Sáng 17/7, tại cuộc họp báo thông tin về các hoạt động kỷ niệm 79 năm Ngày Thương binh - Liệt sĩ, đại diện Bộ Chỉ huy quân sự tỉnh Quảng Ninh đã công bố những kết quả nổi bật của “Chiến dịch 500 ngày đêm đẩy mạnh tìm kiếm, quy tập và xác định danh tính hài cốt liệt sĩ”.

Đây là nhiệm vụ được Quảng Ninh xác định có ý nghĩa chính trị, nhân văn đặc biệt, không chỉ góp phần hoàn thiện hồ sơ quản lý liệt sĩ mà còn đáp ứng mong mỏi kéo dài nhiều năm của các gia đình có người thân hy sinh trong chiến tranh.

Theo thông tin công bố, từ ngày 29/5 đến 14/7, Ban Chỉ đạo 515 tỉnh Quảng Ninh đã tổ chức khai quật, lấy mẫu tại toàn bộ 803 phần mộ thuộc diện thực hiện giám định ADN, phân bố tại 18 nghĩa trang liệt sĩ trên toàn tỉnh.

Qua quá trình thực hiện, các lực lượng chức năng thu nhận được 713 mẫu sinh phẩm hài cốt liệt sĩ, đạt tỷ lệ 88,79%. Toàn bộ số mẫu đủ điều kiện đã được bàn giao cho Viện Pháp y Quân đội để phân tích, giám định ADN, phục vụ việc đối chiếu và xác định danh tính các liệt sĩ chưa có hoặc chưa đầy đủ thông tin.

Đến chiều 16/7, Quảng Ninh đã hoàn thành việc bàn giao 100% số mẫu thu nhận được, trở thành một trong những địa phương đầu tiên trong cả nước hoàn thành khâu này. Kết quả trên giúp đẩy nhanh quá trình xây dựng dữ liệu ADN và mở thêm cơ hội xác định danh tính cho nhiều liệt sĩ đang an táng tại các nghĩa trang trên địa bàn.

So với kế hoạch, Quảng Ninh hoàn thành nhiệm vụ sớm hơn 130 ngày so với tiến độ của Quân khu 3 và sớm hơn 330 ngày so với kế hoạch của Trung ương. Thành tích này được đánh giá là kết quả của việc huy động đồng bộ lực lượng quân sự, ngành lao động, y tế, chính quyền địa phương và đơn vị chuyên môn.

Mỗi phần mộ được mở để lấy mẫu đều phải thực hiện theo quy trình nghiêm ngặt, từ xác minh hồ sơ, tổ chức khai quật, thu nhận mẫu sinh phẩm đến hoàn mộ và chỉnh trang khuôn viên nghĩa trang. Toàn bộ quá trình được yêu cầu bảo đảm đúng chuyên môn, an toàn về người, phương tiện và giữ gìn sự trang nghiêm tại nơi an nghỉ của các liệt sĩ.

Tăng nguồn lực hỗ trợ lên tối đa 12 triệu đồng mỗi phần mộ

Một trong những yếu tố giúp chiến dịch được triển khai nhanh là cơ chế hỗ trợ riêng của tỉnh. Ngoài mức kinh phí 6 triệu đồng cho mỗi phần mộ từ nguồn Trung ương, Quảng Ninh bố trí thêm ngân sách địa phương với mức tối đa 6 triệu đồng cho mỗi trường hợp.

Như vậy, tổng kinh phí hỗ trợ có thể lên tới 12 triệu đồng cho một phần mộ được lấy mẫu. Nguồn lực này được sử dụng để phục vụ khai quật, lấy mẫu, vận chuyển, hoàn mộ và chỉnh trang nghĩa trang sau khi hoàn thành công việc.

Việc bổ sung kinh phí thể hiện quyết tâm của địa phương trong đẩy nhanh tiến độ mà vẫn bảo đảm chất lượng chuyên môn. Đây cũng là cơ sở để các địa phương chủ động bố trí nhân lực, phương tiện và phối hợp chặt chẽ với các đơn vị giám định.

