Bộ Y tế đang đẩy nhanh tiến độ hoàn thiện dự thảo Luật An toàn thực phẩm (sửa đổi), hướng tới xây dựng một khung pháp lý hiện đại, đồng bộ và phù hợp với yêu cầu quản lý trong giai đoạn mới.

Điểm nhấn của lần sửa đổi này không chỉ nằm ở việc bổ sung các quy định kỹ thuật, mà còn là sự thay đổi về tư duy quản lý, chuyển từ cách tiếp cận hành chính sang quản lý dựa trên đánh giá và kiểm soát nguy cơ trong toàn bộ chuỗi cung ứng thực phẩm.

Theo Bộ Y tế, việc xây dựng dự thảo luật được triển khai trên cơ sở Tờ trình số 1185/TTr-BYT ngày 30/6/2026 và Tờ trình số 1246/TTr-BYT ngày 6/7/2026 về hồ sơ chính sách Luật An toàn thực phẩm (sửa đổi). Trên cơ sở đề xuất của Bộ Y tế, ngày 9/7/2026, Chính phủ đã ban hành Nghị quyết số 184/NQ-CP thống nhất mục tiêu và các nhóm chính sách ưu tiên làm nền tảng cho dự án luật.

Bốn nhóm chính sách trọng tâm gồm quản lý an toàn thực phẩm dựa trên kiểm soát nguy cơ theo toàn bộ chuỗi cung ứng; cải cách phương thức quản lý và cơ chế kiểm tra thực phẩm lưu thông trên thị trường; xây dựng hệ thống dữ liệu và nền tảng số về an toàn thực phẩm liên thông trên phạm vi cả nước; đồng thời nâng cao hiệu quả quản lý đối với thức ăn đường phố và các mô hình cung cấp suất ăn tập thể.

Đây đều là những vấn đề đang đặt ra yêu cầu cấp thiết trong thực tiễn khi mô hình sản xuất, kinh doanh thực phẩm ngày càng đa dạng, chuỗi cung ứng ngày càng mở rộng, trong khi phương thức quản lý truyền thống bộc lộ không ít hạn chế, đặc biệt trong công tác giám sát, truy xuất nguồn gốc và kiểm soát nguy cơ mất an toàn thực phẩm.

Khi bàn bạc về sửa Luật, một trong những nội dung được nhiều đại biểu thống nhất là cần nâng cao yêu cầu bảo đảm an toàn thực phẩm trong toàn bộ chuỗi cung ứng, từ khâu sản xuất, chế biến đến lưu thông và tiêu dùng.

Tuy nhiên, việc đổi mới phương thức quản lý phải đi đôi với cải cách thủ tục hành chính, không làm phát sinh thêm điều kiện đầu tư kinh doanh hay các loại "giấy phép con", tránh tạo thêm gánh nặng chi phí tuân thủ cho doanh nghiệp và người dân.

Đối với nhóm hộ kinh doanh nhỏ, cơ sở sản xuất quy mô nhỏ lẻ, các điểm kinh doanh thức ăn đường phố hay bếp ăn tập thể quy mô nhỏ, nhiều ý kiến đề nghị xây dựng lộ trình thực hiện phù hợp với điều kiện thực tế. Thay vì áp dụng ngay những yêu cầu quá cao, các cơ sở này cần được hỗ trợ về kỹ thuật, hướng dẫn áp dụng các công cụ số đơn giản, dễ sử dụng và có chi phí thấp để từng bước nâng cao năng lực quản lý an toàn thực phẩm.

Các ý kiến cũng thống nhất khuyến khích các bếp ăn tập thể và cơ sở cung cấp suất ăn áp dụng những hệ thống quản lý tiên tiến như HACCP, ISO 22000 nhằm kiểm soát rủi ro ngay từ đầu vào. Đồng thời, việc ứng dụng công nghệ số trong quản lý nguyên liệu, truy xuất nguồn gốc và giám sát toàn bộ quá trình chế biến được xem là giải pháp quan trọng giúp nâng cao tính minh bạch và phòng ngừa hiệu quả các nguy cơ mất an toàn thực phẩm.

Ngoài các nội dung trên, cuộc họp tiếp tục dành nhiều thời gian thảo luận về hàng loạt vấn đề mang tính nền tảng như phương pháp đánh giá nguy cơ trong kiểm soát an toàn thực phẩm; ứng dụng công nghệ số và quản trị dữ liệu; hệ thống tiêu chuẩn, quy chuẩn kỹ thuật; truy xuất nguồn gốc; hoạt động kiểm nghiệm; kiện toàn bộ máy quản lý nhà nước theo hướng thống nhất từ Trung ương đến địa phương; xây dựng quy chuẩn kỹ thuật đặc thù đối với thực phẩm và bổ sung khái niệm hương liệu thực phẩm vào dự thảo luật.

