Mới đây, Thanh tra Chính phủ đã ban hành kết luận thanh tra về chuyên đề diện rộng hoạt động kinh doanh xăng dầu, được thực hiện đối với 260 doanh nghiệp kinh doanh xăng dầu trên toàn quốc.

Qua công tác xác minh, Thanh tra Chính phủ đã phát hiện 7 vụ việc/nhóm hành vi có dấu hiệu vi phạm pháp luật hình sự đặc biệt nghiêm trọng, từ đó đã có văn bản gửi Cơ quan Cảnh sát điều tra Bộ Công an, kiến nghị chỉ đạo, tiếp nhận và xem xét khởi tố theo quy định của pháp luật.

Ma trận hóa đơn hợp thức hàng lậu

Điểm nổi bật nhất trong các vụ việc bị chuyển hồ sơ sang cơ quan điều tra là thủ đoạn thành lập hệ thống doanh nghiệp “ma” để mua bán hóa đơn giá trị gia tăng (GTGT) không hợp pháp, nhằm hợp thức hóa hàng tỷ lít xăng dầu trôi nổi, không rõ nguồn gốc, xuất xứ.

Theo kết luận thanh tra, tại Công ty TNHH Kinh doanh Thương mại Xăng dầu Thanh Bình cùng 12 doanh nghiệp liên quan, trong giai đoạn từ tháng 1/2024 đến tháng 6/2026, đơn vị này đã sử dụng 4.692 hóa đơn GTGT đầu vào của 12 công ty, với tổng sản lượng khoảng 2,6 tỷ lít xăng dầu, tổng trị giá khoảng 42.600 tỷ đồng.

Mục đích của việc làm này là hợp thức hóa số lượng xăng dầu bán ra thực tế khoảng 2,8 tỷ lít (trị giá khoảng 46.000 tỷ đồng) thông qua 19.843 hóa đơn GTGT xuất cho 112 khách hàng.

Qua kiểm tra, 12 công ty cấp hóa đơn nêu trên đều không có Giấy xác nhận đủ điều kiện kinh doanh, không hoạt động tại địa chỉ đăng ký và người đại diện theo pháp luật thực chất là người làm thuê hoặc bị giả mạo thông tin cá nhân.

Đáng chú ý, cơ quan thanh tra đã làm rõ dòng tiền thanh toán cho các hóa đơn khống này. Công ty Thanh Bình sử dụng 15 tài khoản doanh nghiệp chuyển khoảng 48.100 tỷ đồng đến 23 tài khoản của 12 công ty “ma”. Sau đó, tiền tiếp tục được luân chuyển qua các tài khoản trung gian rồi đổ về 26 tài khoản cá nhân của ông Nguyễn Ngọc Sơn, Giám đốc.

Từ đây, ông Sơn tiếp tục chuyển khoản cho 114 tổ chức (khoảng 13.070 tỷ đồng) và 1.285 cá nhân qua 1.800 tài khoản khác nhau, với số tiền lên tới khoảng 37.880 tỷ đồng.

Bên cạnh đó, doanh nghiệp này còn sử dụng lặp lại hoặc dùng các phiếu lệnh xuất kho (SMO) đã bị hủy để báo cáo, chứng minh nguồn gốc. Hành vi này bị xác định có dấu hiệu của tội “Vi phạm quy định về kế toán gây hậu quả nghiêm trọng” theo Điều 221 Bộ luật Hình sự.

Một vụ việc khác là tại Công ty TNHH Đầu tư P.A.S và 4 đơn vị trực thuộc. Từ tháng 7/2024 đến tháng 10/2024, doanh nghiệp này đã sử dụng 4.187 hóa đơn GTGT đầu vào của 8 công ty “ma” cấp 1 (sản lượng 150 triệu lít, trị giá khoảng 3.300 tỷ đồng) để hợp thức hóa khoảng 142,4 triệu lít xăng dầu bán ra (trị giá khoảng 2.210 tỷ đồng).

