Vừa qua, Thanh tra Chính phủ đã tiến hành thanh tra trách nhiệm của Đại học Quốc gia Hà Nội (ĐHQG Hà Nội) trong việc thực hiện cơ chế tự chủ giai đoạn 2021-2024. Qua đó, đã phát hiện hàng loạt vi phạm, tồn tại trong công tác tổ chức bộ máy và hoạt động đào tạo tại đơn vị này.

Thành lập 3 trường khi chưa đủ điều kiện, thiếu giảng viên cơ hữu

Một trong những nội dung được Thanh tra Chính phủ chỉ ra là việc thành lập 3 trường trên cơ sở các khoa trực thuộc ĐHQG Hà Nội nhưng chưa đáp ứng đầy đủ điều kiện về số lượng ngành đào tạo và quy mô người học.

Theo hồ sơ, đề án thành lập các trường, tháng 12/2021, Giám đốc ĐHQG Hà Nội đã quyết định chuyển Khoa Quốc tế thành Trường Quốc tế; Khoa Quản trị và Kinh doanh thành Trường Quản trị và Kinh doanh; tháng 1/2024, Khoa Các khoa học liên ngành chuyển thành Trường Khoa học liên ngành và Nghệ thuật.

Tuy nhiên, cả 3 trường đều chưa đáp ứng các điều kiện về số lượng ngành đào tạo và quy mô đào tạo theo quy định pháp luật. Từ đó, Thanh tra Chính phủ yêu cầu ĐHQG Hà Nội khẩn trương rà soát lại điều kiện thành lập của cả 3 trường, báo cáo Bộ Giáo dục và Đào tạo để xử lý theo quy định.

Không những thế, hoạt động duy trì đội ngũ giảng viên tại Trường Khoa học liên ngành và Nghệ thuật cũng được cơ quan thanh tra phát hiện có vi phạm, khi không duy trì đủ số lượng giảng viên cơ hữu có ngành phù hợp để chủ trì xây dựng, tổ chức thực hiện chương trình đào tạo đối với 4 ngành.

Thanh tra Chính phủ kiến nghị ĐHQG Hà Nội khẩn trương rà soát điều kiện thành lập Trường Quốc tế, Trường Quản trị và Kinh doanh, Trường Khoa học liên ngành và Nghệ thuật, báo cáo Bộ Giáo dục và Đào tạo xem xét, xử lý theo quy định.

Đồng thời, kiến nghị Bộ Giáo dục và Đào tạo chỉ đạo rà soát, đánh giá các điều kiện thành lập của 3 trường, sớm có giải pháp phù hợp nhằm bảo đảm chất lượng đào tạo cũng như quyền lợi hợp pháp của người học.

Mở ngành đào tạo trái thẩm quyền

Bên cạnh những bất cập trong tổ chức bộ máy, Thanh tra Chính phủ còn phát hiện các vi phạm liên quan đến thẩm quyền quyết định mở ngành đào tạo và điều kiện đội ngũ giảng viên tại ĐHQG Hà Nội.

Cụ thể, ngày 12/8/2021, Giám đốc ĐHQG Hà Nội ban hành Quyết định số 2360/QĐ-ĐHQGHN về việc mở ngành ngoại khoa trình độ thạc sĩ.

Tuy nhiên, theo khoản 2 điều 33 Luật Giáo dục đại học được cơ quan thanh tra viện dẫn, thẩm quyền quyết định mở ngành đào tạo thuộc lĩnh vực sức khỏe thuộc Bộ trưởng Bộ Giáo dục và Đào tạo.

Do đó, Thanh tra Chính phủ xác định việc Giám đốc ĐHQG Hà Nội ban hành quyết định mở ngành thạc sĩ ngoại khoa là trái thẩm quyền.

Ngày 13/7/2022, ĐHQG Hà Nội đã có công văn báo cáo Bộ Giáo dục và Đào tạo về nội dung này. Dù vậy, đến thời điểm ban hành kết luận thanh tra, Bộ Giáo dục và Đào tạo vẫn chưa có văn bản trả lời.

Tương tự, Quyết định số 4555/QĐ-ĐHQGHN ngày 22/12/2022 của Giám đốc ĐHQG Hà Nội về việc quy định mở mới và điều chỉnh chương trình đào tạo khi tự chủ mở ngành thuộc lĩnh vực sức khỏe, trái thẩm quyền.

Thanh tra Chính phủ cũng xác định, việc bảo đảm điều kiện đội ngũ giảng viên khi mở ngành đào tạo trong giai đoạn 2021-2024 cũng bộc lộ nhiều hạn chế.

Theo đó, trong thời gian này, ĐHQG Hà Nội đã ban hành 6 quyết định mở ngành đào tạo đại học thí điểm và trình Bộ Giáo dục và Đào tạo cho phép mở 3 ngành thạc sĩ thuộc lĩnh vực sức khỏe khi chưa có đủ giảng viên cơ hữu ngành phù hợp để chủ trì xây dựng, tổ chức thực hiện chương trình đào tạo.

Trong khi đó, quy định về điều kiện đội ngũ đối với chương trình đào tạo thạc sĩ, tiến sĩ yêu cầu phải có ít nhất 5 giảng viên cơ hữu trình độ tiến sĩ thuộc ngành phù hợp. Trong số này phải có một giáo sư hoặc phó giáo sư chủ trì xây dựng, tổ chức thực hiện chương trình.

Thanh tra Chính phủ xác định việc mở các ngành đào tạo khi chưa đáp ứng điều kiện về đội ngũ giảng viên là vi phạm hành chính.

Từ những sai phạm trên Thanh tra Chính phủ yêu cầu ĐHQG Hà Nội phải chấm dứt thực hiện các quy định không đúng thẩm quyền, đồng thời sửa đổi, bổ sung hoặc ban hành mới quy định về mở ngành đào tạo bảo đảm phù hợp với pháp luật.

Đơn vị này cũng phải rà soát, đánh giá lại các ngành và chương trình đào tạo đã mở trái thẩm quyền, chưa đáp ứng điều kiện hoặc không đủ điều kiện duy trì, báo cáo Bộ Giáo dục và Đào tạo xử lý. Quá trình khắc phục phải bảo đảm quyền lợi của người đang theo học và những người đã tốt nghiệp.

Đáng chú ý, Thanh tra Chính phủ kiến nghị Bộ Giáo dục và Đào tạo rà soát vi phạm của các đơn vị, cá nhân tại ĐHQG Hà Nội và các đơn vị thành viên, trực thuộc. Trường hợp có đủ căn cứ, cần xem xét xử lý trách nhiệm đối với các Phó giám đốc ĐHQG Hà Nội, đồng thời kiến nghị cấp có thẩm quyền xử lý trách nhiệm đối với Giám đốc ĐHQG Hà Nội giai đoạn 2021-2024.

Bộ Giáo dục và Đào tạo cũng được kiến nghị chỉ đạo ĐHQG Hà Nội xử lý nghiêm trách nhiệm của các đơn vị, cá nhân có liên quan đến những vi phạm được phát hiện.

Theo yêu cầu của Thanh tra Chính phủ, trong thời hạn 60 ngày kể từ ngày công khai kết luận thanh tra, ĐHQG Hà Nội phải báo cáo đầy đủ kết quả thực hiện các kiến nghị, kèm theo quyết định xử lý trách nhiệm và tài liệu chứng minh việc khắc phục sai phạm.