Chiều 29/5, tại hội đàm cấp cao song phương giữa Bộ trưởng Bộ Xây dựng Trần Hồng Minh và Bộ trưởng Bộ Công chính và Vận tải Lào Leklay Sivilay, Tập đoàn Đèo Cả đã đưa ra một số kiến nghị liên quan đến công tác nghiên cứu, triển khai Dự án đường sắt Vũng Áng - Mụ Giạ - Thà Khẹc - Viêng Chăn.

Tuyến đường sắt Vũng Áng - Viêng Chăn đạt nhiều bước tiến

Tại hội đàm, hai bên tập trung trao đổi về các dự án kết nối hạ tầng trọng điểm giữa Việt Nam và Lào, gồm: hợp tác đầu tư phát triển Cảng Vũng Áng, cao tốc Hà Nội - Viêng Chăn và tuyến đường sắt Vũng Áng - Mụ Giạ - Thà Khẹc - Viêng Chăn.

Theo Bộ trưởng Bộ Xây dựng Trần Hồng Minh, đối với Dự án hợp tác đầu tư các bến số 1, 2 và 3 tại Cảng Vũng Áng, tỷ lệ sở hữu của Chính phủ Lào đã được nâng lên theo đúng cam kết giữa hai nước. Bộ trưởng đề nghị các bên tiếp tục phối hợp trong công tác quản trị, vận hành và nghiên cứu giải pháp kết nối đồng bộ giữa đường bộ, đường sắt và hàng hải nhằm tạo thuận lợi cho hàng hóa của Lào thông qua hệ thống cảng biển Việt Nam.

Đối với cao tốc Hà Nội - Viêng Chăn, đoạn Vinh - Thanh Thủy phía Việt Nam đã được khởi công ngày 18/5 và dự kiến hoàn thành trong giai đoạn 2029 - 2030. Phía Việt Nam đề nghị Lào tiếp tục thúc đẩy triển khai đoạn Paksan - Nậm On để bảo đảm tính đồng bộ toàn tuyến.

Riêng đối với tuyến đường sắt Vũng Áng - Mụ Giạ - Thà Khẹc - Viêng Chăn, Bộ trưởng Trần Hồng Minh đánh giá cao việc Chính phủ Lào đã ký hợp đồng nhượng quyền với nhà đầu tư và đang tích cực chuẩn bị các điều kiện triển khai dự án. Bộ Xây dựng ủng hộ các doanh nghiệp hai nước nghiên cứu, triển khai dự án trên cơ sở tuân thủ quy định pháp luật của mỗi quốc gia, đồng thời sẵn sàng phối hợp trong quá trình tiếp cận và huy động các nguồn vốn quốc tế.

Theo lãnh đạo Bộ Xây dựng, đối với hai đoạn tuyến Vũng Áng - Mụ Giạ và Thà Khẹc - biên giới Việt Nam - Lào, liên danh nhà đầu tư cần phấn đấu hoàn thành Báo cáo nghiên cứu tiền khả thi trong quý IV/2026, hoàn thành Báo cáo nghiên cứu khả thi trong quý II/2028 và hướng tới mục tiêu khởi công trước năm 2030. Hai bên cũng thống nhất xác định điểm nối ray tại khu vực cửa khẩu quốc tế Cha Lo (Việt Nam) - Na Phậu (Lào), đồng thời thống nhất các tiêu chuẩn công nghệ khung nhằm bảo đảm tính đồng bộ trong thiết kế, xây dựng và vận hành dự án.

Đáng chú ý, trên cơ sở khảo sát sơ bộ nhu cầu vận tải, Bộ trưởng Trần Hồng Minh cho biết nhu cầu vận tải chủ yếu đến từ phía Lào. Vì vậy, trong giai đoạn đầu, phía Việt Nam dự kiến tập trung đầu tư phần kết cấu hạ tầng tuyến, chưa bao gồm đầu máy và toa xe, đồng thời tận dụng phương tiện liên vận từ phía Lào để bảo đảm hiệu quả đầu tư và phù hợp với nhu cầu khai thác thực tế.

Về phía Lào, Bộ trưởng Leklay Sivilay đánh giá dự án đã có nhiều bước tiến quan trọng, trong đó một số nội dung nghiên cứu khả thi và hợp tác giữa các nhà đầu tư đã được triển khai. Theo lãnh đạo Bộ Công chính và Vận tải Lào, các điểm kết nối của tuyến đường sắt đã được xác định ở mức sơ bộ và hai bên cần tiếp tục phối hợp để tiến tới khởi công dự án trong thời gian phù hợp.

