Bài toán thiếu và khó giữ nhân lực tại y tế cơ sở tiếp tục được đặt ra khi cử tri tỉnh Hưng Yên kiến nghị Chính phủ có những giải pháp lâu dài, ban hành chính sách đãi ngộ đặc thù để thu hút lực lượng y tế, đặc biệt là bác sỹ có trình độ chuyên môn tốt về làm việc tại tuyến cơ sở. Cùng với nhân lực, cơ sở vật chất, trang thiết bị cũng cần được đầu tư tương xứng để đáp ứng nhu cầu khám bệnh, chữa bệnh ngày càng cao của người dân.

Y tế cơ sở giữ vị trí quan trọng trong chăm sóc sức khỏe ban đầu, quản lý bệnh mạn tính, phòng chống dịch, phát hiện bệnh sớm và giảm áp lực cho bệnh viện tuyến trên. Tuy nhiên, tại nhiều địa bàn khó khăn, vùng sâu, vùng xa, biên giới, biển đảo, thu hút và duy trì đội ngũ nhân lực có chuyên môn vẫn là thách thức. Khoảng cách về điều kiện làm việc, thu nhập và cơ hội phát triển nghề nghiệp có thể khiến những nơi cần nhân lực nhất lại gặp nhiều khó khăn nhất trong tuyển dụng và giữ chân người làm nghề.

Phản hồi kiến nghị của cử tri, thông tin từ Bộ Y tế cho biết chính sách đãi ngộ đối với nhân viên y tế đang từng bước được điều chỉnh. Nghị định số 192/2026/NĐ-CP ngày 30/5/2026 quy định một số chế độ phụ cấp đặc thù trong lĩnh vực y tế và hỗ trợ hằng tháng đối với nhân viên y tế thôn, tổ dân phố, cô đỡ thôn, bản đã sửa đổi toàn diện các quy định trước đây, đồng thời mở rộng phạm vi đối tượng áp dụng cho phù hợp với tổ chức của hệ thống y tế hiện nay.

Một trong những thay đổi đáng chú ý là mức phụ cấp trực tăng 182% so với quy định trước đây, phụ cấp phẫu thuật, thủ thuật tăng 100%. Những điều chỉnh này được xây dựng trên cơ sở tính chất, cường độ lao động, mức độ phức tạp và rủi ro nghề nghiệp của hoạt động chuyên môn y tế.

Chính sách hỗ trợ cũng được mở rộng tới lực lượng y tế ở cộng đồng. Nhân viên y tế tổ dân phố, khu phố và cô đỡ thôn, bản tại thôn có từ 350 hộ gia đình trở lên, tổ dân phố có từ 500 hộ gia đình trở lên và địa bàn thuộc vùng khó khăn được hỗ trợ hằng tháng bằng 0,7 lần mức lương cơ sở. Mức 0,5 lần mức lương cơ sở áp dụng tại các địa bàn còn lại. Việc điều chỉnh hướng tới củng cố lực lượng trực tiếp tham gia chăm sóc sức khỏe ban đầu, chăm sóc sức khỏe bà mẹ, trẻ em và phòng bệnh ngay tại cộng đồng.

Cùng với phụ cấp đặc thù, chính sách tiền lương cũng đang được điều chỉnh theo hướng tăng sức hấp dẫn của một số chức danh chuyên môn y tế. Nghị quyết số 261/2025/QH15 quy định bác sỹ y khoa, bác sỹ y học cổ truyền, bác sỹ răng hàm mặt, bác sỹ y học dự phòng và dược sỹ được xếp lương từ bậc 2 khi tuyển dụng vào chức danh nghề nghiệp tương ứng. Trường hợp đã được tuyển dụng và đang hưởng mức lương bậc 1 được xếp lên bậc 2 theo quy định.

Đáng chú ý, Bộ Y tế đang trình Chính phủ dự thảo Nghị định về chế độ phụ cấp ưu đãi nghề đối với nhân viên y tế, trong đó đề xuất mức phụ cấp 80% cho một số nhóm công việc và địa bàn đặc thù.

Mức 80% được đề xuất đối với viên chức làm chuyên môn y tế thường xuyên, trực tiếp khám, điều trị, xét nghiệm, chăm sóc người bệnh tâm thần; làm việc trong lĩnh vực pháp y, pháp y tâm thần; cấp cứu, hồi sức tích cực, chống độc; giải phẫu bệnh. Viên chức chuyên môn y tế tại trạm y tế cấp xã và cơ sở y tế dự phòng ở vùng đồng bào dân tộc thiểu số và miền núi, vùng có điều kiện kinh tế, xã hội khó khăn, đặc biệt khó khăn, biên giới, biển đảo cũng thuộc nhóm được đề xuất hưởng mức phụ cấp này.

Những vị trí trên có đặc thù nặng nhọc, độc hại, nguy hiểm, chịu áp lực lớn về chuyên môn và tâm lý, đồng thời thuộc nhóm khó thu hút và duy trì nhân lực. Bộ Y tế cho rằng việc đề xuất tăng phụ cấp ưu đãi nghề thêm 10% so với mức hiện hành nhằm từng bước cụ thể hóa những chính sách mới đối với đội ngũ y tế.

Tuy nhiên, thu nhập chỉ là một phần của bài toán giữ người. Một bác sỹ được thu hút về cơ sở nhưng thiếu trang thiết bị, điều kiện thực hành chuyên môn và môi trường phát triển nghề nghiệp sẽ khó phát huy năng lực cũng như gắn bó lâu dài. Vì vậy, chính sách nhân lực cần được triển khai song hành với đầu tư cơ sở vật chất và nâng cao năng lực chuyên môn của tuyến cơ sở.

Với cơ sở y tế thuộc phạm vi quản lý của địa phương, việc đầu tư, nâng cấp cơ sở vật chất và trang thiết bị thuộc nhiệm vụ chi của ngân sách địa phương. Các tỉnh, thành phố có trách nhiệm rà soát hiện trạng, xác định nhu cầu và ưu tiên nguồn lực trong kế hoạch đầu tư công trung hạn, hằng năm cũng như dự toán ngân sách để sửa chữa, nâng cấp cơ sở vật chất và bổ sung trang thiết bị.

Nguồn lực cho y tế cơ sở cũng được đặt trong Chương trình mục tiêu quốc gia về chăm sóc sức khỏe, dân số và phát triển giai đoạn 2026-2035 đã được Quốc hội phê duyệt chủ trương đầu tư.