Miễn tiền thuê đất cho doanh nghiệp không đúng quy định

Thanh tra Chính phủ vừa có kết luận thanh tra về phòng, chống lãng phí trong quản lý, sử dụng các cơ sở nhà, đất của các cơ quan, tổ chức, doanh nghiệp nhà nước quản lý tại tỉnh Quảng Ngãi.

Theo báo cáo của UBND tỉnh, tổng số cơ sở nhà, đất do các cơ quan, tổ chức, doanh nghiệp nhà nước cấp tỉnh quản lý đã được Chủ tịch UBND tỉnh quyết định phê duyệt phương án sắp xếp lại và xử lý trên địa bàn tỉnh Quảng Ngãi là 5.090 cơ sở.

Theo Thanh tra Chính phủ, một số cơ sở nhà, đất chưa hoàn thiện hồ sơ pháp lý; một số xã chưa hoàn thiện hồ sơ địa chính để quản lý đất công ích, có địa phương chưa thực hiện đăng ký vào hồ sơ địa chính đối với đất chưa sử dụng là thực hiện không đúng quy định.

Thanh tra Chính phủ xác định một số cơ sở nhà, đất chưa hoàn thiện hồ sơ pháp lý. Một số xã chưa hoàn thiện hồ sơ địa chính để quản lý đất công ích; có địa phương chưa thực hiện đăng ký đầy đủ đối với đất chưa sử dụng.

Đáng chú ý, công tác quản lý nhà ở thuộc sở hữu nhà nước còn phát sinh tình trạng nợ tiền thuê kéo dài nhiều năm. Một số nhà ở cũ không có hợp đồng cho thuê, có hợp đồng đã hết hạn nhưng chưa được gia hạn, trong khi người thuê không trả lại nhà hoặc không thanh toán đầy đủ tiền thuê.

Thanh tra Chính phủ cũng chỉ ra trường hợp một số căn nhà bị người thuê tự ý phá dỡ, cải tạo khi chưa được cơ quan có thẩm quyền cho phép nhưng chưa được xử lý theo quy định.

Qua thanh tra trực tiếp tại 12 cơ quan, tổ chức, đơn vị, Thanh tra Chính phủ phát hiện 27 cơ sở nhà, đất bỏ trống.

Trong số này có nhiều cơ sở giáo dục, trụ sở làm việc và cơ sở sự nghiệp không còn nhu cầu sử dụng. Việc để tài sản công không được khai thác, sử dụng trong khi chưa được xử lý theo phương án phù hợp được xác định là một trong những tồn tại trong công tác quản lý, sử dụng tài sản công.

Bên cạnh đó, có 6 cơ sở nhà, đất đã được phê duyệt phương án sắp xếp theo hình thức thu hồi nhưng chưa hoàn thành thủ tục thu hồi.

Một cơ sở đã được phê duyệt phương án điều chuyển nhưng chưa hoàn thành thủ tục điều chuyển. Ngoài ra, 4 cơ sở nhà, đất đã được phê duyệt phương án đấu giá tài sản trên đất, chuyển nhượng quyền sử dụng đất nhưng chậm triển khai thực hiện.

Thanh tra Chính phủ còn chỉ ra tình trạng một số trường học cũ bỏ trống, không sử dụng nhưng chậm được xử lý hoặc chưa thu hồi sau khi trụ sở làm việc, cơ sở hoạt động sự nghiệp mới được đưa vào sử dụng.

Không chỉ tồn tại trong việc quản lý và khai thác tài sản, kết luận thanh tra còn chỉ ra một số vấn đề liên quan đến nghĩa vụ tài chính.

Đáng chú ý, năm 2025, UBND tỉnh Quảng Ngãi ban hành quyết định miễn tiền thuê đất đối với diện tích 367.969 m2 để thực hiện Dự án Nâng cấp, mở rộng Nhà máy lọc dầu Dung Quất tại khu vực Bình Thuận và Bình Trị, huyện Bình Sơn trước sắp xếp.

