Mang khối u khổng lồ suốt nhiều năm, người phụ nữ đối mặt nguy cơ biến dạng mặt

Mang tâm lý e ngại, cho rằng khối u không quá nguy hiểm nên nhiều năm qua, bà G.T.L. (69 tuổi, dân tộc Mông, quê Tuyên Quang) chấp nhận sống chung với khối u lớn ở vùng đầu mặt. Chỉ đến khi khối u phát triển quá lớn, gây đau, chèn ép và làm biến dạng rõ vùng góc hàm, cổ bên phải, ảnh hưởng nghiêm trọng đến sinh hoạt hằng ngày, bà mới quyết định đến Bệnh viện K thăm khám.

Qua khám lâm sàng và thực hiện các xét nghiệm chuyên sâu, các bác sỹ ghi nhận người bệnh có khối u tuyến mang tai phải với kích thước trên 10cm. Mặc dù chưa phát hiện hạch ngoại vi bất thường, nhưng kết quả chụp cộng hưởng từ (MRI) cho thấy khối tổn thương có đặc điểm hướng nhiều đến u đa hình tuyến nước bọt, loại u lành tính thường gặp của tuyến mang tai.

Tuy nhiên, nếu không được điều trị kịp thời, khối u có thể tiếp tục phát triển, gây biến dạng khuôn mặt, chèn ép các cấu trúc lân cận và làm tăng đáng kể độ khó của phẫu thuật.

Sau khi hội chẩn chuyên môn, PGS-TS.Nguyễn Xuân Hậu, Trưởng khoa Ngoại Quán Sứ 2, Bệnh viện K cùng ê-kíp quyết định phẫu thuật cắt bỏ toàn bộ khối u tuyến mang tai phải, đồng thời đặt mục tiêu bảo tồn tối đa dây thần kinh số VII, dây thần kinh mặt giữ vai trò đặc biệt quan trọng đối với chức năng vận động và biểu cảm khuôn mặt.

Theo các bác sỹ, phẫu thuật u tuyến mang tai luôn được xem là một trong những kỹ thuật khó của ngoại khoa đầu – cổ. Thách thức lớn nhất không nằm ở việc lấy bỏ khối u mà ở khả năng bảo tồn dây thần kinh số VII. Đây là dây thần kinh chi phối hầu hết các cơ biểu cảm trên khuôn mặt, giúp con người thực hiện các động tác như cười, nói, nhắm mắt hay vận động cơ mặt.

Ở những trường hợp khối u tồn tại trong thời gian dài và phát triển kích thước lớn như bà L., các mốc giải phẫu thường bị thay đổi đáng kể. Dây thần kinh số VII vốn đi xuyên qua tuyến mang tai và chia thành nhiều nhánh nhỏ trong nhu mô tuyến có thể bị khối u đẩy lệch, chèn ép hoặc dính sát vào tổn thương.

Điều này khiến quá trình bóc tách trở nên đặc biệt phức tạp, đòi hỏi phẫu thuật viên phải có kinh nghiệm, thao tác chính xác và hết sức tỉ mỉ để vừa lấy bỏ hoàn toàn khối u, vừa bảo tồn tối đa các nhánh thần kinh, hạn chế nguy cơ liệt mặt sau mổ.

PGS-TS.Nguyễn Xuân Hậu cho biết, phần lớn u tuyến mang tai là u lành tính, song điều đó không đồng nghĩa với việc người bệnh có thể chủ quan theo dõi tại nhà.

Khi khối u tiếp tục phát triển, không chỉ gây biến dạng vùng mặt, ảnh hưởng đến ăn uống, giao tiếp và chất lượng cuộc sống mà còn khiến cuộc phẫu thuật trở nên khó khăn hơn do các cấu trúc giải phẫu bị thay đổi. Điều này làm tăng nguy cơ biến chứng, kéo dài thời gian điều trị và ảnh hưởng đến khả năng bảo tồn chức năng sau phẫu thuật.

Theo chuyên gia, việc phát hiện và điều trị đúng thời điểm giúp ca mổ thuận lợi hơn, tăng khả năng bảo tồn dây thần kinh mặt, rút ngắn thời gian hồi phục và cải thiện đáng kể chất lượng sống cho người bệnh. Trường hợp của bà L. đã được phẫu thuật thành công và đang tiếp tục được theo dõi, chăm sóc sau mổ.

Đối với các bác sỹ Khoa Ngoại Quán Sứ 2, thành công của một ca phẫu thuật không chỉ được đánh giá bằng việc lấy bỏ hoàn toàn tổn thương mà còn nằm ở khả năng bảo tồn tối đa chức năng, hạn chế di chứng và giúp người bệnh sớm trở lại cuộc sống bình thường. Đây cũng là xu hướng của điều trị ung thư và ngoại khoa hiện đại, không chỉ hướng tới kéo dài thời gian sống mà còn nâng cao chất lượng sống một cách toàn diện.

