Một cung đường, nhiều miền trải nghiệm

Ngày 6/10, tại Bản Liền, tỉnh Lào Cai diễn ra Hội nghị đánh giá tính khả thi và phát triển sản phẩm du lịch “Khám phá cung đường kết nối di sản văn hóa ruộng bậc thang” gắn với liên kết phát triển du lịch bền vững khu vực Tây Bắc.

Trước đó, Trung tâm Xúc tiến Đầu tư, Thương mại và Du lịch tỉnh Lào Cai tổ chức khảo sát tiền trạm từ ngày 23 đến 28/9 nhằm rà soát hạ tầng, tuyến di chuyển, dịch vụ và các điểm dừng chân.

Từ ngày 3 đến 6/10, chương trình FAMTRIP “Khám phá Cung đường di sản văn hóa ruộng bậc thang” được tổ chức với hơn 50 đại biểu là đại diện ngành du lịch, doanh nghiệp lữ hành và cơ quan báo chí. Đoàn trực tiếp trải nghiệm thực địa, qua đó có thêm cơ sở đánh giá tính khả thi, hoàn thiện khung chương trình trước khi đưa sản phẩm tiếp cận thị trường.

Điểm đáng chú ý là cung đường được xây dựng theo hướng liên kết các điểm đến thành chuỗi trải nghiệm thống nhất. Ruộng bậc thang được xác định là “sợi chỉ đỏ” về cảnh quan và câu chuyện, còn văn hóa, ẩm thực, cộng đồng, nông nghiệp, sinh thái và nghỉ dưỡng tạo thành chuỗi trải nghiệm. Mục tiêu hướng tới tăng thời gian lưu trú, tăng mức độ trải nghiệm, liên kết địa phương - doanh nghiệp - cộng đồng và phát triển xanh, bền vững.

Tại Tú Lệ, hương nếp, cốm mới và các công đoạn chế biến có thể trở thành trải nghiệm để du khách trực tiếp quan sát, tham gia và tìm hiểu đời sống sản xuất. Một món quà của mùa lúa vì thế được chuyển hóa thành sản phẩm du lịch gắn với câu chuyện về đất, mùa vụ và người dân bản địa.

Qua đèo Khau Phạ, hành trình nối sang Mù Cang Chải với những tầng ruộng bậc thang trải dọc sườn núi. Tài nguyên nơi đây có thể khai thác từ mùa nước đổ, lúa xanh đến mùa vàng, kết hợp ngắm cảnh, nhiếp ảnh, trekking nhẹ, tìm hiểu canh tác, bản làng, ẩm thực và đời sống cộng đồng.

Sa Pa mở rộng hành trình với thung lũng Mường Hoa và hệ thống bản làng. Tại Tả Van và những khu vực lân cận, trải nghiệm có thể kết hợp trekking, khám phá ruộng bậc thang, ẩm thực, nghề thủ công và đời sống cư dân. Cung đường còn có thể kết nối Nghĩa Lộ, Suối Giàng, Bản Hồ cùng những điểm bổ trợ khác tùy thời gian, mùa vụ và nhóm khách.

Bản Liền tạo thêm sắc thái với những đồi chè và không gian văn hóa của đồng bào Tày. Du khách có thể hái chè cùng người dân, tìm hiểu quá trình chế biến, thưởng trà, lưu trú homestay, dùng bữa với gia đình chủ nhà. Những hoạt động đời thường khi được tổ chức phù hợp trở thành trải nghiệm giúp khách hiểu sâu hơn về vùng đất.

Cách tiếp cận này đặt cộng đồng vào vị trí chủ thể cung cấp trải nghiệm thay vì đơn thuần là “bối cảnh” cho hoạt động du lịch.

Biến tài nguyên thành sản phẩm có thể bán

Thách thức của Cung đường Di sản văn hóa Ruộng bậc thang không nằm ở việc thiếu cảnh quan đẹp. Bài toán quan trọng hơn là kết nối tài nguyên thành sản phẩm đủ chất lượng, có thể định giá, bán và vận hành ổn định.

