Các dự án cao tốc miền Tây tăng tốc, nhưng vật liệu vẫn là điểm nghẽn

Cao tốc Cần Thơ - Cà Mau dài 110,85 km, quy mô 4 làn xe, tổng mức đầu tư 27.523 tỷ đồng. Đến nay, giá trị thực hiện đạt 16.890/17.864 tỷ đồng, tương đương 94,5%. Hai đoạn Cần Thơ - Hậu Giang và Hậu Giang - Cà Mau đã lần lượt đưa vào khai thác từ ngày 22/12/2025 và 19/1/2026. Các hạng mục còn lại như đường gom, đường địa phương, tuyến kết nối, nút giao, hệ thống giao thông thông minh, trạm dừng nghỉ và một số hạng mục hoàn thiện dự kiến cơ bản hoàn thành trong năm 2026.

Trong 9 nút giao trên tuyến, 3 nút đã hoàn thành, 6 nút đang thi công. Các tuyến kết nối IC2 - Quốc lộ 1, N7, Võ Văn Kiệt - Quốc lộ 1 cùng hệ thống đường gom đang được tập trung hoàn thiện. Theo Ban Quản lý dự án Mỹ Thuận, tuyến chính cơ bản đáp ứng mục tiêu khai thác, song nguồn đá đang là khó khăn lớn. Đơn vị đang phối hợp với An Giang tăng công suất khai thác, bổ sung nguồn vật liệu và kiến nghị cơ chế điều phối, cung ứng đá dài hạn cho các dự án cao tốc trong khu vực.

Với cao tốc Châu Đốc - Cần Thơ - Sóc Trăng, tuyến dài 188,2 km, gồm 4 dự án thành phần, khởi công tháng 6/2023, mục tiêu cơ bản hoàn thành năm 2026 và khai thác đồng bộ toàn tuyến năm 2027. Tiến độ các dự án không đồng đều: dự án thành phần 1 đạt khoảng 81% giá trị hợp đồng, phấn đấu khai thác khoảng 48/57 km trong năm 2026; các dự án thành phần 2, 3 và 4 lần lượt đạt 59,13%, 62,46% và 54,45%. Trong đó, dự án thành phần 2 và 4 vẫn chậm do thiếu vật liệu.

Tại Cà Mau, các dự án Cà Mau - Cái Nước, Cái Nước - Đất Mũi, đường ra đảo Hòn Khoai và cảng tổng hợp lưỡng dụng Hòn Khoai đang được triển khai. Công tác giải phóng mặt bằng và rà phá bom mìn đã hoàn thành 100%.

Nguồn cát và đá tiếp tục là điểm nghẽn lớn. Cao tốc Châu Đốc - Cần Thơ - Sóc Trăng cần khoảng 27,2 triệu m³ cát đắp, hiện còn thiếu 5,3 triệu m³; nhu cầu đá của các dự án thành phần 2, 3 và 4 khoảng 4,2 triệu m³, trong đó còn khoảng 2,94 triệu m³ chưa xác định được nguồn. Cao tốc Cần Thơ - Cà Mau cũng thiếu khoảng 350.000 m³ đá.

Các địa phương đang phối hợp điều chuyển nguồn vật liệu, tăng công suất khai thác mỏ và nghiên cứu thêm nguồn cát biển, thậm chí khả năng nhập vật liệu từ Campuchia. Tuy nhiên, năng lực khai thác, vận chuyển và hạ tầng đường thủy còn hạn chế. Các cơ quan chức năng yêu cầu ưu tiên vật liệu cho dự án cấp bách, đồng thời kiểm soát nguy cơ sạt lở, ngập úng, tác động môi trường và ảnh hưởng đến đời sống người dân.

Không để thiếu vật liệu làm chậm các công trình cấp bách

Kết luận cuộc làm việc, Phó Thủ tướng Thường trực Phạm Gia Túc nhấn mạnh, những năm qua, Trung ương, Bộ Chính trị, Ban Bí thư, Chính phủ, Thủ tướng Chính phủ đã quan tâm chỉ đạo triển khai nhiều dự án cao tốc tại khu vực Tây Nam Bộ, từng bước hoàn thiện mạng lưới giao thông, tạo động lực phát triển kinh tế - xã hội của vùng.

Việc hình thành mạng lưới cao tốc trong vùng, cùng với các dự án đang triển khai tại tỉnh Cà Mau, góp phần thực hiện mục tiêu giao thông đi trước mở đường, tạo không gian và động lực phát triển mới. Đặc biệt, các tuyến Cà Mau - Đất Mũi, đường ra đảo Hòn Khoai và cảng Hòn Khoai có ý nghĩa quan trọng, gắn kết phát triển kinh tế với bảo đảm quốc phòng, an ninh.

Tuy nhiên, Phó Thủ tướng Thường trực lưu ý tiến độ một số dự án còn chậm. Đáng chú ý, dự án thành phần cao tốc Châu Đốc - Cần Thơ - Sóc Trăng do Cần Thơ quản lý mới đạt khoảng 58% sản lượng. Các dự án do Bộ Quốc phòng triển khai tại tỉnh Cà Mau gặp khó khăn do điều kiện nền đất yếu. Một số tồn tại, khuyết điểm trong quá trình triển khai đã được các cơ quan thanh tra, kiểm tra, kiểm toán và Ủy ban Thường vụ Quốc hội chỉ ra, các đơn vị đang tiếp tục khắc phục.

