác Airbus A330, SPA còn đang dẫn đầu thị trường hàng không Việt Nam về tốc độ mở rộng quy mô đội tàu bay.

Chỉ trong 9 tháng đầu năm 2026, SPA đã tăng quy mô đội tàu lên gấp 4 lần. Cuối năm 2025, Hãng mới có 5 tàu bay; đến ngày 15/9/2026, con số này đã tăng lên 20 chiếc, tức bổ sung thêm 15 tàu bay. Nếu tính cả chiếc Airbus A330 vừa tiếp nhận, đội tàu của SPA hiện đã tăng lên 21 chiếc, gồm 1 Airbus A330, 16 Airbus A321 và 4 Airbus A320.

Điều đáng nói là SPA không giấu tham vọng nâng quy mô đội tàu lên 100 chiếc vào năm 2030, tức chỉ khoảng 5 năm sau chuyến bay thương mại đầu tiên.

Hiện SPA đã ký hợp đồng đặt mua 40 tàu bay Boeing nhằm phục vụ kế hoạch mở rộng mạng bay tầm xa, với thời gian bàn giao dự kiến từ năm 2031 đến hết năm 2035. Trong giai đoạn trước khi các tàu bay mua mới được tiếp nhận, hãng dự kiến tìm thuê thêm tàu bay thân rộng Boeing 787 và đưa vào khai thác từ năm 2028.

Nếu kế hoạch này được hiện thực hóa, SPA sẽ gia nhập nhóm các hãng hàng không Việt Nam có quy mô đội tàu từ 100 chiếc trở lên, hiện gồm Vietjet và Vietnam Airlines Group (tính cả Pacific Airlines và Công ty Bay dịch vụ hàng không - VFC).

“Cùng với tàu bay thân hẹp và A330, Boeing 787-9 sẽ hình thành cấu trúc đội bay theo từng lớp năng lực, cho phép SPA phân bổ đội tàu phù hợp với từng thị trường và từng chặng bay, qua đó mở thêm dư địa kết nối trực tiếp tới Phú Quốc trong giai đoạn điểm đến bước vào chu kỳ phát triển mới, hướng tới APEC 2027”, ông Nguyễn Mạnh Quân, Tổng giám đốc SPA, thông tin.

Đáng chú ý, tháng 9/2026 cũng đánh dấu sự “đổi ngôi” về quy mô đội tàu bay trên thị trường hàng không Việt Nam, khi Công ty cổ phần Hàng không Vietjet (Vietjet), với 107 tàu bay, chính thức trở thành hãng hàng không có đội tàu lớn nhất.

Đội tàu của Vietjet gồm 16 chiếc Airbus A320, 83 chiếc Airbus A321 và 8 chiếc Airbus A330, chiếm khoảng 41,6% tổng số máy bay đăng ký quốc tịch Việt Nam.

Đứng thứ hai là Tổng công ty Hàng không Việt Nam - CTCP (Vietnam Airlines) với 94 tàu bay, gồm 4 chiếc Airbus A320, 59 chiếc Airbus A321, 14 chiếc Airbus A350 và 17 chiếc Boeing 787. Nếu tính thêm 3 chiếc Airbus A321 của Pacific Airlines và 6 chiếc ATR72 của VFC, Vietnam Airlines Group có tổng cộng 103 tàu bay thương mại, ít hơn Vietjet 4 chiếc.

Mặc dù vẫn đang trong giai đoạn tái cơ cấu, Vietravel Airlines, với sự góp mặt của Tập đoàn T&T trong vai trò cổ đông chiến lược, cũng đang đẩy nhanh tiến trình mở rộng đội bay. Hãng vừa nhận thêm 1 chiếc Airbus A321 mới, nâng quy mô đội bay lên 6 chiếc.

Hãng bay này cũng đã đạt được thỏa thuận với Airbus về việc mua 50 máy bay thế hệ mới, gồm 20 máy bay A220 và 30 máy bay thuộc dòng A321, với các đợt bàn giao dự kiến bắt đầu từ năm 2029. Qua đó, Hãng hướng tới việc sớm gia nhập cuộc đua giành thị phần vận tải hành khách và hàng hóa trong 1-2 năm tới.

Làm rõ quy định về quy mô khai thác

Một điểm thuận lợi cho các hãng hàng không trong cuộc đua mở rộng thị phần là thị trường hàng không Việt Nam tiếp tục duy trì đà tăng trưởng tích cực.