Theo Thanh tra Chính phủ, dự án không đủ điều kiện miễn tiền thuê đất theo quy định. Do đó, cơ quan chức năng được yêu cầu rà soát, xử lý việc miễn tiền thuê đất, bảo đảm thu đúng, thu đủ và không để thất thoát ngân sách nhà nước.

Tại các cảng cá, Ban Quản lý các cảng cá còn chưa nộp vào ngân sách nhà nước 7,527 tỷ đồng tiền thuê đất, cùng 972,5 triệu đồng tiền phạt chậm nộp tính từ năm 2017 đến thời điểm thanh tra.

Một trường hợp khác được Thanh tra Chính phủ chỉ ra là năm 2019, UBND tỉnh Quảng Ngãi quyết định miễn, giảm 454,5 triệu đồng tiền thuê nhà cho Công ty Phát hành sách và Văn hóa tổng hợp Quảng Ngãi. Theo kết luận, việc miễn, giảm này không đúng đối tượng theo quy định.

Thanh tra Chính phủ kiến nghị rà soát và có phương án thu hồi số tiền trên về ngân sách nhà nước.

Kiến nghị làm rõ trách nhiệm

Từ kết quả thanh tra, Tổng Thanh tra Chính phủ kiến nghị Thủ tướng Chính phủ chỉ đạo UBND tỉnh, Chủ tịch UBND tỉnh Quảng Ngãi tổ chức kiểm điểm, làm rõ trách nhiệm và xử lý hoặc kiến nghị xử lý đối với các cơ quan, tổ chức, đơn vị, tập thể, cá nhân liên quan đến những tồn tại, hạn chế, vi phạm được chỉ ra.

Tỉnh được yêu cầu rà soát, hoàn thiện phương án sắp xếp, xử lý cơ sở nhà, đất thuộc phạm vi quản lý; xử lý dứt điểm các cơ sở bỏ trống, sử dụng kém hiệu quả hoặc không đúng mục đích.

Đặc biệt, Thanh tra Chính phủ yêu cầu thanh tra, kiểm tra và xử lý đối với các cơ sở nhà, đất bỏ trống, không được sử dụng quá 12 tháng liên tục kể từ khi nhận bàn giao hoặc tiến độ sử dụng đất chậm 24 tháng so với tiến độ ghi trong dự án đầu tư.

Cùng với đó, tỉnh phải xác định rõ nguyên nhân, trách nhiệm và hậu quả; xử lý vi phạm theo quy định, đồng thời có phương án sớm đưa tài sản nhà, đất vào khai thác, sử dụng nhằm hạn chế lãng phí.

Chỉ đạo Sở Xây dựng, Trung tâm phát triển quỹ đất phối hợp các cơ quan có liên quan tập trung hoàn thiện hồ sơ pháp lý về nhà ở cũ thuộc sở hữu nhà nước cho thuê; rà soát các trường hợp chưa ký hợp đồng, chậm trả tiền thuê nhà để xử lý theo quy định của pháp luật; có phương án thu hồi về ngân sách nhà nước số tiền 454,5 triệu đồng miễn, giảm tiền thuê nhà cho Công ty Phát hành sách và Văn hóa tổng hợp Quảng Ngãi không đúng quy định.

Đồng thời, chỉ đạo rà soát, xử lý việc miễn tiền thuê đất không đúng quy định đối với Dự án nâng cấp, mở rộng Nhà máy lọc dầu Dung Quất, bảo đảm thu đúng, thu đủ, không để thất thoát ngân sách nhà nước; chỉ đạo Ban Quản lý các cảng cá tỉnh Quảng Ngãi xử lý dứt điểm số tiền 7.527 triệu đồng tiền thuê đất chưa nộp vào ngân sách và 972,5 triệu đồng tiền phạt chậm nộp, các nghĩa vụ tài chính khác (nếu có) theo quy định, bảo đảm thu đúng, thu đủ, không để thất thoát ngân sách nhà nước.