Quốc hội thông qua nghị quyết trong phiên họp sáng 24/8.

Sáng 24/8, với 465/471 đại biểu có mặt tán thành, Quốc hội đã thông qua Nghị quyết về cơ chế, chính sách đặc thù để xử lý vi phạm pháp luật liên quan đến kinh tế nhà nước, kinh tế tư nhân và ứng dụng khoa học, công nghệ, đổi mới sáng tạo, chuyển đổi số.

Phạm vi điều chỉnh của Nghị quyết “quy định cơ chế, chính sách đặc thù để xử lý các hành vi vi phạm pháp luật về hình sự và xử lý kỷ luật liên quan đến kinh tế nhà nước, kinh tế tư nhân và ứng dụng khoa học, công nghệ, đổi mới sáng tạo, chuyển đổi số nhưng vì lợi ích chung”.

Nghị quyết này dự kiến được thực hiện trong 3 năm, quy định rõ các nguyên tắc thực hiện, trước hết là khuyến khích, bảo vệ người năng động, sáng tạo vì lợi ích chung; khoan hồng, giảm nhẹ các hành vi vi phạm nhưng vì lợi ích chung, không tham nhũng, đã chủ động khắc phục hậu quả thiệt hại.

Nghị quyết cũng định hướng ưu tiên áp dụng các biện pháp kinh tế, dân sự, hành chính; xử lý hình sự là biện pháp cuối cùng.

Cùng với đó, tách bạch giữa xử lý trách nhiệm của các tổ chức, cá nhân vi phạm với các giải pháp giải quyết, tháo gỡ khó khăn, vướng mắc, khắc phục hậu quả thiệt hại (nếu có) đối với các dự án, công trình liên quan đến kinh tế nhà nước, kinh tế tư nhân và ứng dụng khoa học, công nghệ, đổi mới sáng tạo, chuyển đổi số.

Quốc hội yêu cầu “xử lý nghiêm hành vi lợi dụng các quy định của nghị quyết này để tham nhũng, lãng phí, tiêu cực, bao che hành vi vi phạm”.

Chương 2 của dự thảo nghị quyết gồm 7 điều, quy định về xử lý vi phạm pháp luật liên quan đến kinh tế Nhà nước, kinh tế tư nhân và ứng dụng khoa học, công nghệ, đổi mới sáng tạo, chuyển đổi số.

Trong đó, có 4 nhóm chính sách xử lý hình sự, gồm: không truy cứu trách nhiệm hình sự; loại trừ trách nhiệm hình sự đối với người gặp rủi ro, gây thiệt hại do ứng dụng khoa học, công nghệ, đổi mới sáng tạo, chuyển đổi số; tạm hoãn truy cứu trách nhiệm hình sự và miễn trách nhiệm hình sự.

Tại Điều 5 Nghị quyết quy định cơ quan tiến hành tố tụng không truy cứu trách nhiệm hình sự đối với tổ chức, cá nhân khi có đủ 5 điều kiện, cụ thể gồm: Không tham nhũng; vì lợi ích chung; các hoạt động đầu tư, sản xuất, kinh doanh, ứng dụng khoa học, công nghệ, đổi mới sáng tạo, chuyển đổi số đã hoàn thành và mang lại hiệu quả kinh tế - xã hội cho địa phương, đất nước; không có khiếu nại, tố cáo hoặc có khiếu nại, tố cáo nhưng đã được giải quyết dứt điểm theo quy định; không gây thất thoát, lãng phí tài sản. Trường hợp gây thất thoát, lãng phí tài sản thì đã khắc phục toàn bộ hậu quả thiệt hại.

Như vậy, so với dự thảo nghị quyết trình vào đầu kỳ họp, nghị quyết được Quốc hội thông qua đã bỏ điều kiện thứ 6 “người thực hiện hành vi vi phạm đã khai rõ sự việc, góp phần có hiệu quả vào việc phát hiện, xử lý tội phạm” là điều kiện bắt buộc trong mọi trường hợp.

