Đây là một trong những chỉ đạo đáng chú ý tại Thông báo số 47/TB-VPCP ngày 27/1/2026 về kết luận của Thường trực Chính phủ đối với Nghị định quy định chi tiết việc xử lý vướng mắc của các dự án BOT giao thông.

“Lợi ích hài hòa, rủi ro chia sẻ”

Tại Thông báo số 47, Thường trực Chính phủ cho biết, tại Thông báo số 270/TB-VPCP ngày 22/6/2024, Thường trực Chính phủ đã có ý kiến chỉ đạo về việc xử lý khó khăn, vướng mắc tại một số dự án BOT giao thông.

Trong đó nêu rõ: “Trường hợp đề xuất sử dụng ngân sách nhà nước để thanh toán cho nhà đầu tư khi chấm dứt hợp đồng trước thời hạn phải xác định được giá trị thuộc trách nhiệm Nhà nước phải thanh toán, sử dụng nguồn nào và thẩm quyền quyết định; các bên có trách nhiệm chia sẻ tối đa rủi ro theo nguyên tắc ‘lợi ích hài hòa, rủi ro chia sẻ’” (Bộ Giao thông vận tải – nay là Bộ Xây dựng và Ngân hàng Nhà nước Việt Nam làm việc với nhà đầu tư, doanh nghiệp và các bên cung cấp vốn để đàm phán theo hướng không tính lãi vay trong giá trị dự kiến đề nghị thanh toán).

Trên cơ sở đó, Bộ Xây dựng đã thực hiện theo đúng quy trình, thủ tục, quy định, xây dựng và trình Chính phủ Nghị định quy định chi tiết việc xử lý vướng mắc của các dự án BOT giao thông; đồng thời đã lấy ý kiến các thành viên Chính phủ.

Tuy nhiên, hiện vẫn còn ý kiến khác nhau liên quan đến việc lựa chọn phương án xác định chi phí lãi vay giai đoạn vận hành, kinh doanh trong chi phí bồi thường khi chấm dứt hợp đồng trước thời hạn theo quy định tại Nghị định.

Thường trực Chính phủ khẳng định, việc sớm ban hành Nghị định để tháo gỡ khó khăn, vướng mắc, qua đó tiếp tục huy động vốn cho các dự án PPP trong thời gian tới là hết sức cần thiết.

Về nguyên tắc, Thường trực Chính phủ chỉ cho chủ trương xử lý theo đúng thẩm quyền; Ngân hàng Nhà nước Việt Nam và Bộ Xây dựng phải chịu trách nhiệm nghiên cứu, đánh giá kỹ lưỡng các tác động theo quy định, đề xuất phương án tối ưu, bảo đảm đúng thẩm quyền và tuân thủ nguyên tắc “lợi ích hài hòa, rủi ro chia sẻ”.

Theo đó, Thường trực Chính phủ giao Bộ trưởng Bộ Xây dựng chủ trì, làm việc với Thống đốc Ngân hàng Nhà nước Việt Nam và Bộ trưởng Bộ Tư pháp, lãnh đạo Bộ Công an rà soát, đánh giá kỹ lưỡng cơ sở pháp lý, thẩm quyền và đối tượng xử lý vướng mắc, làm rõ việc có cần quy định cụ thể chi phí lãi vay giai đoạn vận hành, kinh doanh đối với các dự án chấm dứt hợp đồng trước thời hạn trong Nghị định hay không, trong bối cảnh việc thu xếp vốn là quan hệ dân sự giữa nhà đầu tư/doanh nghiệp dự án với các tổ chức tín dụng; đồng thời đánh giá tác động khi chấm dứt hợp đồng dự án BOT trước thời hạn. Thời hạn hoàn thành là trước ngày 30/1/2026.

Thường trực Chính phủ cũng giao Bộ Tư pháp rà soát cơ sở chính trị, pháp lý về phạm vi điều chỉnh và thẩm quyền ban hành văn bản, báo cáo Thủ tướng Chính phủ (đồng thời gửi Bộ Xây dựng) trước ngày 30/1/2026.

