Hàng loạt dự án lớn tạo nền móng cho trung tâm năng lượng

Với Khu kinh tế Dung Quất rộng hơn 45.000 ha, hệ thống công nghiệp, cảng biển và năng lượng đã hình thành, Quảng Ngãi đang có những nền tảng quan trọng để phát triển Trung tâm Lọc hóa dầu và Năng lượng quốc gia.

Theo Bộ Công thương, Khu kinh tế Dung Quất có lợi thế về vị trí chiến lược và hệ thống cơ sở hạ tầng như cảng nước sâu, khu đô thị phụ trợ và có nhiều điều kiện thuận lợi để thu hút đầu tư trong và ngoài nước, đặc biệt trong lĩnh vực lọc hóa dầu và năng lượng.

Việc phát triển khu kinh tế này không chỉ nhằm tăng cường năng lực sản xuất, tạo việc làm và thu hút đầu tư trực tiếp nước ngoài (FDI), mà còn góp phần vào quá trình chuyển dịch năng lượng, phát triển các nguồn năng lượng mới như hydro xanh, amoniac xanh và thúc đẩy sử dụng năng lượng xanh, sạch trong sản xuất.

Trên nền tảng đó, việc xây dựng Trung tâm Lọc hóa dầu và Năng lượng quốc gia được kỳ vọng tạo thêm động lực phát triển kinh tế cho Quảng Ngãi, với hạt nhân là Nhà máy Lọc dầu Dung Quất.

Để hiện thực hóa mục tiêu trên, Quảng Ngãi đang ưu tiên thu hút các nhà đầu tư có năng lực, kinh nghiệm và công nghệ tiên tiến trong các lĩnh vực năng lượng sạch, năng lượng tái tạo, hạ tầng năng lượng, chuyển dịch năng lượng và phát triển công nghiệp theo hướng xanh, bền vững.

Trong đó, cảng biển Dung Quất có khả năng tiếp nhận tàu trọng tải đến 200.000 DWT, tạo lợi thế quan trọng cho phát triển công nghiệp, xuất nhập khẩu hàng hóa và thu hút các dự án quy mô lớn.

Trong lĩnh vực lọc hóa dầu, Dự án Nâng cấp, mở rộng Nhà máy Lọc dầu Dung Quất do Công ty cổ phần Lọc hóa dầu Bình Sơn làm chủ đầu tư đã ký kết hợp đồng EPC ngày 9/7/2026. Dự án dự kiến hoàn thành san lấp mặt bằng vào tháng 11/2026, triển khai hợp đồng EPC trong khoảng 37 tháng và đưa vào vận hành trong quý I/2028.

Cùng với đó, tỉnh Quảng Ngãi đang triển khai các dự án năng lượng theo quy hoạch được cấp có thẩm quyền phê duyệt. Trong đó, các dự án Nhà máy điện tua-bin khí hỗn hợp Dung Quất I, Dung Quất II và Dung Quất III được xác định trong chuỗi dự án khí - điện Cá Voi Xanh. Được biết, Dự án Nhà máy điện tua-bin khí hỗn hợp Dung Quất I có tổng mức đầu tư sơ bộ hơn 18.663 tỷ đồng, trong khi Dung Quất III có tổng mức đầu tư sơ bộ hơn 17.538 tỷ đồng.

Song song với các dự án lớn, không gian năng lượng của Quảng Ngãi tiếp tục được mở rộng. Trong giai đoạn 2026-2030, tỉnh tập trung triển khai 109 dự án nguồn điện với tổng công suất 2.720,75 MW. Đến nay, Sở Tài chính đã tiếp nhận hồ sơ đề nghị chấp thuận chủ trương đầu tư đối với 30 dự án năng lượng, gồm 23 dự án thủy điện nhỏ, 5 dự án điện mặt trời và 2 dự án điện gió.

Để khai thác dư địa phát triển, Quảng Ngãi đang đề xuất bổ sung khoảng 1.500 MW điện mặt trời tập trung tại khu vực các xã biên giới; đồng thời đề xuất bổ sung các dự án nguồn điện với tổng công suất khoảng 4.986,06 MW vào quá trình rà soát, cập nhật Điều chỉnh Quy hoạch điện VIII.

Cơ chế, chính sách là chìa khóa thu hút dòng vốn lớn

Trên nền tảng công nghiệp và năng lượng hiện có, Quảng Ngãi đang tập trung nghiên cứu xây dựng Trung tâm Lọc hóa dầu và Năng lượng quốc gia tại Khu kinh tế Dung Quất. Ông Nguyễn Hải Trường, Phó trưởng ban Ban Quản lý Khu kinh tế Dung Quất và các khu công nghiệp tỉnh Quảng Ngãi cho hay, không gian nghiên cứu của Trung tâm khoảng 2.000 ha đất liền và 2.700 ha mặt nước liền kề.

Trong đó, Nhà máy Lọc dầu Dung Quất và khu vực phụ cận tiếp tục giữ vai trò hạt nhân cho phát triển công nghiệp - dịch vụ lọc hóa dầu và năng lượng. Các khu vực ven biển được định hướng phát triển hạ tầng kho bãi; khu vực phía Tây của Khu kinh tế hình thành trung tâm điện lực; đồng thời bố trí không gian phù hợp để phát triển các khu công nghiệp hóa dầu và năng lượng trong các giai đoạn tiếp theo.