Các bác sỹ khuyến cáo người dân không nên chủ quan trước bất kỳ khối u hoặc bất thường nào xuất hiện ở vùng đầu, mặt, cổ. Ngay cả khi khối u không gây đau hoặc được cho là lành tính, người bệnh vẫn cần đến cơ sở y tế chuyên khoa để được thăm khám, chẩn đoán và điều trị kịp thời. Việc phát hiện sớm không chỉ giúp quá trình điều trị đơn giản hơn mà còn giảm nguy cơ biến chứng, bảo tồn tối đa chức năng và mang lại kết quả điều trị tốt nhất.

Nguy kịch vì dùng thuốc chứa hoạt chất đã bị cấm hơn 20 năm

Tự mua thuốc theo lời giới thiệu của bạn bè để điều trị bệnh, người đàn ông 72 tuổi không ngờ phải nhập viện trong tình trạng sốc, tan máu cấp, suy thận và suy hô hấp. Các bác sỹ phát hiện người bệnh đã sử dụng Phenylbutazone, hoạt chất bị cấm lưu hành tại Việt Nam từ năm 2001 do nguy cơ gây nhiều biến chứng nghiêm trọng, thậm chí đe dọa tính mạng.

Một người đàn ông 72 tuổi vừa được Trung tâm Chống độc, Bệnh viện Bạch Mai cấp cứu trong tình trạng nguy kịch sau khi tự ý sử dụng thuốc mua qua mạng theo lời giới thiệu của bạn bè. Người bệnh phải thở máy, lọc máu liên tục vì sốc, tan máu cấp, suy thận và rối loạn ý thức.

Theo người nhà, khoảng 10 ngày trước khi nhập viện, người bệnh xuất hiện tình trạng đi ngoài phân đen và được điều trị tại cơ sở y tế địa phương. Tuy nhiên, bệnh không cải thiện mà nhanh chóng chuyển nặng với các biểu hiện sốt cao liên tục 38-39 độ C, nước tiểu đỏ sẫm và mệt mỏi nhiều.

Khi chuyển đến Trung tâm Chống độc, người bệnh đã rơi vào tình trạng suy hô hấp, tụt huyết áp, suy thận cấp và sốc. Các bác sỹ lập tức đặt nội khí quản, cho thở máy, lọc máu và hồi sức tích cực.

Kết quả xét nghiệm cho thấy người bệnh bị tan máu và thiếu máu cấp rất nặng. Chỉ số hemoglobin chỉ còn 31 g/L, trong khi mức bình thường dao động từ 120-155 g/L.

Trong quá trình khai thác bệnh sử, người nhà mang đến 5 lọ thuốc người bệnh đã sử dụng, gồm hai lọ màu trắng và ba lọ màu đỏ nhãn xanh. Đáng chú ý, một lọ lớn ghi rõ tên hoạt chất Phenylbutazone, loại thuốc đã bị loại bỏ khỏi danh mục thuốc dùng cho người tại Việt Nam từ nhiều năm trước.

Người bệnh cho biết được bạn bè giới thiệu và mua hộ thuốc trên mạng để điều trị mà không qua thăm khám hay được bác sỹ kê đơn. Trong khi đó, ông có tiền sử đái tháo đường và hạ huyết áp nhưng điều trị không thường xuyên.

Theo TS.Nguyễn Trung Nguyên, Giám đốc Trung tâm Chống độc, Bệnh viện Bạch Mai, đây là trường hợp điển hình của việc tin vào lời truyền miệng, tự ý sử dụng thuốc không rõ nguồn gốc mà không được tư vấn chuyên môn.

Bác sỹ cho biết Phenylbutazone có thể gây hàng loạt biến chứng nguy hiểm như tan máu, suy tủy, giảm bạch cầu hạt, xuất huyết tiêu hóa, tổn thương gan, suy thận cùng nhiều phản ứng dị ứng nghiêm trọng, có thể đe dọa tính mạng.

Chính vì những nguy cơ này, từ ngày 14/5/2001, Cục Quản lý Dược (Bộ Y tế) đã yêu cầu ngừng nhập khẩu nguyên liệu, thành phẩm chứa Phenylbutazone và dừng sản xuất các thuốc chứa hoạt chất này tại Việt Nam. Nhiều quốc gia như Mỹ và phần lớn các nước châu Âu cũng đã ngừng sử dụng thuốc trên người vì độc tính cao.

