Siết công khai, mở rộng kiểm tra

Một trong những nội dung trọng tâm của dự thảo là sửa đổi quy định về xây dựng và tổ chức thực hiện Chương trình tiết kiệm, chống lãng phí hằng năm. Theo đó, các bộ, cơ quan trung ương và địa phương được trao quyền chủ động quyết định việc ban hành chương trình đối với các đơn vị thuộc phạm vi quản lý.

Quy định này nhằm giảm bớt thủ tục hành chính, đồng thời nâng cao tính linh hoạt trong triển khai, đặc biệt trong bối cảnh nhiều đơn vị đã lồng ghép nội dung tiết kiệm, chống lãng phí vào các chương trình công tác thường xuyên.

Cùng với đó, Bộ Tài chính được giao ban hành hướng dẫn chung trước ngày 1/10 hằng năm, nhằm đảm bảo sự thống nhất về định hướng, nội dung và giải pháp thực hiện trên phạm vi toàn quốc.

Việc này giúp các chương trình không chỉ mang tính hình thức mà tập trung vào các lĩnh vực có nguy cơ lãng phí cao, những vấn đề nổi cộm trong quản lý, điều hành.

Ở góc độ minh bạch, dự thảo cũng sửa đổi quy định về công khai tiết kiệm, chống lãng phí theo hướng cụ thể hóa thời điểm công khai. Các nội dung quan trọng như chiến lược quốc gia, chương trình, báo cáo kết quả hay xử lý vi phạm phải được công khai trong vòng 3 ngày làm việc kể từ khi ban hành.

So với trước đây, quy định này vừa kéo dài thời gian hợp lý để đảm bảo tính chính xác của thông tin, vừa tạo áp lực minh bạch đối với các cơ quan thực thi.

Đáng chú ý, dự thảo còn bổ sung cơ chế linh hoạt trong trường hợp phát sinh sự cố kỹ thuật hoặc nguyên nhân khách quan. Khi đó, thời điểm công khai được tính lại kể từ khi sự cố được khắc phục, đảm bảo tính khả thi trong triển khai thực tế.

Bên cạnh công khai, hoạt động kiểm tra cũng được mở rộng đáng kể.

Không chỉ dừng lại ở việc kiểm tra tuân thủ quy định pháp luật, nội dung kiểm tra còn bao gồm việc thực hiện chiến lược quốc gia về phòng, chống lãng phí, việc cập nhật cơ sở dữ liệu, xử lý thông tin vi phạm, cũng như bảo vệ người tố giác hành vi lãng phí.

Đặc biệt, dự thảo phân định rõ hai nhóm kiểm tra: kiểm tra việc chấp hành pháp luật về tiết kiệm, chống lãng phí và kiểm tra chuyên ngành theo từng lĩnh vực. Cách tiếp cận này nhằm tránh chồng chéo, trùng lặp giữa các hoạt động kiểm tra, đồng thời nâng cao hiệu quả giám sát.

Gắn với chuyển đổi số và trách nhiệm giải trình

Một điểm mới đáng chú ý khác là việc sửa đổi toàn diện chế độ báo cáo kết quả tiết kiệm, chống lãng phí theo hướng hiện đại hóa và tăng cường ứng dụng công nghệ thông tin.

Theo dự thảo, các hình thức báo cáo được mở rộng, bao gồm báo cáo năm, báo cáo chuyên đề và báo cáo đột xuất theo yêu cầu của Quốc hội, Chính phủ hoặc Thủ tướng Chính phủ.

Thay vì gửi trực tiếp như trước, toàn bộ báo cáo sẽ được cập nhật trên cơ sở dữ liệu quốc gia về tiết kiệm, chống lãng phí. Đây là bước chuyển quan trọng, góp phần giảm thủ tục hành chính, đồng thời nâng cao tính kịp thời và minh bạch trong công tác tổng hợp, đánh giá.

Thời hạn báo cáo năm cũng được rút ngắn, yêu cầu hoàn thành trước ngày 15/2 năm sau. Việc điều chỉnh này giúp cơ quan quản lý có thêm thời gian tổng hợp, xây dựng báo cáo trình Chính phủ và Quốc hội, đảm bảo tiến độ chung trong công tác điều hành.

Đáng chú ý, dự thảo mở rộng đối tượng phải thực hiện báo cáo, trong đó doanh nghiệp nhà nước có trách nhiệm báo cáo đầy đủ về kết quả thực hành tiết kiệm, chống lãng phí trong hoạt động sản xuất, kinh doanh. Quy định này phù hợp với yêu cầu tăng cường giám sát việc quản lý, sử dụng vốn nhà nước tại doanh nghiệp, đồng thời tạo cơ sở dữ liệu đầy đủ phục vụ công tác đánh giá.

Không chỉ thay đổi về hình thức, nội dung báo cáo cũng được cụ thể hóa theo hướng bao quát các yếu tố mới như việc thực hiện chiến lược quốc gia về phòng, chống lãng phí, công tác bảo vệ người tố giác, hay kết quả triển khai các nhiệm vụ trọng tâm. Bộ Tài chính sẽ ban hành hướng dẫn về đề cương, biểu mẫu báo cáo nhằm đảm bảo tính thống nhất, đồng bộ trong toàn hệ thống.

Có thể thấy, việc chuyển từ phương thức báo cáo truyền thống sang cập nhật trên nền tảng số không chỉ là thay đổi về kỹ thuật, mà còn thể hiện rõ định hướng chuyển đổi số trong quản lý nhà nước.

Khi dữ liệu được tập trung, việc phân tích, đánh giá và ra quyết định sẽ trở nên nhanh chóng, chính xác hơn, góp phần nâng cao hiệu quả điều hành.

Tổng thể, các nội dung sửa đổi lần này cho thấy rõ định hướng hoàn thiện khung pháp lý về tiết kiệm, chống lãng phí theo hướng tăng tính chủ động, minh bạch và trách nhiệm giải trình.

Đồng thời, việc gắn công tác này với chuyển đổi số và hiện đại hóa quản lý được kỳ vọng sẽ tạo bước chuyển căn bản trong việc sử dụng hiệu quả các nguồn lực của nền kinh tế.