Chiều 29/1, tại họp báo kinh tế - xã hội TP.HCM, ông Nguyễn Văn Hoan, phó phòng Phát triển nhà và thị trường bất động sản (Sở Xây dựng TP.HCM), cho biết Thành phố hiện có khoảng 90 dự án nhà ở xã hội được chấp thuận chủ trương đầu tư từ quỹ đất 20% trong các dự án nhà ở thương mại, khu đô thị.

Các dự án này đang tiếp tục triển khai các thủ tục pháp lý về quy hoạch, giao đất, cấp phép xây dựng và thi công theo tiến độ đã được phê duyệt.

Ông Hoan cho biết Sở đang tham mưu UBND TP.HCM ban hành các biện pháp chế tài đối với các chủ đầu tư dự án nhà ở xã hội và dự án nhà ở thương mại có bố trí quỹ đất 20% để xây nhà ở xã hội nhưng chậm hoàn tất thủ tục đầu tư, thi công xây dựng.

Theo ông Hoan, việc đề xuất chế tài được thực hiện trên cơ sở Luật Đất đai 2024, Luật Đầu tư 2025 và các văn bản pháp luật liên quan, nhằm bảo đảm các dự án triển khai đúng tiến độ đã được chấp thuận, góp phần hoàn thành chỉ tiêu phát triển nhà ở xã hội trên địa bàn Thành phố.

Sở Xây dựng cho biết, theo quy định của Luật Nhà ở năm 2014 và các nghị định hướng dẫn, chủ đầu tư dự án nhà ở thương mại, khu đô thị có thể thực hiện nghĩa vụ nhà ở xã hội theo ba hình thức: bằng tiền, bằng nhà hoặc bằng đất.

Tuy nhiên, theo Luật Nhà ở năm 2023 và các nghị định hiện hành, nghĩa vụ này chỉ còn hai hình thức là bằng tiền hoặc bằng đất. Riêng hình thức thực hiện bằng đất có thể được thực hiện theo hai cách: bố trí quỹ đất nhà ở xã hội ngay trong dự án nhà ở thương mại, khu đô thị hoặc bố trí quỹ đất tại vị trí khác ngoài phạm vi dự án.

Với quy định mới, Sở Xây dựng TP.HCM cho biết trên cơ sở ý kiến của Sở Quy hoạch - Kiến trúc về nhu cầu nhà ở xã hội và quy hoạch bố trí quỹ đất tại từng khu vực, sở sẽ tham mưu UBND TP.HCM quyết định hình thức thực hiện nghĩa vụ nhà ở xã hội đối với từng dự án nhà ở thương mại ngay từ khi chấp thuận chủ trương đầu tư.

Nói rõ thêm về cơ chế hoán đổi quỹ đất, ông Hoan cho biết UBND TP.HCM đã ban hành Quyết định số 76/QĐ-UBND ngày 19/6/2025, quy định rõ nguyên tắc bố trí quỹ đất nhà ở xã hội tại vị trí khác ngoài phạm vi dự án nhà ở thương mại.

Cụ thể, nếu quỹ đất xây dựng nhà ở xã hội được bố trí tại vị trí khác nhưng trong cùng khu vực phát triển nhà ở xã hội, diện tích đất ở phải tương đương hoặc lớn hơn diện tích đất ở dành xây dựng nhà ở xã hội trong dự án nhà ở thương mại ban đầu.

Trường hợp quỹ đất nhà ở xã hội được bố trí tại vị trí khác, không cùng khu vực phát triển nhà ở xã hội, thì phải bảo đảm có diện tích đất ở và giá trị tương đương hoặc lớn hơn giá trị quỹ đất nhà ở xã hội của dự án nhà ở thương mại, dự án phát triển đô thị.

Đáng chú ý, nhà ở và công trình xây dựng tại quỹ đất nhà ở xã hội trong dự án ban đầu chỉ được đưa vào kinh doanh sau khi quỹ đất nhà ở xã hội tại vị trí hoán đổi đã được phê duyệt quy hoạch, bố trí và đủ điều kiện đưa vào kinh doanh theo quy định.

Đối với trường hợp lựa chọn hình thức nộp tiền tương đương, Sở Xây dựng cho biết cách xác định số tiền phải nộp đã được quy định cụ thể tại Nghị định số 261/2025/NĐ-CP sửa đổi, bổ sung Nghị định số 100/2024/NĐ-CP về phát triển và quản lý nhà ở xã hội.

Khoản tiền này được xác định tương đương giá trị quỹ đất ở đã đầu tư xây dựng hạ tầng kỹ thuật và được nộp vào ngân sách địa phương, quản lý, sử dụng theo quy định của pháp luật về ngân sách nhà nước và Quỹ nhà ở quốc gia.