Tín hiệu chuẩn bị đơn hàng lớn

Tính đến ngày 15/4/2026, xuất khẩu điện tử ghi nhận đà tăng trưởng ấn tượng khi toàn ngành mang về 55,4 tỷ USD. Trong đó, máy tính, điện tử và linh kiện đạt 36,5 tỷ USD, tăng 47,3% (tương ứng tăng 11,75 tỷ USD); điện thoại và linh kiện đạt 18,9 tỷ USD, tăng 19,7% (tương ứng tăng 3,11 tỷ USD) so với cùng kỳ.

Nhờ sự tăng tốc của điện tử - ngành hàng đóng góp kim ngạch lớn nhất, bức tranh xuất khẩu gần 4 tháng đầu năm ghi nhận mức tăng trưởng trên 20%. Theo dữ liệu mới nhất của Cục Hải quan (Bộ Tài chính), tổng trị giá xuất khẩu của Việt Nam đạt 144,58 tỷ USD, tăng 20,3%, tương ứng tăng 24,4 tỷ USD so với cùng kỳ năm 2025.

Sản xuất sôi động kéo theo nhu cầu nhập khẩu máy móc, thiết bị và nguyên liệu đầu vào tăng mạnh, đạt 56,93 tỷ USD. Tổng kim ngạch xuất nhập khẩu ngành điện tử sau 3,5 tháng đầu năm đã vượt 110 tỷ USD - mức kỷ lục. Cán cân thương mại đang nghiêng về nhập siêu khoảng 1,53 tỷ USD, song điều này không phải tín hiệu bất thường.

Bà Đỗ Thị Thúy Hương, Phó chủ tịch, kiêm Tổng Thư ký Hiệp hội Doanh nghiệp điện tử Việt Nam (VEIA) lý giải, trong chu kỳ sản xuất công nghệ cao, nhập siêu đầu năm thường phản ánh giai đoạn tích lũy đầu vào cho chu kỳ xuất khẩu mới.

Đặc thù của ngành điện tử là chu trình sản xuất có độ trễ rõ rệt giữa nhập khẩu linh kiện và xuất khẩu sản phẩm hoàn chỉnh. Doanh nghiệp thường phải nhập trước linh kiện, bán thành phẩm và thiết bị sản xuất từ 2-4 tháng trước khi sản phẩm hoàn thiện và xuất khẩu.

Vì vậy, việc kim ngạch nhập khẩu linh kiện và máy móc tăng mạnh trong quý đầu năm thường là dấu hiệu các doanh nghiệp đang chuẩn bị cho các đơn hàng lớn trong các quý tiếp theo.

Các tập đoàn như Samsung, LG, Pegatron, Foxconn… đang triển khai kế hoạch mở rộng sản xuất tại nhiều tỉnh công nghiệp, đưa Việt Nam trở thành trung tâm lắp ráp và gia công thiết bị điện tử quan trọng tại Đông Nam Á. Khi các dây chuyền vận hành toàn công suất từ giữa năm, lượng hàng hóa hoàn thiện sẽ được đẩy mạnh ra thị trường quốc tế, đặc biệt là Mỹ, EU và Đông Bắc Á.

Hiện hơn 90% kim ngạch nhập khẩu của ngành là máy móc, linh kiện và nguyên liệu phục vụ sản xuất, cho thấy doanh nghiệp đang mở rộng năng lực để đáp ứng nhu cầu thị trường thế giới.

Sản lượng sẽ tiếp tục bùng nổ

Vốn FDI vào lĩnh vực điện tử tăng mạnh trong hơn một thập niên qua, giúp năng lực cung ứng của ngành mở rộng nhanh chóng. Điều này thể hiện rõ qua kim ngạch xuất khẩu.

Xuất khẩu điện tử của Việt Nam đã tăng gần gấp 3 lần, từ khoảng 47 tỷ USD năm 2015, lên hơn 165 tỷ USD năm 2025. Mức tăng trưởng này gắn với sự hiện diện của nhiều tập đoàn công nghệ toàn cầu như Samsung, Intel, LG, Foxconn, Luxshare…, với các tổ hợp sản xuất quy mô lớn tại Bắc Ninh, Thái Nguyên, Hải Phòng, Bắc Giang và TP.HCM.

