Khắc phục hạn chế, tổ chức quản lý rừng theo phương án bền vững

Ngày 11/5/2026, Thủ tướng Chính phủ ban hành Quyết định số 823/QĐ-TTg phê duyệt đề cương điều chỉnh Quy hoạch lâm nghiệp quốc gia thời kỳ 2021-2030, tầm nhìn đến năm 2050. Giai đoạn 2021-2025 ghi nhận 6 chỉ tiêu đạt và vượt mục tiêu: diện tích có rừng đạt 14,918 triệu ha (rừng tự nhiên 10,024 triệu ha, rừng trồng 4,984 triệu ha), tỷ lệ che phủ rừng đạt 42,03%, rừng trồng gỗ lớn đạt 1,32 triệu ha, thể tích khai thác gỗ bình quân 32,8 triệu m³/năm (đáp ứng 80% nhu cầu chế biến), thu dịch vụ môi trường rừng bình quân 3.740 tỷ đồng/năm và diện tích có chứng chỉ quản lý rừng bền vững đạt 730.000 ha.

Bên cạnh đó, một số chỉ tiêu chưa hoàn thành gồm: tổng diện tích đất lâm nghiệp đạt 15,585 triệu ha (thấp hơn quy hoạch), tốc độ tăng giá trị sản xuất lâm nghiệp đạt 4,85%/năm và giá trị xuất khẩu đạt 18,33 tỷ USD (chưa đạt mục tiêu 20 tỷ USD). Các hạn chế chủ yếu là số liệu quy hoạch chưa đồng bộ, tình trạng phá rừng trái phép còn xảy ra, nguồn lực đầu tư và hạ tầng phòng cháy chữa cháy còn hạn chế, cùng với việc ứng dụng công nghệ và chuyển đổi số chưa đáp ứng yêu cầu.

Dự thảo điều chỉnh Quy hoạch lâm nghiệp thời kỳ 2021-2030, tầm nhìn đến năm 2050 đặt mục tiêu bảo đảm tính thống nhất với quy hoạch quốc gia và đất đai, khắc phục các hạn chế giai đoạn 2021-2025 nhằm bảo vệ rừng tự nhiên (đặc biệt là rừng đặc dụng), phát huy giá trị đa dụng của hệ sinh thái rừng gắn với bảo tồn đa dạng sinh học, công khai, minh bạch và hội nhập quốc tế.

Đến năm 2030, quy hoạch hướng tới duy trì tỉ lệ che phủ rừng trên 42%, nâng cao chất lượng rừng, đạt tốc độ tăng trưởng GDP lâm nghiệp 4,8%–5,5%/năm, giá trị xuất khẩu lâm sản 20–21 tỷ USD, tiêu thụ nội địa 6–8 tỷ USD, trồng mới 270.000–300.000 ha rừng/năm và đạt khoảng 1,23 triệu ha rừng có chứng chỉ quản lý bền vững. Tầm nhìn đến năm 2050 là xây dựng ngành lâm nghiệp hiện đại, tạo sản phẩm giá trị gia tăng cao và tham gia sâu vào chuỗi cung ứng toàn cầu.

Hội đồng thẩm định cơ bản thống nhất với dự thảo, đánh giá báo cáo bám sát Luật Quy hoạch, Luật Lâm nghiệp và Quyết định số 823/QĐ-TTg. Hội đồng đề nghị hoàn thiện cấu trúc, làm rõ cơ sở điều chỉnh các chỉ tiêu, bảo đảm thống nhất số liệu với quy hoạch đất đai và các địa phương, đồng thời rà soát chính sách, nguồn lực đầu tư và công nghệ. Bộ NN&MT đã tiếp thu toàn bộ ý kiến để hoàn thiện hồ sơ trình Thủ tướng Chính phủ.

Không để số liệu quy hoạch khác nhau, dự báo phải sát thực tiễn

Phát biểu kết luận cuộc họp, Phó Thủ tướng Hồ Quốc Dũng đánh giá cao sự chuẩn bị công phu, nghiêm túc, khoa học và tinh thần trách nhiệm của Bộ NN&MT trong lập, lấy ý kiến, tiếp thu, giải trình và hoàn thiện hồ sơ điều chỉnh Quy hoạch lâm nghiệp.

Phó Thủ tướng đánh giá hồ sơ cơ bản phù hợp quy định pháp luật, bảo đảm thành phần, trình tự, yêu cầu thẩm định; bám sát Đề cương được Thủ tướng Chính phủ phê duyệt tại Quyết định số 823/QĐ-TTg, kế thừa những nội dung còn phù hợp của quy hoạch hiện hành, đồng thời cập nhật thay đổi về pháp luật, địa giới hành chính, định hướng phát triển kinh tế-xã hội và các quy hoạch có liên quan.

