Ban quản lý dự án Mỹ Thuận vừa có báo cáo gửi Bộ Xây dựng về kết quả nghiên cứu tiền khả thi Dự án đầu tư tuyến đường sắt TP.HCM - Cần Thơ.

Theo hồ sơ nghiên cứu, tuyến đường sắt TP.HCM - Cần Thơ có điểm đầu tại ga An Bình (phường Dĩ An, TP.HCM), điểm cuối tại ga Cần Thơ (phường Hưng Phú, TP. Cần Thơ), với tổng chiều dài khoảng 175,2 km. Tuyến đi qua 5 địa phương gồm TP.HCM, Tây Ninh, Đồng Tháp, Vĩnh Long và TP. Cần Thơ.

Đây là tuyến đường sắt được đầu tư mới để vận chuyển chung hành khách và hàng hóa. Trong giai đoạn I, tuyến được xây dựng theo tiêu chuẩn đường đơn, khổ 1.435 mm; giai đoạn sau sẽ hoàn thiện thành đường đôi theo quy hoạch. Toàn tuyến bố trí 12 ga và 3 depot tại An Bình, Tân Kiên và Cần Thơ.

Về tiêu chuẩn kỹ thuật, tuyến được thiết kế theo tiêu chuẩn đường sắt cấp II, tải trọng trục 22,5 tấn, chiều rộng nền đường 12,3 m và cự ly tim đường 4,3 m. Tốc độ thiết kế đối với tàu khách là 160 km/h, còn tàu hàng là 120 km/h. Bán kính đường cong nằm tối thiểu 2.000 m, độ dốc hạn chế 12‰.

Theo phương án công nghệ, đoàn tàu khách sử dụng động lực phân tán EMU, còn tàu hàng sử dụng động lực tập trung. Hệ thống điện khí hóa áp dụng nguồn điện xoay chiều 25 kV, kết hợp hệ thống thông tin truyền dẫn cáp quang, công nghệ IP/số cùng các hệ thống tín hiệu hiện đại như liên khóa điện tử, điều độ tập trung (CTC), khống chế tốc độ đoàn tàu (ATP) và thiết bị đếm trục phát hiện tàu.

Để phục vụ đầu tư hoàn chỉnh theo quy hoạch, Dự án dự kiến giải phóng mặt bằng khoảng 801,5 ha, trong đó có khoảng 479,13 ha đất nông nghiệp, bao gồm hơn 430 ha đất trồng lúa từ hai vụ trở lên.

Về phương án kỹ thuật, tuyến đường sắt TP.HCM - Cần Thơ được thiết kế theo nguyên tắc bảo đảm năng lực khai thác, an toàn vận hành, giao cắt khác mức với hệ thống đường bộ và hạn chế tối đa tác động đến môi trường khu vực tuyến đi qua.

Theo đề xuất, khoảng 56% chiều dài tuyến sẽ được xây dựng trên cầu, chủ yếu tại các khu vực đô thị, khu dân cư đông đúc, vị trí vượt sông hoặc giao cắt với các công trình hạ tầng hiện hữu nhằm bảo đảm khai thác liên tục. Khoảng 44% chiều dài còn lại sử dụng kết cấu nền đất tại những khu vực dân cư thưa, địa chất ổn định và ít chịu ảnh hưởng của ngập lụt.

Đối với các công trình cầu, giai đoạn I dự kiến xây dựng với bề rộng khoảng 6,5 m, chiều dài nhịp từ 24 m đến 450 m. Riêng vị trí vượt sông Hậu, phương án sơ bộ là bố trí tuyến đường sắt đi chung với cầu Cần Thơ 2; phương án kết cấu cầu dùng chung sẽ được nghiên cứu, hoàn thiện trong các bước tiếp theo.

Trên cơ sở khối lượng tính theo thiết kế sơ bộ, hệ thống định mức, đơn giá xây dựng, các chế độ, chính sách liên quan, suất đầu tư được công bố và suất đầu tư của các công trình đã triển khai tại Việt Nam, đồng thời tham khảo suất đầu tư các dự án tương tự trên thế giới, đơn vị tư vấn đã xác định sơ bộ tổng mức đầu tư tuyến đường sắt TP.HCM - Cần Thơ.

Theo đó, phương án 1, với đường sắt đi chung cầu đường bộ khoảng 4,7 km tại vị trí vượt sông Hậu, có sơ bộ tổng mức đầu tư khoảng 171.300 tỷ đồng, tương đương 6,468 tỷ USD.

Phương án 2, trong đó cầu đường sắt đi riêng, tách biệt với cầu đường bộ, có sơ bộ tổng mức đầu tư khoảng 175.110 tỷ đồng, tương đương 6,611 tỷ USD.

Về hình thức đầu tư, đơn vị tư vấn cho rằng kinh nghiệm quốc tế đối với các dự án đường sắt đầu tư theo phương thức PPP cho thấy hình thức này không hẳn hiệu quả hơn đầu tư công, trong khi việc chuyển rủi ro sang khu vực tư nhân cũng không phải lúc nào mang lại kết quả tích cực. Một số quốc gia đã phải quốc hữu hóa các dự án hoặc tăng đáng kể mức hỗ trợ của Nhà nước đối với các dự án PPP.

Trên cơ sở quy mô nền kinh tế, khả năng huy động nguồn vốn và kinh nghiệm quốc tế, đơn vị tư vấn đề xuất lựa chọn hình thức đầu tư công để bảo đảm khả năng triển khai thành công Dự án.

Theo kế hoạch do Ban quản lý dự án Mỹ Thuận đề xuất, Dự án đường sắt TP.HCM - Cần Thơ sẽ được trình Quốc hội phê duyệt chủ trương đầu tư vào tháng 8/2026. Thiết kế kỹ thuật tổng thể (FEED) dự kiến hoàn thành trong quý I/2028; Dự án đầu tư sẽ được phê duyệt trong cùng thời gian.

Công tác giải phóng mặt bằng sẽ được triển khai từ quý I/2028. Dự kiến đến quý III/2028, Dự án sẽ hoàn thành thiết kế xây dựng sau FEED, lựa chọn nhà thầu gói thầu xây lắp đầu tiên để khởi công. Mục tiêu đặt ra là cơ bản hoàn thành xây dựng toàn tuyến vào năm 2035.

Về phương án khai thác, trong trường hợp chưa đầu tư tuyến đường sắt xuyên tâm An Bình - Sài Gòn (Hòa Hưng) - Tân Kiên, các đoàn tàu khách trên tuyến TP.HCM - Cần Thơ sẽ xuất phát từ ga An Bình, đi theo hướng vành đai qua ga Tân Kiên đến ga Cần Thơ và ngược lại.

Khi tuyến đường sắt xuyên tâm An Bình - Sài Gòn (Hòa Hưng) - Tân Kiên được đầu tư hoàn chỉnh, các đoàn tàu khách quốc gia và liên tỉnh sẽ đi xuyên qua trung tâm TP.HCM theo hướng An Bình - Sài Gòn - Tân Kiên trước khi tiếp tục hành trình về Cần Thơ. Một số đoàn tàu khách địa phương và tàu khách khu đoạn sẽ dừng, quay đầu tại ga Tam Hiệp.

Theo đề xuất, Tổng công ty Đường sắt Việt Nam sẽ là đơn vị tiếp nhận quản lý, bảo trì kết cấu hạ tầng, tổ chức vận hành khai thác toàn tuyến, đồng thời được giao tiếp nhận, quản lý và khai thác toàn bộ phương tiện, thiết bị phục vụ vận hành tuyến.