Tuy nhiên, việc đã thu nhận mẫu chưa đồng nghĩa với danh tính liệt sĩ có thể được xác định ngay. Các mẫu sinh phẩm cần tiếp tục được phân tích ADN và đối chiếu với mẫu thân nhân. Vì vậy, tỉnh Quảng Ninh sẽ tiếp tục tuyên truyền, vận động các gia đình liệt sĩ cung cấp thông tin, hồ sơ và mẫu sinh học cần thiết.

Cơ quan chức năng cũng kêu gọi người dân cung cấp những tài liệu liên quan đến nơi chôn cất ban đầu, đơn vị chiến đấu, thời gian hy sinh, quá trình quy tập hoặc di chuyển phần mộ. Những thông tin tưởng như nhỏ có thể trở thành căn cứ quan trọng để thu hẹp phạm vi đối chiếu và nâng khả năng xác định danh tính.

“Chiến dịch 500 ngày đêm” không chỉ là hoạt động kỹ thuật về giám định ADN mà còn là sự tiếp nối trách nhiệm đối với những người đã hy sinh vì độc lập, tự do của Tổ quốc.

Với nhiều gia đình, việc chưa biết chính xác nơi an nghỉ hoặc danh tính phần mộ của người thân là nỗi đau kéo dài qua nhiều thế hệ. Bởi vậy, mỗi mẫu hài cốt được thu nhận, mỗi kết quả ADN được đối chiếu thành công đều có ý nghĩa đưa một liệt sĩ trở về với tên tuổi và gia đình.

Nội dung này cũng sẽ được dành dung lượng quan trọng trong chương trình nghệ thuật đặc biệt “Mãi mãi tuổi 20”, diễn ra lúc 20 giờ 10 phút ngày 24/7 tại Quảng trường 30/10, phường Hạ Long.

Thông qua ngôn ngữ nghệ thuật, chương trình sẽ khắc họa hành trình tìm kiếm đồng đội trong thời bình như một biểu hiện cụ thể của lòng biết ơn, trách nhiệm và đạo lý “Uống nước nhớ nguồn”. Đây cũng là cách để công chúng, nhất là thế hệ trẻ, hiểu rõ hơn những mất mát mà chiến tranh để lại và giá trị của hòa bình hôm nay.

Triển khai nhiều hoạt động chăm lo người có công

Cùng với chiến dịch tìm kiếm và xác định danh tính liệt sĩ, Quảng Ninh đang triển khai nhiều hoạt động “Đền ơn đáp nghĩa” nhân dịp kỷ niệm 79 năm Ngày Thương binh - Liệt sĩ.

Tỉnh đã khởi công 8 căn nhà thuộc chương trình xóa nhà tạm, nhà dột nát cho con đẻ của người hoạt động kháng chiến bị nhiễm chất độc hóa học. Trong số này, 4 căn đã hoàn thành, 4 căn đang tiếp tục được xây dựng.

Đối với chương trình nhà tình nghĩa, 7 trong tổng số 10 căn đã được khởi công; 3 căn đã hoàn thành và bàn giao. Những căn còn lại được phấn đấu hoàn thành vào dịp kỷ niệm Ngày Thương binh - Liệt sĩ và ngày truyền thống lực lượng vũ trang Quân khu 3.

Lực lượng quân sự tỉnh cũng phối hợp tổ chức khám bệnh, tư vấn sức khỏe và cấp thuốc miễn phí cho 150 người thuộc diện chính sách, với tổng trị giá khoảng 55 triệu đồng; đồng thời trao tặng nhiều suất quà cho người có công, thân nhân liệt sĩ, con thương binh và các gia đình chính sách.

Các đoàn đại biểu của tỉnh được tổ chức dâng hương tại Nghĩa trang liệt sĩ quốc gia Trường Sơn, Nghĩa trang liệt sĩ quốc gia Đường 9, Thành cổ Quảng Trị, Ngã ba Đồng Lộc và nhiều nghĩa trang, đài tưởng niệm trên địa bàn Quảng Ninh.

Từ việc lấy mẫu ADN đến xây dựng nhà tình nghĩa, khám chữa bệnh và thăm hỏi gia đình chính sách, chuỗi hoạt động của Quảng Ninh đã cụ thể hóa công tác tri ân bằng những việc làm thiết thực. Trong đó, kết quả của “Chiến dịch 500 ngày đêm” được xem là dấu mốc quan trọng, mở ra hy vọng trả lại tên cho những liệt sĩ còn thiếu thông tin và đưa họ trở về.