Nội dung trên được ông Phạm Minh Mẫn, Phó giám đốc Sở Xây dựng TP.HCM nêu tại Hội thảo phát triển nhà ở xã hội tại TP.HCM - từ mô hình đến hành động do Viện nghiên cứu phát triển TP.HCM, Sở Xây dựng và Uỷ ban Mặt trận Tổ quốc Việt Nam Thành phố phối hợp tổ chức, ngày 16/1.

Dự kiến khởi công 18 dự án trong quý I/2026

Ông Phạm Minh Mẫn cho biết, theo Đề án của Chính phủ về Đầu tư xây dựng ít nhất 1 triệu căn hộ nhà ở xã hội trên địa bàn cả nước, chỉ tiêu phát triển nhà ở xã hội cho TP.HCM sau sáp nhập đến năm 2030 là 199.400 căn. Đây là chỉ tiêu cao nhất cả nước, chiếm 20% chỉ tiêu của Đề án.

Trong năm 2025, TP.HCM đã xây dựng hoàn thành 14 dự án với quy mô 12.799 căn, đạt 98,2% kế hoạch năm 2025. Lũy kế giai đoạn 2021 - 2025, Thành phố hoàn thành 17.902 căn, đạt 98,7% kế hoạch 5 năm.

Bên cạnh đó, để chuẩn bị nguồn nhà hoàn thành trong giai đoạn 2026 - 2027, Thành phố cũng đang thúc đẩy được 58 dự án. Trong đó, 11 dự án đã có giấy phép xây dựng, đang thi công hoặc đang chuẩn bị thi công, với quy mô 12.000 căn.

Ngoài ra, có 47 dự án đã có chấp thuận chủ trương đầu tư (đang thực hiện các thủ tục phê duyệt quy hoạch 1/500, giao đất, thỏa thuận đấu nối xả thải, đấu nối giao thông, đấu nối thoát nước, thiết kế phòng cháy chữa cháy, cấp phép xây dựng), với quy mô khoảng 31.500 căn.

Sở Xây dựng sẽ tập trung thúc đẩy chủ đầu tư các dự này hoàn tất thủ tục pháp lý đến bước cấp phép xây dựng, đảm bảo đủ các điều kiện để khởi công, thi công, tạo nguồn hoàn thành chỉ tiêu trong năm 2026 là 28.500 căn và cho các năm tiếp theo. Trước mắt, sẽ có 18 dự án dự kiến được khởi công trong quý I/2026.

Đối với các quỹ đất 20% tại các dự án nhà ở xã hội, Sở Xây dựng cho biết sẽ tham mưu trình UBND thành phố ban hành một số biện pháp chế tài đối với chủ đầu tư dự án nhà ở xã hội không tích cực triển khai.

Chẳng hạn, Sở Xây dựng sẽ không xem xét giải quyết thủ tục về thông báo nhà ở hình thành trong tương lai đủ điều kiện được bán, cho thuê mua đối với dự án nhà ở thương mại, khi chủ đầu tư chưa triển khai đầu tư thực hiện nhà ở xã hội trong dự án.

Chủ đầu tư phải thực hiện dự án nhà ở xã hội, không được nộp tiền hoặc chuyển đổi vị trí khác. Không xem xét chấp thuận chủ trương đầu tư dự án mới khi chưa hoàn thành nhà ở xã hội tại dự án cũ.

Đối với các dự án đã hết tiến độ thực mà chủ đầu tư chưa hoàn thành thủ tục để được cấp phép xây dựng sẽ không được xem xét gia hạn tiến độ thực hiện, đồng thời thu hồi quỹ đất và dự án giao cho Bộ Quốc Phòng, Bộ Công an, Tổng Liên đoàn Lao động Thành phố xây dựng cho các nhóm đối tượng nhà ở xã hội có nhu cầu.

Dành 2.000 ha đất làm nhà ở xã hội

Theo ông Phạm Trần Hải, Viện nghiên cứu phát triển TP.HCM, quỹ đất, tài chính và thủ tục hành chính là ba vướng mắc lớn của Thành phố hiện nay khi phát triển nhà ở xã hội.

Về quỹ đất, Thành phố đang thiếu quỹ đất sạch quy mô lớn để phát triển các dự án nhà ở xã hội tập trung (nhất là ở khu vực TP.HCM cũ và Tỉnh Bà Rịa - Vũng Tàu cũ). Giá đất và chi phí bởi thường, giải phóng mặt bằng tăng cao, làm giảm tỉnh khả thi của các dự án nhà ở xã hội.

Quy định bố trí 20% quỹ đất cho nhà ở xã hội trong các dự án nhà ở thương mại thường thiếu hiệu quả và không hợp lý. Các dự án nhà ở xã hội manh mún, có quy mô nhỏ, thiếu kết cấu hạ tầng đồng bộ.

Về tài chính, các ưu đãi tài chính chưa đủ hấp dẫn để thu hút đầu tư các dự án nhà ở xã hội. Vốn vay ưu đãi cho các dự án nhà ở xã hội khó tiếp cận và chậm giải ngân,. Đồng thời mức lợi nhuận khống chế (ở mức 10% giá thành) chưa tương xứng với rủi ro đầu tư các dự án nhà ở xã hội.

Ngoài ra, thủ tục hành chính để đầu tư các dự án nhà ở xã hội còn phức tạp, kéo dài, làm chậm tiến độ dự án về tăng chi phí thực hiện. Chưa kể, dễ xảy ra trục lợi chính sách trong việc thực hiện thủ tục phân phối nhà ở xã hội cho các đối tượng đủ điều kiện thụ hưởng chính sách.

Để chuẩn bị quỹ đất trong thời gian tới, ông Phạm Minh Mẫn cho biết Thành phố sẽ tập trung hoàn thành quy hoạch quỹ đất xây dựng nhà ở xã hội đến năm 2040 với tổng diện tích đất khoảng 2.000 ha. Trong đó có 600 ha quỹ đất tại các dự án đã có theo kế hoạch, và 1.400 ha tại các khu động lực.

Sở Xây dựng sẽ phối hợp với Sở Quy hoạch - Kiến trúc cụ thể hóa các quy hoạch và vị trí cụ thể trong các khu động lực, gần các tuyến vành đai của Thành phố, từ đó huy động các nguồn lực kêu gọi đầu tư xây dựng nhà ở xã hội.