Đại tướng Lương Tam Quang, Bộ trưởng Bộ Công an cho biết nội dung này được chỉnh lý sau khi tiếp thu ý kiến của các đại biểu Quốc hội.

Trong quá trình giải quyết nguồn tin về tội phạm, khởi tố, điều tra, truy tố, xét xử, các cơ quan, người tiến hành tố tụng miễn trách nhiệm hình sự đối với trường hợp quy định tại Điều 5 Nghị quyết này.

Điều 6 Nghị quyết cũng quy định rõ việc loại trừ trách nhiệm hình sự đối với người gặp rủi ro, gây thiệt hại do ứng dụng khoa học, công nghệ, đổi mới sáng tạo, chuyển đổi số.

Trường hợp này được áp dụng nếu hành vi gây ra thiệt hại do rủi ro trong ứng dụng khoa học, công nghệ, đổi mới sáng tạo, chuyển đổi số dù đã tuân thủ đúng quy trình, quy định, áp dụng đầy đủ các biện pháp phòng ngừa.

Người nào trong quá trình thực hiện nhiệm vụ mà gây thiệt hại do ứng dụng khoa học, công nghệ, đổi mới sáng tạo, chuyển đổi số thuộc trường hợp chưa có pháp luật điều chỉnh hoặc giữa các quy định của pháp luật còn mâu thuẫn, chồng chéo nhưng xuất phát từ đòi hỏi cấp thiết của thực tiễn, có cách làm đột phá, tháo gỡ, giải quyết những điểm nghẽn, nút thắt thì được loại trừ trách nhiệm hình sự khi có đủ các điều kiện: không tham nhũng; vì lợi ích chung; các hoạt động ứng dụng khoa học, công nghệ, đổi mới sáng tạo, chuyển đổi số đã hoàn thành và mang lại hiệu quả kinh tế - xã hội, bảo đảm quốc phòng, an ninh, phát triển khoa học, công nghệ, đổi mới sáng tạo, chuyển đổi số.

Trong quá trình giải quyết nguồn tin về tội phạm, nếu có đủ căn cứ quy định tại Điều 5 hoặc Điều 6 của Nghị quyết này thì cơ quan điều tra ra quyết định không khởi tố vụ án hình sự.

Trong quá trình điều tra, truy tố, xét xử, nếu có đủ căn cứ thì cơ quan điều ra quyết định đình chỉ điều tra; viện kiểm sát, tòa án ra quyết định đình chỉ vụ án, đình chỉ vụ án đối với bị can, bị cáo.

Nghị quyết cũng quy định về xử lý kỷ luật người thuộc lực lượng vũ trang nhân dân, cán bộ, công chức, viên chức tương ứng với các điều kiện về các chính sách xử lý hình sự.

Chương 3 của nghị quyết gồm 2 điều, quy định về hiệu lực thi hành và tổ chức thực hiện. Nghị quyết có hiệu lực trong 3 năm, kể từ ngày 1/9/2026.

Sau thời điểm nghị quyết này hết hiệu lực thi hành mà quyết định tạm đình chỉ giải quyết tố giác, tin báo về tội phạm, kiến nghị khởi tố, tạm đình chỉ điều tra vụ án, tạm đình chỉ điều tra đối với bị can, tạm đình chỉ vụ án, tạm đình chỉ vụ án đối với bị can, bị cáo, hoãn phiên tòa, hoãn chấp hành hình phạt, chưa xem xét kỷ luật theo quy định tại Nghị quyết này chưa hết thời hạn thì được tiếp tục thực hiện quy định của Nghị quyết này đến khi kết thúc.

Theo Nghị quyết, Chính phủ báo cáo Quốc hội kết quả thực hiện Nghị quyết này định kỳ hằng năm và kết quả tổng kết khi kết thúc việc thực hiện Nghị quyết này.