Trong tháng 9/2026, các hãng hàng không Việt Nam vận chuyển 5,7 triệu lượt hành khách, tăng 34,7% so với cùng kỳ năm 2025. Trong đó, khách quốc tế đạt 1,8 triệu lượt, tăng 2,2% so với tháng 8/2026; khách nội địa đạt 4 triệu lượt, giảm 5,6%. Tính chung 9 tháng đầu năm 2026, sản lượng hành khách thông qua các cảng hàng không đạt 101,8 triệu lượt, tăng 12% so với cùng kỳ năm 2025. Trong đó, khách quốc tế đạt 39,2 triệu lượt, tăng 14%; khách nội địa đạt 62,6 triệu lượt, tăng 11%.

Tuy nhiên, bài toán mở rộng đội tàu không chỉ phụ thuộc vào nguồn lực tài chính, khả năng tiếp nhận và tổ chức khai thác tàu bay an toàn, hiệu quả, mà với một số hãng, còn vướng ở cách áp dụng quy định của Luật Đầu tư 2025 và Nghị định số 96/2026/NĐ-CP ngày 31/3/2026 của Chính phủ quy định chi tiết và hướng dẫn thi hành một số điều của Luật Đầu tư, khi số lượng tàu bay thực tế vượt quy mô đã được xác định tại quyết định chấp thuận chủ trương đầu tư.

Theo Cục Hàng không Việt Nam, Vietravel Airlines và Sun PhuQuoc Airways là hai hãng đang đứng trước tình huống này. Theo các quyết định chấp thuận chủ trương đầu tư dự án vận tải hàng không của Thủ tướng Chính phủ, Vietravel Airlines được xác định quy mô khai thác 3 tàu bay trong năm đầu tiên và tăng dần lên 8 tàu bay vào năm thứ 5; Sun PhuQuoc Airways có tổng đội bay đến năm 2030 đạt 31 tàu bay.

Trong khi đó, theo kế hoạch đã báo cáo, đến cuối năm 2026, Vietravel Airlines dự kiến đạt 12 tàu bay, còn Sun PhuQuoc Airways dự kiến đạt 32 tàu bay. Như vậy, quy mô đội tàu của cả hai hãng đều sẽ vượt mức đã được xác định tại các quyết định chấp thuận chủ trương đầu tư.

Xét theo pháp luật chuyên ngành hàng không, việc mở rộng này về cơ bản không gặp trở ngại về yêu cầu vốn. Theo Luật Hàng không dân dụng Việt Nam và Nghị định số 208/2026/NĐ-CP ngày 15/6/2026 của Chính phủ về vận tải hàng không, hãng khai thác từ 11-30 tàu bay phải có vốn chủ sở hữu tối thiểu 600 tỷ đồng; hãng khai thác trên 30 tàu bay phải có vốn chủ sở hữu tối thiểu 700 tỷ đồng.

Trong khi đó, vốn chủ sở hữu của Vietravel Airlines hiện đạt 2.250 tỷ đồng, còn Sun PhuQuoc Airways là 13.300 tỷ đồng, đều cao hơn mức vốn tối thiểu tương ứng với quy mô đội tàu dự kiến.

Nút thắt hiện nằm ở cách áp dụng điểm a, khoản 3, Điều 33, Luật Đầu tư 2025 và khoản 3, Điều 51, Nghị định số 96/2026/NĐ-CP.

Có ý kiến cho rằng, việc tăng số lượng tàu bay so với quy mô đã được Thủ tướng Chính phủ phê duyệt là thay đổi nội dung thuộc diện chấp thuận chủ trương đầu tư và phải thực hiện thủ tục điều chỉnh chủ trương đầu tư. Tuy nhiên, cũng có cách hiểu cho rằng, việc tăng số lượng tàu bay chỉ là điều chỉnh quy mô công suất của dự án, không thuộc trường hợp phải thực hiện thủ tục chấp thuận điều chỉnh chủ trương đầu tư nếu không làm thay đổi các nội dung khác theo quy định.

Ông Đỗ Hồng Cẩm, Phó cục trưởng Cục Hàng không Việt Nam cho biết, chính sự chưa thống nhất này đang khiến doanh nghiệp “lúng túng” trong việc thực hiện các thủ tục liên quan khi bổ sung tàu bay vượt quy mô dự án đã được phê duyệt. Đây cũng là vấn đề tác động trực tiếp tới việc Cục Hàng không Việt Nam xem xét chấp thuận tàu bay của các hãng đưa vào khai thác tại Việt Nam.

“Đề nghị Bộ Xây dựng xem xét có văn bản trao đổi, đề nghị Bộ Tài chính cho ý kiến về việc chấp thuận điều chỉnh chủ trương đầu tư theo quy định của Luật Đầu tư đối với việc điều chỉnh quy mô dự án của Vietravel Airlines và Sun PhuQuoc Airways”, đại diện Cục Hàng không Việt Nam đề xuất.