Điện tử hiện là nhóm hàng xuất khẩu lớn nhất, đồng thời là động lực chính giúp Việt Nam đạt kết quả xuất khẩu cao và duy trì xuất siêu trong năm 2025. Năm ngoái, xuất khẩu cả nước đạt 475 tỷ USD, tăng 17% so với năm trước, với mức xuất siêu hơn 20 tỷ USD. Riêng nhóm điện tử đạt 165 tỷ USD, trong đó khu vực FDI đóng góp tới 162,5 tỷ USD.

Sự gia tăng nhập khẩu linh kiện và thiết bị đầu vào có mối liên hệ trực tiếp với triển vọng tăng trưởng sản xuất. Khi doanh nghiệp tăng nhập khẩu nguyên liệu và bán thành phẩm, sản lượng thường tăng trong các tháng tiếp theo.

Ông Ngô Chí Quang, Phó giám đốc Sở Công thương tỉnh Bắc Ninh cho biết, hoạt động sản xuất của các doanh nghiệp FDI tại địa phương đang duy trì ở mức cao, đặc biệt Samsung vận hành sản xuất 3 ca liên tục.

VEIA đánh giá, với Chỉ số sản xuất công nghiệp tăng hơn 10% trong giai đoạn đầu năm, ngành điện tử có khả năng tiếp tục giữ vai trò trụ cột của xuất khẩu năm 2026.

Vị thế nhà cung ứng tiếp tục được củng cố

Năm 2025, gần 52 tỷ USD hàng điện tử đã xuất sang Mỹ, trong đó máy tính và linh kiện đạt hơn 42 tỷ USD, tăng 81,4%; điện thoại và linh kiện đạt 9,86 tỷ USD, tăng 0,4% so với năm trước.

Xuất khẩu sang Mỹ tăng mạnh không chỉ phản ánh nhu cầu tiêu dùng lớn, mà còn cho thấy chất lượng và hàm lượng công nghệ của sản phẩm điện tử sản xuất tại Việt Nam được cải thiện.

Một số thị trường lớn khác cũng ghi nhận tăng trưởng ổn định như EU (10,89 tỷ USD, tăng 9,9%), ASEAN, Nhật Bản và Trung Quốc (16,89 tỷ USD, tăng 33,6%).

Nếu trước đây Việt Nam chủ yếu tham gia vào khâu lắp ráp cuối cùng trong chuỗi giá trị, thì hiện nay nhiều doanh nghiệp đã tham gia sâu hơn vào các công đoạn có giá trị gia tăng cao hơn như thiết kế sản phẩm, kiểm thử và sản xuất một số linh kiện quan trọng.

Những yếu tố địa chính trị và sự dịch chuyển chuỗi cung ứng toàn cầu cũng tạo thêm cơ hội mới. Theo VEIA, chiến lược “China + 1” và các FTA thế hệ mới đang thúc đẩy làn sóng dịch chuyển sản xuất sang các quốc gia như Việt Nam, Ấn Độ và Mexico.

Tuy nhiên, tăng trưởng của ngành vẫn chịu tác động từ các biến động bên ngoài. Căng thẳng địa chính trị tại Trung Đông từ cuối tháng 2 đã khiến chi phí vận tải biển tăng đáng kể, đặc biệt trên các tuyến đi Mỹ và châu Âu.

Cùng với đó, chính sách thương mại và rào cản kỹ thuật tại nhiều thị trường lớn cũng tạo áp lực lên hoạt động xuất khẩu. Trong 15 ngày đầu tháng 4/2026, xuất khẩu điện tử giảm khoảng 2 tỷ USD so với nửa cuối tháng 3, trong đó máy vi tính, sản phẩm điện tử và linh kiện giảm 1,6 tỷ USD; điện thoại và linh kiện giảm gần 400 triệu USD.

Do ngành điện tử có biên lợi nhuận không cao, việc chi phí logistics tăng đã tạo áp lực lớn, buộc doanh nghiệp phải chia sẻ chi phí với đối tác hoặc tối ưu hóa quy trình sản xuất.

Một số tuyến vận tải thay đổi lộ trình cũng làm kéo dài thời gian vận chuyển, ảnh hưởng đến tiến độ giao hàng và kế hoạch nhập khẩu nguyên liệu.

Để ứng phó, nhiều doanh nghiệp đã điều chỉnh chiến lược logistics, tăng tồn kho an toàn và mở rộng nguồn cung linh kiện từ nhiều khu vực.

Dù còn nhiều rủi ro từ địa chính trị và logistics, VEIA đánh giá, khả năng thiết lập kỷ lục mới trong năm 2026 vẫn khả thi nếu xu hướng đơn hàng hiện tại được duy trì và căng thẳng tại Trung Đông hạ nhiệt.n