Tiếp tục Kỳ họp thứ hai, sáng 21/10, sau khi nghe tờ trình và báo cáo thẩm tra, Quốc hội thảo luận tại tổ về dự thảo Luật sửa đổi, bổ sung một số điều của Luật Phòng, chống tác hại của thuốc lá (dự thảo).

Lần sửa đổi này đã thể chế hóa chính sách cấm triệt để thuốc lá điện tử, thuốc lá nung nóng tại Nghị quyết số 173/2024/QH15 của Quốc hội.

Dự thảo cũng quy định “cấm trưng bày thuốc lá” nhằm loại bỏ hình thức quảng cáo gián tiếp thuốc lá, giảm mức độ hiện diện của thuốc lá trong thị trường bán lẻ, hạn chế tiếp cận của trẻ em và thanh thiếu niên đối với thuốc lá.

Tán thành sự cần thiết sửa Luật, nhiều đại biểu cũng đồng tình việc luật hóa các quy định cấm đối với thuốc lá điện tử, thuốc lá nung nóng và tăng cường những biện pháp hạn chế tiếp cận thuốc lá.

Theo đại biểu Nguyễn Thị Việt Nga (Hải Phòng), đây là bước cụ thể hóa cần thiết quan điểm chuyển mạnh sang chủ động phòng bệnh, kiểm soát các yếu tố nguy cơ ảnh hưởng đến sức khỏe nhân dân.

Phát biểu tại tổ, Chủ tịch Quốc hội Trần Thanh Mẫn cho biết, trước đây cũng có ý kiến khác nhau giữa các cơ quan về việc cấm hoàn toàn hay chỉ thí điểm cấm thuốc lá điện tử, thuốc lá nung nóng.

Chủ tịch Quốc hội khẳng định "không thí điểm đối với những sản phẩm đã được xác định là có tác hại đến sức khỏe. Khi cơ quan y tế xác định rõ tác hại thì cần có biện pháp quản lý kiên quyết".

Chủ tịch Quốc hội cũng đề nghị cần tăng cường thực hiện quy định cấm bán thuốc lá cho người dưới 18 tuổi, kiểm soát việc mua bán qua sàn thương mại điện tử, mạng xã hội và các nền tảng số, sử dụng phương tiện kỹ thuật, nghiệp vụ để phát hiện và xử lý vi phạm.

Về đề xuất tăng diện tích cảnh báo sức khỏe trên bao bì thuốc lá từ 50% lên 85% trên mỗi mặt chính trước và sau bao thuốc, đồng thời bổ sung số điện thoại tổng đài hỗ trợ cai nghiện và thay đổi mẫu cảnh báo định kỳ, Chủ tịch Quốc hội lưu ý, cảnh báo sức khỏe là cần thiết nhưng cũng chưa đủ để thay đổi hành vi của người nghiện thuốc lá.

Do đó, chính sách cần kết hợp giữa cảnh báo với các biện pháp quản lý, phòng ngừa và hỗ trợ cai nghiện hiệu quả. Cần quy định rõ thời hạn thay đổi mẫu cảnh báo và có cơ chế giám sát để tránh tình trạng doanh nghiệp trì hoãn thực hiện. Việc bãi bỏ điều kiện kinh doanh đối với lĩnh vực cai nghiện thuốc lá theo hướng hậu kiểm, tuân thủ hướng dẫn của Bộ Y tế.

Về đề xuất mở rộng địa điểm cấm hút thuốc hoàn toàn, Chủ tịch Quốc hội nêu rõ, dự thảo đề xuất chuyển dần các địa điểm hiện có khu vực hút thuốc riêng như khách sạn, quán bar, karaoke, vũ trường, nhà hàng sang cấm hút thuốc hoàn toàn trong nhà theo lộ trình; đồng thời bổ sung tàu thủy, tàu hỏa vào nhóm phương tiện giao thông công cộng cấm hút thuốc hoàn toàn.

Theo Chủ tịch Quốc hội, việc bố trí khu vực hút thuốc phải rõ ràng, phù hợp, bảo đảm môi trường và mỹ quan, việc mở rộng địa điểm cấm hút thuốc phải có "lộ trình rõ ràng, có giai đoạn chuyển tiếp hợp lý", hỗ trợ doanh nghiệp điều chỉnh hoạt động, bảo đảm tổ chức thực hiện thống nhất.

Nêu rõ yêu cầu Luật phải khả thi, Chủ tịch Quốc hội đề nghị làm rõ các trường hợp ngoại lệ nếu có, phân định trách nhiệm giữa các cơ quan liên quan, nhất là ngành y tế, công an, công thương và chính quyền địa phương.

Đồng thời, Chủ tịch lưu ý cần đánh giá tác động của các quy định đối với tình trạng buôn lậu thuốc lá và nguồn thu ngân sách. Theo Chủ tịch Quốc hội, không nên chỉ nhìn vào lợi ích kinh tế hay số thu ngân sách. Nếu các quy định góp phần phòng, chống tác hại của thuốc lá, bảo vệ sức khỏe cộng đồng và ngăn ngừa các hành vi vi phạm pháp luật thì lợi ích xã hội mang lại sẽ rất lớn.

Lưu ý tiếp theo từ Chủ tịch Quốc hội là việc hoàn thiện pháp luật cũng cần cân bằng giữa yêu cầu bảo vệ sức khỏe cộng đồng và quyền sản xuất, kinh doanh hợp pháp đối với các sản phẩm thuốc lá truyền thống. Phải hoàn thiện căn cứ khoa học, tiêu chuẩn kỹ thuật trước khi thông qua Luật, tránh quy định hình thức, khó áp dụng. Nội dung nào cấm trong luật thì phải quy định rõ, hạn chế tình trạng phải chờ nghị định, thông tư hướng dẫn mới có thể triển khai.