Trên cơ sở ý kiến các bộ, ngành, cơ quan và nội dung rà soát nêu trên, trường hợp phải quy định cụ thể chi phí lãi vay giai đoạn vận hành, kinh doanh đối với các dự án chấm dứt hợp đồng, Bộ Xây dựng chủ trì, phối hợp với Ngân hàng Nhà nước Việt Nam và các bộ, cơ quan liên quan xác định và thống nhất cụ thể chi phí lãi vay này, bảo đảm nguyên tắc “lợi ích hài hòa, rủi ro chia sẻ”. Các bộ, cơ quan phải thể hiện rõ quan điểm khi được lấy ý kiến và hoàn thiện Nghị định theo quy định, trình Thủ tướng Chính phủ trước ngày 10/2/2026.

“Giao Phó Thủ tướng Chính phủ Trần Hồng Hà khẩn trương chỉ đạo trực tiếp Bộ Xây dựng, Ngân hàng Nhà nước Việt Nam và các bộ, cơ quan liên quan hoàn thiện dự thảo Nghị định theo quy định, báo cáo cấp có thẩm quyền xem xét, quyết định”, Thông báo số 47 nêu rõ.

Nút thắt cuối

Trước đó, Bộ Xây dựng đã có Báo cáo số 455/BC-BXD gửi Thủ tướng Chính phủ Phạm Minh Chính và Phó Thủ tướng Trần Hồng Hà về việc hoàn chỉnh Nghị định quy định chi tiết việc xử lý vướng mắc của các dự án BOT giao thông.

Tại Báo cáo số 455, Bộ Xây dựng cho biết, trong quá trình xây dựng dự thảo Nghị định, Bộ đã đưa ra quy định chi tiết về chi phí bồi thường khi chấm dứt hợp đồng trước thời hạn, bao gồm toàn bộ chi phí đầu tư xây dựng, lãi vay giai đoạn xây dựng, chi phí vận hành, bảo trì…

Riêng đối với lãi vay giai đoạn vận hành, kinh doanh, dự thảo Nghị định đưa ra 3 phương án để xin ý kiến các thành viên Chính phủ.

Phương án 1 xác định chi phí lãi vay giai đoạn vận hành, kinh doanh bằng tổng số vốn vay theo hợp đồng dự án PPP nhân với mức lãi suất 4%/năm.

Phương án 2 xác định chi phí lãi vay giai đoạn vận hành, kinh doanh bằng tổng chi phí lãi vay mà nhà đầu tư, doanh nghiệp dự án đã thanh toán cho tổ chức tín dụng tính đến thời điểm cơ quan có thẩm quyền quyết định chấm dứt hợp đồng.

Phương án 3 xác định chi phí lãi vay giai đoạn vận hành, kinh doanh là 0 đồng, tức không tính lãi vay trong giai đoạn vận hành, kinh doanh vào chi phí bồi thường khi chấm dứt hợp đồng trước thời hạn.

Lãnh đạo Bộ Xây dựng cho biết, toàn bộ 22 phiếu của các thành viên Chính phủ đều thống nhất thông qua nội dung dự thảo Nghị định. Riêng đối với chi phí lãi vay giai đoạn vận hành, kinh doanh, có 3 thành viên Chính phủ lựa chọn phương án 1, 1 thành viên lựa chọn phương án 2, 13 thành viên lựa chọn phương án 3, và 5 thành viên không lựa chọn phương án (trong đó có Thống đốc Ngân hàng Nhà nước Việt Nam).

Đáng chú ý, sau khi Bộ Xây dựng hoàn tất việc xin ý kiến các thành viên Chính phủ, một số ngân hàng – trong đó có Techcombank, đơn vị đồng tài trợ cho Dự án xây dựng tuyến đường Thái Nguyên – Chợ Mới – đã đề xuất phương án Nhà nước thanh toán chi phí lãi vay trong giai đoạn khai thác với mức lãi suất khoảng 4%/năm (trong khi lãi vay thực tế theo hợp đồng BOT là 9 – 10,14%/năm tùy từng giai đoạn), nhằm bù đắp một phần chi phí huy động vốn từ người dân (theo báo cáo của Techcombank, chi phí huy động không dưới 6%/năm).