Theo Sở Công thương Quảng Ngãi, ngày 3/7, Bộ Công thương đã có tờ trình gửi Thủ tướng Chính phủ xem xét các đề xuất về cơ chế, chính sách thúc đẩy phát triển Trung tâm Lọc hóa dầu và Năng lượng quốc gia tại Khu kinh tế Dung Quất.

Theo đó, tỉnh Quảng Ngãi đề xuất 9 cơ chế, chính sách đặc thù thuộc thẩm quyền của Quốc hội, tập trung vào các nhóm chính sách về tài chính, ngân sách nhà nước; đơn giản hóa thủ tục hành chính; ưu đãi tiền thuê đất, thuê đất có mặt nước và ưu đãi về thuế; hoạt động đầu tư, kinh doanh khác trong Trung tâm.

Tỉnh đề xuất ngân sách trung ương bổ sung có mục tiêu cho ngân sách tỉnh 30% số thu từ hoạt động xuất nhập khẩu phát sinh trên địa bàn Khu kinh tế Dung Quất để phát triển Trung tâm. Tỉnh kiến nghị các cơ chế đặc thù nhằm rút ngắn thời gian chuẩn bị đầu tư, tạo thuận lợi trong giao đất, cho thuê đất, đầu tư hạ tầng và thu hút các dự án quy mô lớn.

Bên cạnh đó, Quảng Ngãi đề xuất miễn tiền thuê đất, thuê đất có mặt nước trong suốt thời hạn thuê đối với các dự án trong Trung tâm Lọc hóa dầu và Năng lượng quốc gia, trừ dự án thương mại, dịch vụ; áp dụng chính sách ưu đãi thuế thu nhập doanh nghiệp và giảm 50% thuế thu nhập cá nhân trong thời hạn 10 năm đối với chuyên gia, nhà khoa học, nhà quản lý và lao động có trình độ cao làm việc tại đây.

Tỉnh cũng đề xuất cho phép nhà đầu tư nước ngoài thực hiện hoạt động kinh doanh chuyển khẩu hàng hóa trong Trung tâm, hướng tới hình thành trung tâm giao dịch, trung chuyển và phân phối các sản phẩm năng lượng, lọc hóa dầu và hóa dầu gắn với hệ thống cảng biển, logistics của Khu kinh tế Dung Quất.

Theo ông Nguyễn Thanh Mẫn, Giám đốc Sở Công thương Quảng Ngãi, các cơ chế trên nhằm tháo gỡ những điểm nghẽn về nguồn lực đầu tư, đất đai, thủ tục, ưu đãi đầu tư và phát triển logistics, tạo cơ sở pháp lý để huy động nguồn lực phát triển kết cấu hạ tầng, thu hút các dự án quy mô lớn trong lĩnh vực lọc hóa dầu, năng lượng, hóa chất và công nghiệp hỗ trợ.

Ông Nguyễn Hải Trường cho biết, theo định hướng, Trung tâm Lọc hóa dầu và Năng lượng quốc gia sẽ trở thành tổ hợp công nghiệp năng lượng tích hợp, quy mô lớn, hiện đại, có sự gắn kết chặt chẽ giữa các lĩnh vực lọc hóa dầu, khí, điện và năng lượng mới; qua đó từng bước tham gia sâu hơn vào chuỗi giá trị năng lượng khu vực và quốc tế.

Về thu hút đầu tư, Trung tâm ưu tiên các dự án có khả năng hình thành chuỗi giá trị năng lượng đồng bộ và có chiều sâu. Trọng tâm trước hết là các dự án lọc hóa dầu và hóa chất quy mô lớn, gắn với phát triển tổ hợp hóa dầu sau lọc nhằm nâng cao giá trị gia tăng và đa dạng hóa sản phẩm. Cùng với đó là nhóm dự án năng lượng, tập trung vào LNG, điện khí, năng lượng mới và năng lượng tái tạo, phù hợp với xu hướng chuyển dịch năng lượng và yêu cầu giảm phát thải.

Các dự án hạ tầng dùng chung như cảng biển chuyên dụng, kho chứa, hệ thống đường ống, trung tâm logistics và trung tâm LNG được định hướng phát triển theo hướng hạ tầng mở, cho phép nhiều doanh nghiệp cùng tham gia khai thác. Trung tâm cũng hướng tới thu hút các dự án công nghiệp hỗ trợ và chế biến sâu, tận dụng các sản phẩm đầu ra của ngành lọc hóa dầu, qua đó từng bước hoàn thiện hệ thống công nghiệp năng lượng.

Ông Đỗ Tâm Hiển, Phó chủ tịch UBND tỉnh Quảng Ngãi nhấn mạnh, để Trung tâm Lọc hóa dầu và Năng lượng quốc gia hình thành và phát triển hiệu quả, tỉnh đang tập trung 3 giải pháp, bao gồm hoàn thiện khung chính sách “đủ mạnh” và ổn định, phù hợp với các dự án quy mô lớn; ưu tiên đầu tư hạ tầng dùng chung và thu hút các dự án dẫn dắt chuỗi giá trị.