Đèo Cả kiến nghị cơ chế đặc thù cho dự án

Tại hội đàm, ông Hồ Minh Hoàng, Chủ tịch HĐQT Tập đoàn Đèo Cả cho biết tuyến đường sắt Vũng Áng - Mụ Giạ - Thà Khẹc - Viêng Chăn có ý nghĩa chiến lược đối với kết nối kinh tế, thương mại và logistics giữa Việt Nam và Lào.

Theo ông Hồ Minh Hoàng, đây là dự án có tổng mức đầu tư lớn, thời gian thực hiện dài, liên quan tới hai quốc gia và nhiều chủ thể tham gia. Do đó, các bên cần đánh giá đầy đủ khả năng huy động nguồn lực, hiệu quả khai thác cũng như cơ chế quản trị để bảo đảm tính khả thi của dự án.

Trên cơ sở đó, Tập đoàn Đèo Cả đưa ra 4 kiến nghị đối với Chính phủ và các cơ quan có thẩm quyền của hai nước.

Thứ nhất, mặc dù dự án được chia thành hai hợp phần tại hai quốc gia nhưng cần được nghiên cứu và triển khai như một tuyến đường sắt liên vận thống nhất. Đèo Cả đề nghị Bộ Xây dựng Việt Nam và Bộ Công chính và Vận tải Lào chủ trì cùng các nhà đầu tư thống nhất tổng thể phương án triển khai toàn tuyến, từ huy động vốn, tiêu chuẩn kỹ thuật, tiến độ đầu tư đến phương án vận hành và mô hình PPP.

Thứ hai, doanh nghiệp kiến nghị Chính phủ Việt Nam và Chính phủ Lào nghiên cứu cơ chế hỗ trợ, bảo lãnh vay vốn cho cả hai hợp phần nhằm nâng cao khả năng huy động nguồn lực và tính khả thi tài chính của dự án.

Thứ ba, đối với đoạn Vũng Áng - Mụ Giạ phía Việt Nam, Đèo Cả đề xuất Nhà nước hỗ trợ khoảng 70% tổng mức đầu tư và tách công tác giải phóng mặt bằng thành dự án độc lập để thực hiện theo hình thức đầu tư công. Đồng thời, doanh nghiệp kiến nghị nghiên cứu phương án để Tổng Công ty Đầu tư và Kinh doanh vốn Nhà nước (SCIC) tham gia liên danh nhà đầu tư với tỷ lệ khoảng 30%.

Thứ tư, Đèo Cả đề nghị xây dựng cơ chế chia sẻ doanh thu hoặc bảo lãnh doanh thu tối thiểu cho toàn tuyến nhằm giảm thiểu rủi ro trong quá trình vận hành dự án xuyên biên giới.

Bên cạnh đó, Đèo Cả cũng đề nghị đối tác PTL thực hiện đầy đủ trách nhiệm của thành viên liên danh, sớm thống nhất phương án huy động vốn, mô hình vận hành và phương án kinh doanh giữa hai hợp phần nhằm bảo đảm hiệu quả khai thác toàn tuyến. Hai bên đồng thời nghiên cứu mở rộng hợp tác sang các lĩnh vực khác như khoáng sản, năng lượng tái tạo và điện gió để tạo thêm nguồn lực hỗ trợ dự án.

Về phía PTL, ông Chanthone Sitthixay, Chủ tịch PTL cho biết phía Lào đã hoàn thành các bước chuẩn bị quan trọng để tiến tới khởi công dự án. Theo kế hoạch, sau khi hoàn tất các thủ tục cần thiết, mục tiêu khởi công vào năm 2029 và đưa toàn tuyến vào khai thác trong năm 2030 được đánh giá là khả thi.

Cũng trong khuôn khổ hội đàm, dưới sự chứng kiến của lãnh đạo hai Bộ, Tập đoàn Đèo Cả và PTL đã ký kết văn kiện hợp tác nhằm thúc đẩy nghiên cứu, triển khai tuyến đường sắt kết nối Việt Nam - Lào, tạo thêm cơ sở để hiện thực hóa một trong những dự án hạ tầng chiến lược quan trọng nhất giữa hai quốc gia trong giai đoạn tới.