Kiến tạo thể chế phát triển có ý nghĩa đặc biệt quan trọng

Thông điệp trên được Tổng Bí thư Tô Lâm nhấn mạnh khi phát biểu tại Lễ kỷ niệm 80 năm Ngày Tổng tuyển cử đầu tiên bầu Quốc hội Việt Nam.

Thời điểm này, Kế hoạch phát triển kinh tế - xã hội năm 2026 với mục tiêu tham vọng GDP tăng từ 10% trở lên đã bước vào chặng đường đầu tiên.

Tạo đà cho mục tiêu đó, năm qua, Quốc hội đã không ngừng đổi mới tư duy trong xây dựng pháp luật, chủ động, kịp thời thể chế hóa chủ trương của Đảng, khẳng định vai trò tiên phong, đi trước một bước về thể chế, quyết định những vấn đề khó, những việc chưa có tiền lệ. Chỉ tính riêng kỳ họp cuối năm, Quốc hội đã xem xét, thông qua 51 luật và 8 nghị quyết quy phạm pháp luật, chiếm gần 30% tổng số luật, nghị quyết quy phạm được ban hành của cả nhiệm kỳ.

Theo Chủ tịch Quốc hội Trần Thanh Mẫn, đây là minh chứng sinh động cho tinh thần pháp luật phải đi trước một bước, mở đường cho đổi mới sáng tạo, lấy cuộc sống và lợi ích của nhân dân làm thước đo của chính sách.

Hiện thực hóa mục tiêu tăng trưởng 2 con số của năm đầu nhiệm kỳ mới cũng chính là bước đi quan trọng để hiện thực hóa khát vọng đến năm 2045, Việt Nam trở thành quốc gia phát triển, hùng cường, thịnh vượng và hạnh phúc.

Để hiện thực hóa khát vọng đó, theo Tổng Bí thư Tô Lâm, vai trò của Quốc hội trong kiến tạo thể chế phát triển có ý nghĩa đặc biệt quan trọng. Quốc hội cần đi trước một bước về thể chế, dũng cảm quyết định những vấn đề khó, những việc mới, những lĩnh vực chưa có tiền lệ; mở đường cho đổi mới sáng tạo, cho phát triển nhanh và bền vững đất nước.

Tổng Bí thư đề nghị, thời gian tới, Quốc hội tiếp tục đổi mới mạnh mẽ tư duy lập pháp theo hướng kiến tạo và dẫn dắt phát triển. Thúc đẩy đột phá chiến lược, kiến tạo hệ sinh thái phát triển mới, tập trung hoàn thiện, đồng bộ thể chế để phát triển nhanh, bền vững đất nước. Đồng thời, đổi mới căn bản, nâng cao chất lượng, hiệu quả hoạt động lập pháp, bảo đảm quản trị quốc gia bằng Hiến pháp và pháp luật, đáp ứng yêu cầu hội nhập quốc tế.

Chủ tịch Quốc hội Trần Thanh Mẫn, trong diễn văn tại Lễ kỷ niệm nêu trên, cũng nhấn mạnh, nhiệm vụ, yêu cầu của giai đoạn phát triển mới của đất nước đòi hỏi Quốc hội, các cơ quan của Quốc hội, các đại biểu Quốc hội phải cố gắng, nỗ lực, quyết tâm cao hơn nữa, tiếp tục đổi mới tư duy trong xây dựng pháp luật, nâng cao năng lực, hiệu quả hoạt động, dám nói, dám làm, dám chịu trách nhiệm vì sự phát triển nhanh, bền vững của đất nước.

Tiếp tục hoàn thiện hệ thống pháp luật tài chính - kinh tế

Ngày 6/1, Văn phòng Chủ tịch nước đã họp báo công bố lệnh của Chủ tịch nước về các luật vừa được Quốc hội khóa XV thông qua tại Kỳ họp thứ mười, trong đó có 11 luật được chủ trì soạn thảo bởi Bộ Tài chính, gồm Luật Đầu tư, Luật Dự trữ quốc gia, Luật sửa đổi, bổ sung một số điều của Luật Giá; Luật sửa đổi, bổ sung một số điều của Luật Kinh doanh bảo hiểm; Luật sửa đổi, bổ sung một số điều của Luật Quản lý nợ công; Luật Quy hoạch; Luật sửa đổi, bổ sung một số điều của Luật Thống kê; Luật Tiết kiệm, chống lãng phí; Luật sửa đổi, bổ sung một số điều của Luật Thuế giá trị gia tăng; Luật Thuế thu nhập cá nhân; Luật Quản lý thuế.

Đều có hiệu lực ngay trong năm 2026, các luật trên đã đánh dấu một bước hoàn thiện quan trọng của hệ thống pháp luật tài chính - kinh tế. Những chính sách mới đã tạo môi trường thông thoáng và minh bạch hơn cho cả doanh nghiệp và người dân, gắn với yêu cầu cải cách, phân cấp, chuyển đổi số và tăng trưởng bền vững.

