Kỳ vọng từ tư duy “Quyết liệt  thực thi” của Chính phủ

Mục tiêu tăng trưởng cao và dài hạn của nền kinh tế hóa ra không chỉ là một bài toán khó, đầy thách thức và nhiều tham vọng của nền kinh tế.

“Đây là cơ hội, thậm chí là vận hội vô cùng quý báu mà cộng đồng kinh doanh phải nắm lấy”, ông Lê Văn Hiểu, Chủ tịch HĐQT Công ty SEATECH chia sẻ, với góc nhìn của một doanh nhân thực chiến.

Là người từng rời khu vực nhà nước để khởi nghiệp từ đầu thập niên 2000, kinh qua mọi cung bậc “nóng - lạnh” của thị trường, ông Hiểu không “lãng mạn hóa cơ hội”. Ngược lại, ông có những tiêu chuẩn thực chứng và định lượng khi nói về cơ hội.

“Khi mục tiêu tăng trưởng không dừng ở định hướng chính trị, mà được cụ thể hóa bằng áp lực thực thi, thì cơ hội sẽ đến theo đúng nghĩa là bứt phá. Vì Chính phủ kiên quyết làm, doanh nghiệp sẽ quyết liệt theo”, ông Hiểu tin tưởng, dẫn lại phát biểu của tân Thủ tướng Chính phủ Lê Minh Hưng trước Quốc hội trong phiên thảo luận về tình hình kinh tế - xã hội năm 2026 vào tuần trước. Thủ tướng đã nói: “Thúc đẩy tăng trưởng gắn với giữ vững ổn định kinh tế vĩ mô; huy động và sử dụng hiệu quả mọi nguồn lực cho phát triển”.

Từng là Phó chủ tịch Hội Doanh nhân trẻ Việt Nam nhiều năm, tham gia rất nhiều cuộc đối thoại giữa doanh nghiệp và chính quyền địa phương, các bộ, ngành; trực tiếp kiến nghị nhiều khó khăn, vướng mắc và cả cách tháo gỡ từ doanh nghiệp, ông thấu hiểu những tâm tư, trăn trở của người kinh doanh khi rào cản lớn nhất không nằm ở vốn hay công nghệ, mà nằm ở sự “tương thích” của cơ chế.

Ông tâm sự, có những lúc chỉ mong có được cơ chế ưu tiên như Hàn Quốc, hoặc sự phóng khoáng như Hoa Kỳ - cho phép làm những điều chưa từng có, chấp nhận rủi ro trong đổi mới, sáng tạo…

Đã có không ít dự án đột phá bị đình trệ chỉ vì cụm từ “chưa có tiền lệ” hoặc “vướng quy định hiện hành”. Ngay tại Diễn đàn Kinh tế tư nhân Việt Nam (VPSF) do Hội Doanh nhân trẻ Việt Nam tổ chức năm 2025, hơn 3.000 kiến nghị từ doanh nghiệp, hiệp hội doanh nghiệp trên cả nước đã được tổng hợp, gửi tới các cơ quan quản lý, chính quyền các địa phương. Nhiều trong số đó vẫn chưa thể xử lý, rất có thể sẽ có mặt trong các kiến nghị của VPSF năm nay, do vướng mắc từ hệ thống pháp luật hoặc sự thiếu đồng bộ trong thực thi.

Nhưng theo ông Hiểu, bức tranh đang thay đổi nhanh khi các nhiệm vụ cải cách được Chính phủ gắn với thời hạn rất cụ thể.

Ví dụ, Chính phủ cam kết năm 2026 sẽ tổng rà soát hệ thống pháp luật và xây dựng chiến lược hệ thống pháp luật Việt Nam trong kỷ nguyên mới; thể chế hóa các cơ chế, chính sách đặc thù tại một số địa phương được thực tiễn chứng minh là đúng, có hiệu quả để áp dụng trên phạm vi toàn quốc. Trong quý II/2026, hoàn thiện pháp luật để xử lý triệt để tài sản công là nhà, đất dôi dư. Trong quý III/2026, hoàn thành nghiên cứu, rà soát, bảo đảm hiệu năng, hiệu lực, hiệu quả, thống nhất quản lý nhà nước đối với từng lĩnh vực. Năm 2026, hoàn thành rà soát, điều chỉnh, phê duyệt và triển khai các quy hoạch thuộc hệ thống quy hoạch quốc gia, bảo đảm đồng bộ, thống nhất với yêu cầu tăng trưởng "2 con số”...

Cũng trong năm nay, Chính phủ cam kết hoàn thành cắt giảm 50% thời gian giải quyết thủ tục hành chính, 50% chi phí tuân thủ thủ tục hành chính và phấn đấu tiếp tục cắt giảm tối thiểu 30% các ngành nghề kinh doanh có điều kiện, 100% các điều kiện kinh doanh không cần thiết...

“Đây chính là việc lắp đặt những thanh ray "đạt chuẩn thép cao tốc" cho con tàu kinh tế tăng tốc”, ông Hiểu nhận định.