Xác minh sâu hơn tại cơ quan thuế cho thấy, 8 công ty này lại tiếp tục mua 3.832 hóa đơn GTGT đầu vào của 17 doanh nghiệp cấp 2 khác, với trị giá 3.347 tỷ đồng. Toàn bộ 25 doanh nghiệp trong chuỗi này đều là các công ty ảo.

Dòng tiền mua hàng sau khi chuyển vào tài khoản các công ty xuất hóa đơn đã được rút tiền mặt thông qua 22 cá nhân, với tổng số tiền xác định ban đầu khoảng 2.200 tỷ đồng. Trong đó, riêng bà Phùng Thị Mỹ Duyên (Kế toán Công ty P.A.S - Chi nhánh TP.HCM) đã nhận rút tới 356 tỷ đồng.

Kê khai khống, rút vốn sai quy định

Tại Công ty TNHH Xăng dầu Tây Nam S.W.P, Thanh tra Chính phủ xác định, từ tháng 1/2025 đến ngày 30/6/2026, đã xuất hóa đơn thu tiền của khách hàng cho khoảng 93 triệu lít xăng dầu (trị giá khoảng 1.650 tỷ đồng), nhưng thực tế mới giao 57,6 triệu lít. Tiến hành kiểm tra thực tế 2 kho thuê, lượng tồn kho còn lại chỉ 15.670 lít.

Đặc biệt, từ năm 2022 đến nay, dù đang trong thời gian bị cưỡng chế nợ thuế, công ty vẫn tự ý tạm ứng cho ông Lương Đình Tiến (Giám đốc) khoảng 553 tỷ đồng và ông Trần Minh Xuân (Thành viên góp vốn) khoảng 584 tỷ đồng nhưng không hoàn ứng.

Tại Công ty cổ phần Nhiên liệu Phúc Lâm, trong giai đoạn từ năm 2022 đến ngày 30/6/2026, tồn kho xăng dầu trên sổ sách kế toán và báo cáo tài chính có sự chênh lệch so với kiểm kê thực tế tại các kho, với tổng giá trị chênh lệch lên tới khoảng 675 tỷ đồng.

Còn tại Công ty cổ phần Đầu tư và Phát triển Thương mại PLI, năm 2024 kê khai mua 6,1 triệu lít xăng dầu (trị giá 97,5 tỷ đồng) từ Công ty P.A.S thông qua 196 hóa đơn khống. Sang năm 2025, công ty này còn cố ý lập 2 báo cáo tài chính có số liệu khác nhau, vi phạm nghiêm trọng điều cấm tại khoản 10, Điều 13 Luật Kế toán năm 2015.

Thanh tra Chính phủ cũng phát hiện, tại Công ty TNHH MTV Xuất nhập khẩu Hoa Kỳ, từ năm 2023 đến tháng 5/2026 đã cố tình xuất hóa đơn sai thời điểm cho khoảng 929.000 lít xăng dầu (trị giá khoảng 20 tỷ đồng); và xuất hóa đơn thấp hơn giá công bố đối với khoảng 1,2 triệu lít xăng dầu, làm giảm doanh thu thực tế khoảng 5,3 tỷ đồng, có dấu hiệu của tội “Trốn thuế”.

Trong khi đó, tại Công ty cổ phần Vận tải và Sản xuất Long Phú, từ ngày 3/1/2025 đến ngày 1/6/2026, sổ chi tiết vật tư tại kho ghi nhận xuất 1.239.448 lít dầu DO. Tuy nhiên, qua đối soát thực tế, đồng hồ lưu lượng kế tại kho chỉ thể hiện xuất 508.383 lít, chênh lệch thấp hơn so với sổ sách khoảng 731.000 lít (tương đương trị giá khoảng 11,3 tỷ đồng), có dấu hiệu bán xăng dầu không xuất hóa đơn nhằm để ngoài sổ sách kế toán.