Tòa án nhân dân TP. Hà Nội vừa đưa ra xét xử vụ án liên quan đến 7 bị cáo trong đường dây vận chuyển trái phép hơn 40,2 triệu USD (khoảng 923,8 tỷ đồng) ra nước ngoài và hơn 11,7 triệu USD (khoảng 269,4 tỷ đồng) từ nước ngoài vào Việt Nam.

Các bị cáo gồm Nguyễn Mạnh Linh (39 tuổi), Lê Đăng Khoa (37 tuổi), Đinh Thị Lịch (36 tuổi), Meng Jun (35 tuổi, quốc tịch Trung Quốc), Lê Thanh Phương (39 tuổi), Trần Thanh Tùng (42 tuổi) và Yang Jing (51 tuổi, quốc tịch Trung Quốc), cùng bị truy tố về tội “Vận chuyển trái phép tiền tệ qua biên giới”.

Theo cáo trạng, thông qua việc thành lập các doanh nghiệp làm bình phong, sử dụng hồ sơ xuất nhập khẩu linh kiện điện tử và những giao dịch thương mại khống, nhóm bị cáo đã thiết lập đường dây chuyển tiền ngầm quy mô lớn, với sự tham gia, hỗ trợ của một số cán bộ ngân hàng.

Bình phong từ những doanh nghiệp “ma”

Mắt xích khởi đầu của đường dây vận chuyển tiền tệ xuyên quốc gia bắt nguồn từ mối quan hệ giữa Nguyễn Mạnh Linh (sinh năm 1987, trú tại quận Hai Bà Trưng cũ, Hà Nội) và Zheng Yan Fei (còn gọi là Phi, sinh năm 1990, quốc tịch Trung Quốc).

Năm 2019, Linh quen biết Zheng Yan Fei. Đến năm 2021, nhận thấy nhu cầu chuyển tiền trái phép giữa Việt Nam và nước ngoài, chủ yếu là Trung Quốc, Zheng Yan Fei bắt đầu tìm kiếm khách hàng, trực tiếp thỏa thuận mức phí dịch vụ và tổ chức hoạt động chuyển tiền ngầm.

Để hợp thức hóa dòng tiền dưới vỏ bọc thanh toán thương mại quốc tế, Zheng Yan Fei chỉ đạo và bỏ chi phí thuê Nguyễn Mạnh Linh đứng tên thành lập Công ty TNHH Thương mại thiết bị điện tử Việt Linh (Công ty Việt Linh) và Công ty TNHH Đầu tư thương mại Phong Lâm (Công ty Phong Lâm).

Theo cáo trạng, nhằm qua mặt cơ quan hải quan và hệ thống kiểm soát rủi ro của các tổ chức tín dụng, các đối tượng lựa chọn mặt hàng ngụy trang là linh kiện điện tử, chip điện tử, điện trở chip (chip resistor) nhập khẩu từ Trung Quốc. Đây là những mặt hàng nhỏ gọn, có thể được khai báo với giá trị cao nhưng khó thẩm định giá thực tế.

Trong các hợp đồng ngoại thương ký kết giữa hai doanh nghiệp trên với các đối tác tại Hong Kong và Singapore có liên quan đến Zheng Yan Fei, nội dung chỉ ghi chung chung, không thể hiện rõ nhãn hiệu, tiêu chuẩn kỹ thuật, nhà sản xuất hay năm sản xuất.

Hồ sơ thanh toán chủ yếu sử dụng hóa đơn thương mại, không yêu cầu các chứng từ như giấy chứng nhận xuất xứ (C/O) hoặc giấy chứng nhận chất lượng (C/Q).

Đáng chú ý, Linh, Zheng Yan Fei và các đồng phạm đã lợi dụng hai phương thức thanh toán quốc tế là thư tín dụng trả chậm được thanh toán ngay cho người thụ hưởng (UPAS LC) và chuyển tiền bằng điện (TT).

Các hợp đồng được thiết kế linh hoạt. Khi Công ty Việt Linh hoặc Phong Lâm đóng vai trò bên xuất khẩu, hợp đồng quy định phương thức nhận tiền ngay để thu ngoại tệ từ nước ngoài. Ngược lại, khi đóng vai trò bên nhập khẩu, hợp đồng cho phép trả chậm tới 12 tháng.

Sự chênh lệch thời hạn thanh toán này tạo điều kiện để nhóm đối tượng điều phối, quay vòng và đối ứng dòng tiền hàng trăm tỷ đồng giữa hai chiều.

Để hoạt động thanh toán thuận lợi, Zheng Yan Fei liên hệ với Lê Đăng Khoa và Đinh Thị Lịch, là cán bộ Ngân hàng TMCP Phương Đông (OCB) - Chi nhánh Hà Nội, nhờ tư vấn các thủ tục chuyển tiền qua biên giới.

Theo cáo buộc, hai bị cáo này hướng dẫn Linh hoàn thiện thủ tục báo cáo thuế, tạo dựng hồ sơ năng lực và giao dịch khống nhằm đáp ứng điều kiện cấp tín dụng, mở thư tín dụng UPAS LC; đồng thời chuẩn bị các thiết bị phục vụ việc đối phó với hoạt động kiểm tra, thẩm định của ngân hàng.

Ngoài ra, do quen biết nhiều nhân viên ngân hàng tại PVcomBank - Chi nhánh Hà Nội và MSB, Khoa còn hướng dẫn Lịch và Linh mở tài khoản doanh nghiệp tại các ngân hàng này để đăng ký phát hành UPAS LC và thực hiện các lệnh chuyển tiền quốc tế.

“Ma trận” luân chuyển dòng tiền

Theo hồ sơ vụ án, quy trình luân chuyển dòng tiền được các đối tượng thiết kế thành một vòng khép kín.