Theo các bác sỹ, tình trạng đi ngoài phân đen của người bệnh nhiều khả năng là biểu hiện của xuất huyết tiêu hóa. Trong khi đó, nước tiểu đỏ sẫm không đơn thuần là chảy máu đường tiết niệu mà còn có thể là hậu quả của quá trình tan máu cấp, khi hồng cầu bị phá hủy hàng loạt, giải phóng hemoglobin gây tổn thương thận, dẫn đến suy thận cấp và sốc.

Tiến sỹ Nguyễn Trung Nguyên lưu ý người cao tuổi thường mắc nhiều bệnh mạn tính và phải sử dụng đồng thời nhiều loại thuốc. Việc tự ý dùng các sản phẩm không rõ nguồn gốc sẽ làm tăng nguy cơ tương tác thuốc cũng như các phản ứng bất lợi nghiêm trọng.

Từ trường hợp trên, Trung tâm Chống độc khuyến cáo người dân tuyệt đối không mua thuốc điều trị qua mạng xã hội hoặc theo lời mách bảo của người quen, đặc biệt là các sản phẩm không rõ nguồn gốc, không có số đăng ký lưu hành.

Khi có vấn đề về sức khỏe, người dân cần đến các cơ sở y tế hoặc người hành nghề khám chữa bệnh được cấp phép để được chẩn đoán chính xác và chỉ định điều trị phù hợp. Đồng thời, cần cảnh giác với những lời quảng cáo như "thuốc gia truyền", "thuốc xách tay", "khỏi bệnh sau vài viên", "không tác dụng phụ"... bởi đây đều là những chiêu thức đánh vào tâm lý muốn khỏi bệnh nhanh của người dân.

Nếu sau khi sử dụng thuốc xuất hiện các dấu hiệu bất thường như sốt cao, phát ban, khó thở, nước tiểu sẫm màu, chảy máu, mệt lả hoặc rối loạn ý thức, người bệnh cần ngừng thuốc ngay và đến cơ sở y tế gần nhất để được cấp cứu. Việc mang theo vỏ hộp, viên thuốc hoặc thông tin nơi mua sẽ giúp bác sỹ nhanh chóng xác định nguyên nhân và có hướng xử trí phù hợp.

Các bác sỹ cũng cho biết, Bệnh viện Bạch Mai từng tiếp nhận nhiều trường hợp ngộ độc nghiêm trọng sau khi sử dụng Phenylbutazone mua trên mạng để điều trị đau khớp. Không ít bệnh nhân xuất hiện sốt cao, phát ban toàn thân, tổn thương gan, sốc nhiễm khuẩn, hội chứng dị ứng thuốc nặng và đã có trường hợp tử vong.

Theo các chuyên gia, thuốc lưu hành trái phép không chỉ có nguy cơ chứa hoạt chất đã bị cấm mà còn có thể bị pha trộn nhiều thành phần, sai hàm lượng hoặc được sản xuất trong điều kiện không bảo đảm chất lượng. Việc tự ý sử dụng những loại thuốc này không chỉ khiến bệnh không được điều trị đúng mà còn có thể che lấp triệu chứng, gây khó khăn cho chẩn đoán, làm bệnh diễn biến nặng hơn, thậm chí cướp đi tính mạng người sử dụng.

Đeo tai nghe gần như cả ngày, phát hiện suy giảm thính lực

Thói quen đeo tai nghe gần như cả ngày để làm việc, giải trí, thậm chí khi ngủ đã khiến nam thanh niên 23 tuổi bị suy giảm thính lực do tiếng ồn. Các bác sỹ cảnh báo tổn thương này có thể không thể hồi phục nếu người trẻ tiếp tục lạm dụng tai nghe với âm lượng lớn trong thời gian dài.

Tiếng nhạc, podcast hay những cuộc họp trực tuyến đã trở thành một phần quen thuộc trong cuộc sống của nhiều người trẻ. Tuy nhiên, việc sử dụng tai nghe liên tục trong nhiều giờ với âm lượng lớn đang âm thầm bào mòn sức nghe mà không phải ai cũng nhận ra. Trường hợp của anh Hải (23 tuổi, Hà Nội) là lời cảnh báo rõ ràng về nguy cơ mất thính lực do tiếng ồn.

Anh Hải có thói quen đeo tai nghe khoảng 10 giờ mỗi ngày để làm việc và giải trí. Ngay cả khi đi ngủ, anh cũng không rời chiếc tai nghe. Trong suốt hơn một năm, anh thường xuyên nghe ở mức âm lượng gần như tối đa.

Ban đầu, mỗi lần tháo tai nghe, anh chỉ thấy ù tai thoáng qua và cảm giác đầy trong tai nên nghĩ đó là hiện tượng bình thường. Tuy nhiên, khoảng ba tuần trước khi nhập viện, anh bắt đầu nghe không rõ khi họp hoặc ở nơi đông người. Có lúc vẫn nghe thấy người khác nói nhưng không phân biệt được nội dung, khiến công việc và sinh hoạt bị ảnh hưởng đáng kể.