Phó Thủ tướng Thường trực yêu cầu các bộ, ngành, địa phương, chủ đầu tư và nhà thầu thực hiện nghiêm Công điện số 53/CĐ-TTg ngày 12/8/2026 của Thủ tướng Chính phủ, tập trung tháo gỡ khó khăn, đẩy nhanh thi công, giải ngân và cung ứng vật liệu, phấn đấu hoàn thành các dự án theo kế hoạch. Trong đó, dù mỗi dự án có mốc tiến độ khác nhau, chất lượng công trình phải được đặt lên hàng đầu, nhất là trong điều kiện thi công trên nền đất yếu. Các giải pháp kỹ thuật phải được tính toán phù hợp, bảo đảm công trình bền vững trong quá trình khai thác.

Đối với cao tốc Châu Đốc - Cần Thơ - Sóc Trăng, Phó Thủ tướng Thường trực yêu cầu Bộ Xây dựng, Bộ Tài chính, UBND thành phố Cần Thơ, UBND tỉnh An Giang và các bộ, ngành liên quan khẩn trương thực hiện các chỉ đạo của Lãnh đạo Chính phủ và Kết luận của Ủy ban Thường vụ Quốc hội. Các địa phương chỉ đạo chủ đầu tư kiểm soát chặt tiến độ, yêu cầu nhà thầu tăng cường nhân lực, máy móc, thiết bị, tổ chức thi công 3 ca, 4 kíp, đồng thời chủ động các giải pháp kỹ thuật để rút ngắn thời gian gia tải, sớm kết thúc gia tải và hoàn thành theo kế hoạch.

Về bảo đảm nguồn vật liệu, Phó Thủ tướng Thường trực yêu cầu TP. Cần Thơ, các tỉnh An Giang, Đồng Tháp, Vĩnh Long tiếp tục rà soát nguồn cung, nâng công suất, mở thêm mỏ, điều chuyển vật liệu giữa các địa phương. Trong đó, tỉnh An Giang ưu tiên hỗ trợ nguồn đá còn thiếu cho các dự án cấp bách. TP. Cần Thơ khẩn trương giải quyết việc tiếp nhận, tập kết số đá đã khai thác, không để vật liệu đã có nhưng chưa được đưa vào sử dụng trong khi các dự án khác đang thiếu.

Phó Thủ tướng Thường trực yêu cầu các địa phương chủ động làm việc trực tiếp, nắm sát việc điều phối nguồn vật liệu, không chỉ gửi văn bản và chờ giải quyết. Trường hợp nguồn cung trong nước không đáp ứng, cần nghiên cứu nhập khẩu cát, đá từ Campuchia. Các cơ quan có thẩm quyền nghiên cứu cơ chế, chính sách phù hợp nếu phát sinh chi phí, với yêu cầu không để thiếu vật liệu làm chậm các công trình cấp bách.

Các địa phương có dự án đi qua phải chỉ đạo công bố giá vật liệu, chỉ số giá xây dựng đúng quy định, phù hợp với mặt bằng giá và khả năng cung ứng thực tế.

Phó Thủ tướng Thường trực giao Bộ Công Thương chủ trì hướng dẫn các địa phương rà soát, đánh giá trữ lượng, chất lượng mỏ vật liệu xây dựng và điều phối nguồn giữa các địa phương.

Bộ Xây dựng tiếp tục theo dõi, kiểm tra, hướng dẫn, đôn đốc chủ đầu tư, nhà thầu; kịp thời tổng hợp, báo cáo cấp có thẩm quyền xử lý những vấn đề vượt thẩm quyền. Các chủ đầu tư, doanh nghiệp thực hiện báo cáo định kỳ hoặc đột xuất để kịp thời xử lý các vướng mắc phát sinh. 

Đối với các dự án cao tốc tại tỉnh Cà Mau, Phó Thủ tướng Thường trực yêu cầu Bộ Quốc phòng tiếp tục chỉ đạo đẩy nhanh tiến độ cao tốc Cà Mau - Cái Nước, Cái Nước - Đất Mũi, bảo đảm hoàn thành theo kế hoạch. Việc nghiên cứu chuyển một số đoạn sang phương án cầu cạn cần được xem xét thận trọng, trên nguyên tắc không làm kéo dài thời gian thi công, đồng thời không gây lãng phí, thiệt hại trong đầu tư.

Phó Thủ tướng Thường trực nhấn mạnh, các dự án đã được Quốc hội, Thủ tướng Chính phủ quyết định, giao nhiệm vụ phải được triển khai đúng tiến độ, bảo đảm chất lượng. Những khó khăn, vướng mắc phát sinh cần được báo cáo kịp thời để các cơ quan có thẩm quyền xử lý, không để trở thành điểm nghẽn ảnh hưởng đến tiến độ chung.