Đặc biệt, tại Văn bản số 11576/NHNN-TD ngày 29/12/2025 gửi Bộ Xây dựng, Ngân hàng Nhà nước Việt Nam cho biết đã tổng hợp ý kiến của 5 ngân hàng liên quan đến 6 dự án BOT phải chấm dứt hợp đồng trước thời hạn. Các ngân hàng thương mại thống nhất kiến nghị Bộ Xây dựng báo cáo Chính phủ lựa chọn phương án 1 (lãi suất 4%) để hỗ trợ bù đắp một phần chi phí huy động vốn.

Tuy nhiên, tại Báo cáo số 455, Bộ Xây dựng tiếp tục bảo lưu quan điểm không tính lãi vay giai đoạn vận hành, kinh doanh (phương án 3). Bộ Xây dựng lý giải, trong số 6 dự án chấm dứt hợp đồng, có 2 dự án chưa thu phí, 4 dự án đã thu phí nhưng doanh thu rất thấp, không đủ để chi trả lãi vay theo hợp đồng tín dụng, khiến các khoản vay đã hoặc có nguy cơ chuyển thành nợ xấu (nợ nhóm 5).

Theo quy định tại Nghị định số 86/2024/NĐ-CP, đối với nợ nhóm 5, tổ chức tín dụng phải trích lập dự phòng 100% dư nợ gốc vay (không trích lập dự phòng đối với lãi vay) và được sử dụng dự phòng để xử lý rủi ro đối với các khoản nợ xấu.

Với các quy định này, Bộ Xây dựng cho rằng, khi phát sinh nợ xấu, tổ chức tín dụng phải trích lập dự phòng và sử dụng dự phòng để xử lý rủi ro theo quy định pháp luật.

Theo chính sách tại dự thảo Nghị định, đối với các dự án bị ảnh hưởng bởi sự kiện bất khả kháng, thay đổi quy hoạch, chính sách, pháp luật liên quan mà các bên đã áp dụng các biện pháp khắc phục nhưng vẫn không thể tiếp tục thực hiện hợp đồng dự án PPP, Nhà nước sẽ thanh toán chi phí bồi thường khi chấm dứt hợp đồng trước thời hạn; nhà đầu tư và bên cho vay có trách nhiệm chia sẻ rủi ro, không tính lợi nhuận vốn chủ sở hữu và lãi vay giai đoạn khai thác trong giá trị đề nghị thanh toán, bảo đảm nguyên tắc “lợi ích hài hòa, rủi ro chia sẻ”.

Như vậy, đối với các dự án BOT giao thông phải chấm dứt hợp đồng, dự thảo Nghị định đã thể hiện đầy đủ trách nhiệm và thiện chí của Nhà nước trong việc tháo gỡ vướng mắc, bảo đảm điều kiện để nhà đầu tư thu hồi vốn chủ sở hữu, các ngân hàng thu hồi toàn bộ phần gốc đã cho vay và lãi vay giai đoạn xây dựng (khoảng 352 tỷ đồng đối với 4 dự án đã vay vốn ngân hàng).

“Bên cạnh đó, đến nay toàn bộ các nhà đầu tư đã thống nhất chia sẻ, không tính lợi nhuận vốn chủ sở hữu trong giá trị đề nghị thanh toán; các ngân hàng cần có trách nhiệm chia sẻ, không tính lãi vay giai đoạn vận hành, kinh doanh nhằm bảo đảm nguyên tắc ‘lợi ích hài hòa, rủi ro chia sẻ’ theo đúng kết luận của Thường trực Chính phủ tại Thông báo số 270/TB-VPCP”, đại diện Bộ Xây dựng nhấn mạnh.