Lo ngại sức nghe tiếp tục giảm sút, anh đến viện thăm khám. Sau khi nội soi tai và loại trừ các nguyên nhân như ráy tai, viêm tai hay bệnh lý tai giữa, bác sỹ chỉ định đo thính lực.

Kết quả đo thính lực đơn âm trong phòng cách âm cho thấy anh bị giảm thính lực mức độ trung bình ở các tần số cao từ 4.000-8.000 Hz. Đây là nhóm tần số rất quan trọng giúp con người nhận biết lời nói, đặc biệt trong môi trường có nhiều tiếng ồn.

Đáng chú ý, biểu đồ thính lực xuất hiện "khuyết sâu" tại tần số 4.000 Hz, dấu hiệu điển hình của mất thính lực do tiếp xúc tiếng ồn kéo dài (Noise-Induced Hearing Loss - NIHL). Điều này giải thích vì sao anh Hải thường xuyên nghe không rõ trong các cuộc họp, khó phân biệt lời nói giữa đám đông và dễ bỏ lỡ các âm báo từ điện thoại.

Theo Ths.Nguyễn Chí Trung, chuyên khoa Tai Mũi Họng, trong ốc tai có các tế bào lông đảm nhiệm vai trò tiếp nhận rung động âm thanh và chuyển thành tín hiệu thần kinh truyền lên não.

Đây là những tế bào rất nhạy cảm, nhưng lại gần như không có khả năng tái tạo khi đã bị phá hủy. Việc sử dụng tai nghe nhiều giờ liên tục, đặc biệt ở mức âm lượng lớn và ngay cả khi ngủ, khiến các tế bào lông phải hoạt động quá mức, không có thời gian phục hồi. Theo thời gian, những tổn thương tích lũy sẽ dẫn đến mất thính lực thần kinh giác quan.

"Đây là dạng suy giảm thính lực không thể phục hồi hoàn toàn. Khi các tế bào lông bị hủy hoại, khả năng nghe sẽ giảm dần và rất khó lấy lại như ban đầu", bác sỹ Trung cho biết.

Ở nhiều trường hợp, người bệnh chỉ phát hiện khi sức nghe đã suy giảm đáng kể bởi giai đoạn đầu, các triệu chứng như ù tai, nghe kém ở tần số cao thường diễn ra âm thầm và dễ bị bỏ qua.

Với trường hợp của anh Hải, mục tiêu điều trị không phải phục hồi hoàn toàn sức nghe mà là ngăn tổn thương tiếp tục tiến triển và bảo tồn chức năng thính giác còn lại.

Các bác sỹ chỉ định người bệnh ngừng sử dụng tai nghe trong thời gian đầu, hạn chế tiếp xúc với môi trường nhiều tiếng ồn, sử dụng thuốc hỗ trợ chức năng tai trong theo chỉ định và đeo máy trợ thính để cải thiện khả năng nghe.

Song song với điều trị, anh sẽ được đo thính lực định kỳ nhằm theo dõi diễn biến bệnh và đánh giá hiệu quả can thiệp. Theo các chuyên gia, việc phát hiện sớm giúp hạn chế quá trình suy giảm thính lực tiếp tục tiến triển, nhưng những tổn thương đã xảy ra ở tế bào lông trong ốc tai rất khó hồi phục.

Trước thực trạng ngày càng nhiều người trẻ phải làm việc và học tập với tai nghe, các bác sỹ khuyến cáo nên áp dụng nguyên tắc 60/60, tức nghe ở mức không quá 60% âm lượng tối đa và không quá 60 phút mỗi lần, sau đó để tai nghỉ trước khi tiếp tục sử dụng.

Thời gian đeo tai nghe trong ngày cũng không nên vượt quá 3 giờ và tuyệt đối tránh đeo khi ngủ. Trong môi trường nhiều tiếng ồn, thay vì tăng âm lượng để át tiếng động xung quanh, người dân nên sử dụng tai nghe chống ồn chủ động hoặc chống ồn thụ động nhằm giảm áp lực lên tai.

Ngoài ra, cần hạn chế nghe nhạc ở nơi quá ồn bởi việc phải tăng âm lượng liên tục sẽ làm tăng nguy cơ tổn thương các tế bào thính giác.

Bác sỹ cũng khuyến cáo những người thường xuyên sử dụng tai nghe, làm việc trong môi trường có tiếng ồn lớn, người trên 50 tuổi hoặc có các yếu tố nguy cơ nên kiểm tra thính lực định kỳ. Việc phát hiện sớm những bất thường sẽ giúp can thiệp kịp thời, hạn chế suy giảm sức nghe và bảo tồn thính lực lâu dài.