Khi ngoại tệ từ các hợp đồng xuất khẩu khống chuyển về tài khoản Công ty Việt Linh, Nguyễn Mạnh Linh cùng Đinh Thị Lịch đến ngân hàng làm thủ tục bán ngoại tệ, rút tiền mặt rồi gửi vào các sổ tiết kiệm đứng tên cá nhân Linh.

Các sổ tiết kiệm này sau đó được sử dụng làm tài sản bảo đảm cho những hợp đồng phát hành thư tín dụng UPAS LC tiếp theo của công ty, đồng thời phát sinh khoản lãi tiền gửi.

Theo cáo trạng, phần chênh lệch giữa lãi tiền gửi cá nhân và chi phí phát hành UPAS LC, ước khoảng 1% giá trị hợp đồng, được Linh rút ra trả cho Zheng Yan Fei. Lịch cũng trích chia tiền cho Khoa sau mỗi đợt phát hành thành công.

Khi khách hàng trong nước có nhu cầu chuyển tiền sang Trung Quốc, tiền được chuyển vào tài khoản cá nhân của Linh. Sau đó, Linh rút tiền mặt, nộp lại vào tài khoản Công ty Việt Linh để tạo nguồn tiền mua ngoại tệ USD, thanh toán tiền hàng nhập khẩu theo phương thức chuyển tiền bằng điện (TT).

Nhằm gia tăng số lượng giao dịch, từ tháng 7/2021, Linh nhờ bạn học là Lê Thanh Phương đứng tên làm kế toán Công ty Việt Linh.

Theo nội dung hồ sơ vụ án, dù không hiểu rõ bản chất các giao dịch và không được hưởng lợi, Phương đã ký 120 lệnh chuyển tiền quốc tế qua PVcomBank, với tổng số tiền 30.496.800 USD (tương đương 697,1 tỷ đồng).

Ngoài ra, từ tháng 2/2021 đến tháng 8/2021, riêng Đinh Thị Lịch đã 16 lần thực hiện rút séc, với tổng số tiền 96,9 tỷ đồng từ tài khoản Công ty Việt Linh và 7 lần nộp tổng cộng 36,4 tỷ đồng vào tài khoản cá nhân của Linh.

Đến tháng 6/2022, do lo sợ hành vi vi phạm pháp luật bị phát giác, Linh dừng hoạt động Công ty Việt Linh, chuyển các giao dịch sang Công ty Phong Lâm.

Linh nhờ Meng Jun (quốc tịch Trung Quốc, ở trọ cùng Linh) làm kế toán trưởng và Lê Thị Hảo (vợ Meng Jun) đứng tên giám đốc công ty.

Tiếp đó, Zheng Yan Fei chỉ đạo Meng Jun mở nhiều tài khoản cá nhân tại PVcomBank, TPBank và Nam Á Bank để tiếp nhận tiền từ các đối tác tại Việt Nam.

Cơ quan tố tụng xác định, thông qua Công ty Việt Linh, nhóm bị cáo đã vận chuyển trái phép khoảng 35,5 triệu USD (813,5 tỷ đồng) ra nước ngoài và 11 triệu USD (253,2 tỷ đồng) vào Việt Nam.

Trong khi đó, thông qua Công ty Phong Lâm, số tiền vận chuyển trái phép ra nước ngoài là 4,73 triệu USD (110,2 tỷ đồng) và từ nước ngoài vào Việt Nam là 699.945 USD (16,2 tỷ đồng).

Giao dịch tiền điện tử trong đường dây chuyển tiền

Quá trình điều tra, cơ quan chức năng còn phát hiện, từ năm 2021, Công ty TNHH Công nghệ mạng Vinaecom (Công ty Vinaecom), do Trần Thanh Tùng làm giám đốc, đã ký hợp đồng với Công ty AEG Express Limited, có trụ sở tại Thâm Quyến (Trung Quốc), để thực hiện dịch vụ kho vận, giao nhận hàng hóa.

Theo quy trình, sau khi các lô hàng của Công ty AEG được vận chuyển về kho của Vinaecom, doanh nghiệp này sẽ giao hàng, thu hộ tiền và thanh toán lại cho phía AEG.

Tuy nhiên, thay vì thanh toán qua ngân hàng theo hợp đồng, phía AEG đề nghị Tùng chuyển tiền vào tài khoản cá nhân của Nguyễn Mạnh Linh, dưới danh nghĩa “đặt mua cây công trình”, với tổng số tiền gần 64 tỷ đồng.

Đáng chú ý, quá trình rà soát, sao kê tài khoản ngân hàng của Nguyễn Mạnh Linh, cơ quan điều tra còn phát hiện bị cáo này nhận số tiền lên tới 140 tỷ đồng. Theo lời khai, đây là tiền thanh toán cho các giao dịch mua bán đồng tiền điện tử Tether (USDT) trên các sàn giao dịch ngang hàng (P2P).

Cơ quan điều tra nhận định, việc lồng ghép hoạt động mua bán USDT vào hệ thống tài khoản của Nguyễn Mạnh Linh có dấu hiệu hợp thức hóa nguồn tiền, cần tiếp tục làm rõ mối liên hệ với các giao dịch thanh toán quốc tế và hoạt động đầu tư tài chính.

Do các giao dịch tiền điện tử trên không gian mạng phức tạp, liên quan đến nhiều cá nhân chuyển tiền chưa xác định rõ nhân thân, động cơ và mục đích, Cơ quan An ninh điều tra đã quyết định tách phần tài liệu liên quan đến khoản tiền 140 tỷ đồng để tiếp tục xác minh, làm rõ và xử lý sau.