Trong bối cảnh sắp xếp đơn vị hành chính và yêu cầu tăng trưởng cao, Luật Quy hoạch đã được sửa đổi toàn diện nhằm xây dựng hệ thống quy hoạch thống nhất, tinh gọn và hiệu quả. Luật mới đã giảm mạnh số lượng quy hoạch ngành, đơn giản hóa trình tự, thủ tục, phân cấp triệt để thẩm quyền lập và phê duyệt quy hoạch, qua đó hoàn thiện các quy hoạch sau sắp xếp đơn vị hành chính với tầm nhìn dài hạn, giải phóng các nguồn lực, khơi thông các điểm nghẽn và tạo dư địa phát triển mới.

Luật Đầu tư tiếp tục thể chế hóa mạnh mẽ các nghị quyết của Đảng về phát triển kinh tế tư nhân và cải thiện môi trường đầu tư kinh doanh, tạo thuận lợi cho người dân, doanh nghiệp. Luật mới đã thu hẹp đáng kể phạm vi dự án phải chấp thuận chủ trương đầu tư, đẩy mạnh phân cấp cho Thủ tướng Chính phủ và chủ tịch UBND cấp tỉnh.

Đáng chú ý, Luật đã cắt giảm 39 ngành, nghề đầu tư kinh doanh có điều kiện và sửa đổi phạm vi của 20 ngành, nghề để chuyển mạnh từ “tiền kiểm” sang “hậu kiểm”, bảo đảm quyền tự do đầu tư kinh doanh của doanh nghiệp. Các chính sách ưu đãi được tái cấu trúc theo hướng tập trung cho khoa học - công nghệ, đổi mới sáng tạo, chuyển đổi số, kinh tế xanh và các mô hình kinh tế mới.

Để phát triển nhanh và bền vững, thì quản lý nợ công là vấn đề hết sức quan trọng. Luật sửa đổi, bổ sung một số điều của Luật Quản lý nợ công số 141/2025/QH15 đã nêu rõ yêu cầu phân cấp, phân quyền gắn với kiểm soát nợ công an toàn, bền vững. Luật trao quyền chủ động lớn hơn cho Thủ tướng Chính phủ và Bộ Tài chính trong điều hành vay, trả nợ; mở rộng đối tượng tiếp cận vốn vay nước ngoài của Chính phủ; đơn giản hóa thủ tục và chuẩn hóa quy trình phù hợp với thông lệ quốc tế.

Đặt ra yêu cầu cao về tăng trưởng, Quốc hội cũng yêu cầu quản lý hiệu quả thị trường vàng trong năm 2026. Luật Thuế thu nhập cá nhân 2025 đã bổ sung quy định về nhóm thu nhập khác thuộc diện chịu thuế thu nhập cá nhân, trong đó có thu nhập từ chuyển nhượng vàng miếng; giao Chính phủ quy định ngưỡng giá trị vàng miếng chịu thuế, thời điểm áp dụng thu và điều chỉnh thuế suất thuế thu nhập cá nhân đối với chuyển nhượng vàng miếng phù hợp với lộ trình quản lý thị trường vàng.

Theo khẳng định của Bộ trưởng Bộ Tài chính Nguyễn Văn Thắng trước Quốc hội, việc đánh thuế thu nhập cá nhân với giao dịch vàng miếng có mục tiêu lớn nhất là điều chỉnh hành vi để tránh đầu cơ, gây áp lực đến thị trường vàng và ngoại tệ, tránh cho người dân bị ảnh hưởng khi giá vàng bị thao túng, đầu cơ.

Tại cuộc họp báo nói trên, ông Lưu Đức Huy, Phó cục trưởng Cục Quản lý, giám sát chính sách thuế, phí (Bộ Tài chính) cho biết, chính sách thuế đối với vàng miếng thời gian qua cơ bản đầy đủ. Trong nghị định về kinh doanh vàng, cá nhân không được phép kinh doanh vàng miếng, chỉ được quyền mua đi bán lại. “Chỉ có ngân hàng và doanh nghiệp đủ điều kiện và được cấp giấy phép mới được kinh doanh vàng”, ông Huy nói.

Về chính sách thuế thu nhập cá nhân với giao dịch vàng miếng, ông Huy thông tin, Bộ Tài chính sẽ trình Chính phủ ban hành nghị định hướng dẫn thi hành Luật Thuế thu nhập cá nhân mới, trong đó sẽ phối hợp xây dựng quy định về mức thuế thu nhập cá nhân với chuyển nhượng vàng miếng cho phù hợp với lộ trình quản lý thị trường vàng.

“Ngưỡng cụ thể về mức chịu thuế cũng sẽ được nêu trong nghị định hướng dẫn ban hành trong thời gian tới”, ông Huy nói và cho biết thêm, sẽ cố gắng đẩy nhanh tiến độ của việc này.