TS. Nguyễn Trâm Anh, Quản lý Dự án Quốc gia, Chương trình Khu công nghiệp sinh thái toàn cầu (GEIPP) tại Việt Nam, Tổ chức Phát triển công nghiệp Liên hợp quốc (UNIDO) đã chia sẻ như vậy tại phiên 3 của Diễn đàn bất động sản công nghiệp Việt Nam (VIPF) lần thứ 6- năm 2026.

Theo TS. Trâm Anh, UNIDO là viết tắt của Tổ chức Phát triển Công nghiệp Liên Hợp Quốc, là cơ quan chuyên môn của Liên Hợp Quốc và có trụ sở tại Việt Nam. Nhiệm vụ của UNIDO là hỗ trợ các nước đang phát triển và các nền kinh tế mới nổi về phát triển công nghiệp bền vững, đó là nhiệm vụ nguyên tắc.

Một điều rất là quan trọng trong vòng hơn 10 năm qua, Tổ chức Phát triển Công nghiệp Liên Hợp Quốc đã cùng với Bộ Kế hoạch và Đầu tư (trước đây là Bộ phận Đầu tư) thực hiện hỗ trợ cho các địa phương chuyển đổi các mô hình khu công nghiệp truyền thống sang mô hình khu công nghiệp sinh thái.

"Như câu hỏi đặt ra về việc ưu tiên cho các khu công nghiệp, trước tiên chúng ta phải hình dung thế nào là khu công nghiệp thế hệ mới. Bởi vì ở đây chúng ta đều nói đến khu công nghiệp truyền thống, rồi khu công nghiệp sinh thái, nhưng dường như đang đề cập đến một phạm trù là khu công nghiệp thế hệ mới", TS. Trâm Anh nhấn mạnh.

Vậy thế nào là khu công nghiệp thế hệ mới? Bản chất của Khu công nghiệp thế hệ mới theo TS Trâm Anh, thông qua các trao đổi từ trước đến nay, thực tế ở rất nhiều diễn đàn cũng như các nghiên cứu bắt đầu đề cập đến khu công nghiệp thế hệ mới có thể là một hệ sinh thái sản xuất.

Tại đó, hoạt động sản xuất sẽ tập trung vào việc: Đảm bảo nguyên tắc sản xuất theo kinh tế tuần hoàn; Thực hiện hiệu quả việc sử dụng tài nguyên và sản xuất sạch hơn; Tăng cường tính chống chịu của hệ sinh thái sản xuất đó đối với các áp lực bên ngoài.

Thứ hai là phải có yếu tố đổi mới sáng tạo, tích hợp dữ liệu lớn (Big Data), trí tuệ nhân tạo (AI) và quản lý theo cơ sở số. Nhìn chung, hệ sinh thái khu công nghiệp thế hệ mới sẽ đảm bảo các yếu tố về kinh tế, xã hội và môi trường, hướng tới mục tiêu phát triển bền vững.

Bốn trụ cột cốt lõi theo TS. Trâm Anh cần tích hợp ngay từ khâu quy hoạch. Với khu công nghiệp thế hệ mới, những yếu tố cần được tích hợp ngay từ khi đưa vào đàm phán/quy hoạch để thực hiện kinh tế tuần hoàn và phát triển bền vững gồm có.

Năng lượng: cần phải xác định tỷ lệ năng lượng tái tạo là bao nhiêu. Trong tiêu chuẩn khu công nghiệp sinh thái của UNIDO, tỷ lệ năng lượng tái tạo của một khu công nghiệp sinh thái phải đảm bảo tối thiểu cao hơn tỷ lệ năng lượng tái tạo trung bình của toàn quốc gia

Đối với Khu công nghiệp thế hệ mới, dù chưa có chỉ số cố định nhưng tỷ lệ năng lượng tái tạo phải được đặt lên hàng đầu ngay từ khi đưa vào trình quy hoạch

Đặc biệt, năng lượng tái tạo không chỉ cần về số lượng mà phải đảm bảo chất lượng cao và bền vững để thu hút các ngành sản xuất mới như bán dẫn, điện tử và công nghệ cao, bởi vì nguồn năng lượng chất lượng cao là cực kỳ quan trọng

Hạ tầng Cộng sinh công nghiệp và tuần hoàn nước: Cần đưa vào hạ tầng đảm bảo cộng sinh công nghiệp giữa các doanh nghiệp trong khu công nghiệp, giữa khu công nghiệp với các vùng xung quanh, và với khu dân cư đô thị phụ cận.

Nước là công cụ rất quan trọng. Hiện tại Việt Nam chưa thiếu nước nghiêm trọng, nhưng trong tương lai nước sẽ là yếu tố quyết định; nếu thiếu nước thì sản xuất sẽ phải ngừng trệ. Do đó, hạ tầng xử lý và tái sử dụng nước phải được đầu tư và xử lý tới nơi tới chốn.

Quản trị Carbon và chia sẻ dữ liệu: TS. Trâm Anh cho hay, hiện nay trong chương trình Khu công nghiệp sinh thái, UNIDO đang thực hiện bước đầu thu thập số liệu để quản trị phát thải carbon. Tuy nhiên, việc chia sẻ thông tin và dữ liệu trong một khu công nghiệp là vấn đề không hề dễ dàng. Nhà phát triển hạ tầng không thể tự làm được nếu không có sự chia sẻ số liệu từ các doanh nghiệp thứ cấp.

Vì vậy, khi bắt đầu thành lập khu công nghiệp, chúng ta phải tính đến việc đưa ra các quy chế, yêu cầu hoặc cơ chế bắt buộc để chia sẻ thông tin, quan trắc phát thải, phục vụ xây dựng lộ trình giảm phát thải hướng tới Net Zero.

Cuối cùng là hạ tầng logistics: đóng vai trò rất quan trọng. Theo TS. Trâm Anh, trên đây đây là 4 vấn đề cơ bản cần phải suy nghĩ tới khi bắt đầu phát triển khu công nghiệp thế hệ mới.

Tuy nhiên, hiện vẫn còn các điểm nghẽn, thông qua quá trình thực hiện, TS. Trâm Anh thấy rằng, chính sách ngày càng hỗ trợ phát triển khu công nghiệp, nhưng để triển khai thực tế thì còn gặp nhiều khó khăn về chính sách pháp lý.

Bên cạnh đó, còn thiếu các quy định, tiêu chuẩn kỹ thuật rõ ràng đối với việc tái chế, sử dụng chất thải/phế liệu cho cộng sinh công nghiệp. Các nhà phát triển hạ tầng hoặc doanh nghiệp trong khu công nghiệp phải làm đi làm lại nhiều thủ tục hành chính trùng lặp.

Ngoài ra, theo TS. Trâm Anh còn đang thiếu nhiều chính sách ưu tiên, ưu đãi đủ hấp dẫn đối với các khu công nghiệp sinh thái và cộng đồng doanh nghiệp tham gia.