Phó Thủ tướng nêu 4 yêu cầu cần tập trung thực hiện:

Thứ nhất, bảo đảm thống nhất giữa các quy hoạch, dự báo sát thực tiễn. Phó Thủ tướng yêu cầu rà soát toàn diện để bảo đảm Quy hoạch lâm nghiệp thống nhất với các quy hoạch đang có hiệu lực, tránh chồng chéo, đặc biệt là Quy hoạch sử dụng đất quốc gia. Các số liệu trong Quy hoạch lâm nghiệp phải thống nhất với số liệu tại các văn bản quy hoạch khác, bởi nếu không đồng bộ sẽ gây khó khăn trong quá trình tổ chức thực hiện.

Quy hoạch phải tổng hợp, đối chiếu, phản ánh đầy đủ thực trạng, tiềm năng, nguồn lực về rừng và đất rừng; đánh giá kỹ kết quả thực hiện các chỉ tiêu giai đoạn 2021-2025, làm rõ những kết quả đạt được, đồng thời nhận diện các tác động đến rừng, đất rừng trong thời gian tới.

Đặc biệt, cần dự báo đầy đủ các yếu tố có tác động đến ngành lâm nghiệp, trong đó có môi trường, biến đổi khí hậu, thị trường lâm sản, thị trường carbon thế giới, gia tăng dân số, di dân và sự phát triển của khoa học, công nghệ. "Dự báo đầy đủ, chính xác thì quy hoạch mới sát và đạt mục tiêu", Phó Thủ tướng nhấn mạnh.

Thứ hai, phát triển lâm nghiệp phải gắn với sinh kế người dân và bảo vệ môi trường. Phó Thủ tướng yêu cầu quy hoạch phải thể hiện rõ các mục tiêu về kinh tế, xã hội và môi trường, từ tốc độ tăng trưởng ngành, giá trị xuất khẩu lâm sản, tỉ lệ che phủ rừng đến sinh kế của người dân.

"Thực hiện Quy hoạch phải gắn với việc nâng cao đời sống của người dân ở khu vực có rừng. Muốn người dân giữ rừng, bảo vệ thiên nhiên thì phải giải quyết được sinh kế cho họ", Phó Thủ tướng nhấn mạnh.

Theo đó, quy hoạch phải bảo đảm ba mục tiêu cốt lõi: Về kinh tế, bảo đảm tăng trưởng, đạt tốc độ và chỉ tiêu đề ra; về xã hội, đặt sinh kế của người dân ở vị trí hàng đầu; về môi trường, phát triển kinh tế phải đi đôi với bảo vệ môi trường sinh thái.

Phó Thủ tướng yêu cầu xác định rõ các chỉ tiêu lớn đến năm 2030 đối với từng loại rừng gồm rừng tự nhiên, rừng phòng hộ, rừng sản xuất; định hướng không gian quy hoạch tại 6 vùng kinh tế-xã hội, làm nổi bật đặc thù từng vùng. Phát triển kinh tế lâm nghiệp bền vững phải gắn với khai thác, chế biến, du lịch sinh thái, dịch vụ môi trường rừng và ứng dụng mạnh mẽ khoa học, công nghệ trong quản lý.

Thứ ba, quy hoạch phải gắn với dự án ưu tiên và nguồn lực thực hiện. Về danh mục dự án và giải pháp thực hiện, Phó Thủ tướng yêu cầu trong quy hoạch phải dự kiến được các dự án ưu tiên đầu tư, gắn với nguồn lực dự kiến từ Trung ương, địa phương và xã hội hóa, qua đó phục vụ đồng thời mục tiêu phát triển kinh tế, bảo đảm sinh kế người dân và bảo vệ môi trường.

Thứ tư, tiếp tục hoàn thiện cơ chế, chính sách, xử lý các bất cập thực tiễn. Phó Thủ tướng yêu cầu cơ quan chủ trì tiếp tục nghiên cứu, kiến nghị cấp có thẩm quyền hoàn thiện cơ chế, chính sách để giải quyết những bất cập phát sinh trong thực tiễn, nhất là chênh lệch giữa diện tích rừng thực tế và diện tích trên hồ sơ; vấn đề phân cấp, phân quyền khi chuyển mục đích sử dụng rừng phục vụ phát triển kinh tế; đồng thời có giải pháp xử lý triệt để tình trạng vi phạm, lấn chiếm, phá hoại, khai thác không kiểm soát tài nguyên rừng.

Phó Thủ tướng yêu cầu Bộ NN&MT bám sát kết luận của Hội đồng thẩm định, tiếp tục rà soát kỹ dự thảo Quyết định phê duyệt; bảo đảm thống nhất về nội dung, số liệu giữa quy hoạch lâm nghiệp với các tài liệu, báo cáo tổng hợp, quy hoạch tỉnh, quy hoạch vùng và quy hoạch chuyên ngành khác. Từ đó, Bộ NN&MT hoàn thiện hồ sơ, bảo đảm đầy đủ dữ liệu; phối hợp chặt chẽ với Văn phòng Chính phủ để trình Thủ tướng Chính phủ phê duyệt.