Mục tiêu đặt ra trước khi đưa sản phẩm ra thị trường là có tối thiểu 2 chương trình mẫu với lịch trình, điểm dừng, dịch vụ, giá tham khảo và phương án dự phòng rõ ràng; đồng thời kết nối chuỗi nhà cung ứng tại Tú Lệ - Mù Cang Chải - Sa Pa - Bản Liền, thống nhất nguyên tắc chất lượng và giá dịch vụ.

Nhóm khách ưu tiên là những người có nhu cầu trải nghiệm sâu, lưu trú nhiều đêm, yêu nhiếp ảnh, văn hóa, trekking nhẹ và du lịch cộng đồng. Nguyên tắc xuyên suốt là không đánh đổi cảnh quan, sinh kế và bản sắc để lấy tăng trưởng ngắn hạn.

Hai chương trình được định hướng thử nghiệm. “Hành trình mùa vàng Tây Bắc” kéo dài 3 ngày 2 đêm theo tuyến Tú Lệ - Mù Cang Chải - Sa Pa, trong đó Bản Liền là phương án nối dài khi điều kiện thời gian cho phép. Chương trình hướng tới khách nội địa, nhóm bạn, gia đình và khách nhiếp ảnh.

“Sống cùng di sản - Trải nghiệm văn hóa bản địa” kéo dài 4 ngày 3 đêm, kết nối Mù Cang Chải - Tú Lệ - Sa Pa - Bản Liền, hướng tới khách trải nghiệm sâu, khách quốc tế và nhóm chuyên đề, với các hoạt động canh tác truyền thống, homestay, ẩm thực, giao lưu cộng đồng, trekking nhẹ và nhiếp ảnh. Quy mô đoàn 10-20 khách được đề xuất trong giai đoạn thí điểm.

Một yêu cầu đáng chú ý là mỗi điểm dừng phải có ít nhất một trong ba chức năng: kể chuyện, tạo trải nghiệm hoặc tạo chi tiêu, hạn chế điểm dừng chỉ để “check-in”. Đi cùng với đó là rà soát nhà vệ sinh, nước uống, thu gom rác, biển chỉ dẫn, điểm nghỉ chân; chuẩn hóa bảng giá, menu, quy trình đặt dịch vụ và đầu mối xử lý khiếu nại.

Sản phẩm địa phương, OCOP cũng được định hướng gắn với câu chuyện nguồn gốc. Qua đó, dòng chi tiêu của du khách có thể lan sang lưu trú, ăn uống, vận chuyển, hướng dẫn, nông sản, nghề thủ công và quà tặng, tạo thêm giá trị cho cộng đồng trên tuyến.

Việc khai thác đồng thời phải đi cùng bảo vệ tài nguyên. Các điểm ngắm cảnh, đường trekking và không gian cộng đồng cần xác định sức chứa phù hợp; không tác động vào ruộng bậc thang, công trình văn hóa, không gian sinh hoạt hoặc hoạt động sản xuất của người dân để phục vụ chụp ảnh, trải nghiệm.

Giá trị của sản phẩm vì thế không nằm ở việc tạo thêm một tour đi qua những địa danh đã nổi tiếng, mà ở khả năng kết nối các điểm đến thành một hành trình có câu chuyện, trải nghiệm, tiêu chuẩn dịch vụ và khả năng thương mại hóa.

Khi đó, ruộng bậc thang không còn đơn thuần là phông nền của những bức ảnh mùa vàng, mà trở thành điểm khởi đầu để du khách tiếp cận tri thức canh tác, ẩm thực, nghề truyền thống và đời sống cộng đồng. Mỗi điểm dừng tạo thêm trải nghiệm, mỗi trải nghiệm tạo thêm giá trị và phần giá trị ấy có cơ hội được giữ lại nhiều hơn cho cộng đồng nơi miền di sản.