Hợp tác công - tư thế hệ mới

Trong guồng quay rất nhanh của cải cách thể chế, cải cách môi trường kinh doanh, cơ hội đầu tư, kinh doanh sẽ nhanh chóng được hiện thực hóa. Nhưng đó chưa phải là tất cả hàm ý cơ hội mà ông Hiểu và rất nhiều doanh nhân đang nói đến.

“Đây còn là cơ hội để doanh nghiệp chủ động đề xuất, kiến nghị các ý tưởng phát triển.. Chúng tôi đã chia sẻ với nhau rằng, đến lúc doanh nghiệp, doanh nhân phải dũng cảm, sẵn sàng lên tiếng để cùng thực hiện mục tiêu phát triển đất nước”, ông Hiểu thẳng thắn.

Cách tiếp cận này được ông gọi là hợp tác công - tư (PPP) thế hệ mới, với cấu trúc được thiết kế lại. Theo đó, PPP không bó trong giới hạn của những cây cầu hay con đường, mà mở rộng sang hạ tầng số, năng lượng xanh và công nghệ bán dẫn.

Cũng đã có một vài mô hình PPP thế hệ mới được đề xuất. Chẳng hạn, PPP trong hạ tầng dữ liệu và đào tạo nhân lực, với Nhà nước đầu tư nền tảng, doanh nghiệp đảm nhận công nghệ và vận hành. Hoặc mô hình liên kết doanh nghiệp theo kiểu Keiretsu của Nhật Bản, trong đó các doanh nghiệp đầu đàn dẫn dắt chuỗi cung ứng trong nước. Vấn đề là, điều kiện thực thi dường như chưa đủ.

Từ cách tiếp cận này, ông Hiểu đề xuất mô hình PPP thế hệ mới với ba nguyên tắc cốt lõi.

Thứ nhất, đồng thiết kế ngay từ đầu (Co-design). Doanh nghiệp phải được tham gia từ khâu xác định mục tiêu và cấu trúc tài chính, thay vì chỉ là bên "đấu thầu" cho một kịch bản có sẵn của Nhà nước.

Thứ hai, phân bổ rủi ro theo năng lực kiểm soát. Nhà nước chịu trách nhiệm về rủi ro thể chế và chính sách. Doanh nghiệp chịu trách nhiệm về rủi ro vận hành và thị trường. Sự lệch pha trong phân bổ rủi ro, theo ông Hiểu là một trong những nguyên nhân khiến nhiều dự án PPP thất bại.

Thứ ba, quản trị theo đầu ra (Outcome-based), chuyển từ "tiền kiểm" sang "hậu kiểm". Nhà nước đặt ra chuẩn mực hiệu quả và tác động xã hội; doanh nghiệp được quyền chủ động tối ưu hóa phương thức thực hiện.

Đặc biệt, trong tư duy mới về hợp tác công - tư này, mối liên kết của doanh nghiệp lớn và nhỏ, doanh nghiệp dẫn dắt và các thành viên hệ sinh thái có ý nghĩa rất lớn.

“Doanh nhân không sợ gian khó, chỉ sợ thiếu một ‘đường ray’ minh bạch và sòng phẳng. Chúng ta đang rất cần những ‘luồng xanh’ cho các doanh nghiệp đủ năng lực đi nhanh hơn, đủ sức dẫn dắt” ông Hiểu tâm huyết đề xuất.

Khi “đường ray thể chế” được đặt xuống

Khi “đường ray” thể chế dần được đặt xuống một cách vững chắc, thông suốt, cơ hội sẽ không chỉ dành cho doanh nghiệp trong nước, mà còn mở ra khả năng Việt Nam trở thành điểm hội tụ của vốn, công nghệ và con người từ "năm châu, bốn bể".

Cũng có nghĩa, Việt Nam đang đứng trước một giai đoạn phát triển rất khác biệt, hội tụ nhiều điều kiện để làm nên kỳ tích. Nhưng điều đó cũng đồng nghĩa với những yêu cầu khắt khe hơn đối với doanh nghiệp trong nước.

“Khi “đường ray” đã đặt xuống, sân chơi sẽ sòng phẳng cho cả nội lực và ngoại lực. Doanh nghiệp Việt buộc phải làm chủ công nghệ và nâng tầm quản trị theo thông lệ quốc tế để không bị gạt ra khỏi đường đua ngay trên sân nhà”, ông Hiểu thẳng thắn.

Đây cũng là vấn đề ông Hiểu luôn trăn trở: “Khát vọng không phải là những mục tiêu xa vời. Khát vọng chính là năng lực hình dung và quyết tâm theo đuổi những ý tưởng mới, dù bắt đầu từ những điều nhỏ nhất. Nhưng để khát vọng ấy thành hình, Nhà nước cần đóng vai trò là người đồng hành, thay tư duy ‘xin - cho’ bằng tư duy ‘phục vụ’”.

“Trận đánh lớn của năm 2026 đã bắt đầu”, nhiều doanh nghiệp đã nói vậy. Và họ đang đặt niềm tin rất lớn vào những "thanh ray thép" đủ vững chãi để con tàu doanh nghiệp Việt tăng tốc, đưa nền kinh tế tiến tới mục tiêu tăng trưởng hai con số một cách bền vững.