Thứ trưởng Bộ Y tế Đỗ Xuân Tuyên cho biết, Bộ Y tế đã tổng hợp đầy đủ ý kiến góp ý của Bộ Tư pháp, Bộ Nội vụ, Bộ Công Thương, Bộ Khoa học và Công nghệ cùng các thành viên Chính phủ. Những nội dung phù hợp sẽ được tiếp thu, chỉnh sửa ngay trong dự thảo, trong khi các vấn đề còn có ý kiến khác nhau sẽ được giải trình đầy đủ trong hồ sơ trình cấp có thẩm quyền xem xét.

Theo Thứ trưởng, sau quá trình rà soát bước đầu, dự thảo Luật An toàn thực phẩm (sửa đổi) hiện dự kiến gồm 8 chương với 71 điều. Tuy nhiên, đây chưa phải là phương án cuối cùng và sẽ tiếp tục được nghiên cứu, hoàn thiện trong quá trình lấy ý kiến các cơ quan, tổ chức và chuyên gia.

Lãnh đạo Bộ Y tế yêu cầu Tổ soạn thảo tiếp tục rà soát kỹ cấu trúc dự luật, cân nhắc bổ sung hoặc lược bỏ những nội dung chưa thực sự cần thiết, bảo đảm tính logic, thống nhất và khả thi khi triển khai trên thực tế.

Nhấn mạnh định hướng xuyên suốt của lần sửa đổi này, Thứ trưởng Đỗ Xuân Tuyên cho rằng việc đẩy mạnh phân cấp, phân quyền phải gắn chặt với cải cách thủ tục hành chính. Đây là chủ trương lớn của Đảng, Chính phủ và Thủ tướng Chính phủ nhằm tạo môi trường thông thoáng hơn cho hoạt động sản xuất, kinh doanh, đồng thời nâng cao hiệu lực và hiệu quả quản lý nhà nước.

Theo đó, các quy định của Luật An toàn thực phẩm (sửa đổi) cần hướng tới mục tiêu cắt giảm tối đa các thủ tục hành chính không cần thiết, hạn chế phát sinh thêm giấy tờ và quy trình trung gian, giúp doanh nghiệp giảm chi phí tuân thủ nhưng vẫn bảo đảm kiểm soát chặt chẽ chất lượng thực phẩm.

Cùng với phân cấp, chuyển đổi số được xác định là một trong những trụ cột quan trọng của công tác quản lý an toàn thực phẩm trong giai đoạn mới. Theo Thứ trưởng Đỗ Xuân Tuyên, chuyển đổi số không chỉ dừng lại ở việc số hóa hồ sơ hay sử dụng phần mềm quản lý mà phải hướng tới xây dựng hệ thống cơ sở dữ liệu quốc gia đồng bộ, liên thông giữa các cơ quan quản lý, phục vụ hiệu quả công tác giám sát, thanh tra, truy xuất nguồn gốc và xử lý vi phạm.

"Khi có cơ sở dữ liệu đầy đủ, chính xác thì việc quản lý sẽ hiệu quả hơn, giảm được giấy tờ, giảm nhân lực và giảm nhiều khâu trung gian", Thứ trưởng Đỗ Xuân Tuyên nhấn mạnh.

Bên cạnh việc tiếp thu kinh nghiệm quốc tế, lãnh đạo Bộ Y tế lưu ý mọi quy định trong dự thảo luật phải xuất phát từ điều kiện thực tiễn của Việt Nam, phù hợp với năng lực quản lý, cơ sở hạ tầng và nguồn lực hiện có.

Theo Thứ trưởng, việc tham khảo các mô hình tiên tiến là cần thiết, nhưng không nên đưa vào luật những quy định quá cao hoặc quá chặt nếu chưa phù hợp với điều kiện triển khai trong nước. Mục tiêu cuối cùng là xây dựng một đạo luật vừa bảo đảm tính hiện đại, hội nhập, vừa có tính khả thi, có thể triển khai hiệu quả ngay sau khi được ban hành.

Bộ Y tế kỳ vọng Luật An toàn thực phẩm (sửa đổi) sẽ tạo dựng hành lang pháp lý đồng bộ, hiện đại và minh bạch hơn cho công tác quản lý an toàn thực phẩm.

Việc chuyển mạnh sang quản lý theo nguy cơ, thúc đẩy chuyển đổi số, tăng cường phân cấp và cải cách thủ tục hành chính không chỉ góp phần nâng cao hiệu quả quản lý nhà nước mà còn tạo môi trường thuận lợi cho sản xuất, kinh doanh, qua đó bảo vệ tốt hơn sức khỏe nhân dân và đáp ứng yêu cầu phát triển trong bối cảnh mới.