Tăng chiều cao bất thường ở tuổi trung niên, phát hiện u hiếm ở tuyến yên

Trường hợp của chị Trân (Tây Ninh) là một minh chứng điển hình, khi những thay đổi tưởng chừng “tích cực” lại ẩn chứa một bệnh lý nội tiết nghiêm trọng: u tuyến yên gây to đầu chi.

Hơn một năm trước, chị Trân nhận thấy cơ thể có nhiều thay đổi bất thường. Chiều cao tăng thêm 5 cm, đi kèm rối loạn kinh nguyệt và cảm giác mệt mỏi kéo dài. Tuy nhiên, chị cho rằng nguyên nhân đến từ áp lực công việc hoặc sai lệch trong đo đạc nên không đi khám. Chỉ đến khi xuất hiện dấu hiệu ngực tiết sữa dù không mang thai hay cho con bú, chị mới thực sự lo lắng và quyết định đến viện để kiểm tra tổng quát.

Kết quả thăm khám đã hé lộ nguyên nhân thực sự. Theo bác sỹ Trần Nguyễn Quỳnh Trâm, chuyên khoa nội tiết - đái tháo đường, xét nghiệm cho thấy nồng độ hormone tuyến yên của bệnh nhân tăng gấp 30 lần so với bình thường. Cụ thể, hormone prolactin đạt mức 870 ng/ml, trong khi ở phụ nữ không mang thai, chỉ số này thường dưới 29 ng/ml.

Các kiểm tra chuyên sâu tiếp tục xác định sự tồn tại của một khối u dưới hố yên, có đường kính hơn 1cm. Khối u này gây tăng tiết hormone tăng trưởng, khiến cơ thể vẫn tiếp tục phát triển chiều cao dù đã qua tuổi dậy thì.

Không dừng lại ở đó, hàng loạt biến đổi ngoại hình dần xuất hiện: khuôn mặt trở nên góc cạnh, thô ráp, mũi và môi dày hơn, bàn tay và bàn chân to ra, răng lệch khớp, đổ mồ hôi nhiều và tăng huyết áp. Đây là những biểu hiện điển hình của bệnh to đầu chi là một rối loạn nội tiết hiếm gặp.

Song song với đó, tình trạng tiết sữa và rối loạn kinh nguyệt cũng được lý giải do sự gia tăng bất thường của hormone prolactin đóng vai trò quan trọng trong phát triển tuyến vú và quá trình tiết sữa. Khi prolactin tăng cao, người bệnh có thể đối mặt với nhiều hệ lụy như vô sinh, rối loạn kinh nguyệt hoặc suy giảm chức năng sinh lý.

Khai thác tiền sử gia đình, bác sỹ phát hiện người thân của chị Trân từng mắc hội chứng MEN, hội chứng di truyền liên quan đến các khối u nội tiết, trong đó có u tuyến yên. Đây có thể là yếu tố nguy cơ góp phần dẫn đến tình trạng bệnh của chị.

Trước diễn biến phức tạp, bệnh nhân được chỉ định phẫu thuật nội soi qua đường mũi để loại bỏ khối u. Ca phẫu thuật kéo dài gần 2 giờ, ê-kíp đã bóc tách thành công toàn bộ khối u mà không gây tổn thương đến các cấu trúc quan trọng xung quanh như mạch máu, dây thần kinh hay nhu mô não.

Sau phẫu thuật, bệnh nhân được theo dõi sát bởi đội ngũ bác sỹ nội tiết và phẫu thuật thần kinh. Chỉ sau 5 ngày, tình trạng sức khỏe cải thiện rõ rệt: hết đau đầu, ngực không còn tiết sữa, huyết áp ổn định, người bệnh có thể tự ngồi dậy và đi lại. Tuy nhiên, chị vẫn cần tái khám định kỳ và theo dõi lâu dài để kiểm soát nguy cơ tái phát.

Theo bác sỹ Trâm, phần lớn các khối u tuyến yên là lành tính và có thể điều trị hiệu quả bằng thuốc, phẫu thuật hoặc xạ trị. Dù vậy, trong một số trường hợp hiếm, khối u có thể phát triển mạnh, tái phát hoặc tiến triển ác tính, lan sang các cơ quan khác.

Điều đáng nói là các dấu hiệu của u tuyến yên thường không điển hình, dễ bị bỏ qua. Người bệnh thường chỉ phát hiện khi khối u đã gây ra những biến đổi rõ rệt về hormone hoặc ngoại hình, khiến việc điều trị trở nên phức tạp hơn.

Trường hợp của chị Trân thuộc nhóm bệnh to đầu chi do u tuyến yên, một bệnh lý hiếm với tỷ lệ mắc khoảng 2,8/100.000 người, số ca mắc mới chỉ khoảng 10 trường hợp trên 1 triệu dân mỗi năm. Nếu không được điều trị kịp thời, bệnh có thể dẫn đến suy tuyến yên hoặc gây rối loạn hormone vĩnh viễn, buộc người bệnh phải sử dụng liệu pháp thay thế suốt đời.

Hiệu quả điều trị phụ thuộc vào nhiều yếu tố như thời điểm phát hiện, kích thước và tính chất khối u, cũng như tình trạng sức khỏe tổng thể của người bệnh.

Vì vậy, các chuyên gia khuyến cáo người dân không nên chủ quan trước những thay đổi bất thường của cơ thể, đặc biệt là các dấu hiệu liên quan đến nội tiết và ngoại hình. Việc thăm khám sớm và tuân thủ điều trị đóng vai trò quyết định trong việc kiểm soát bệnh và cải thiện chất lượng sống.

Tưởng thoát vị đĩa đệm, hóa u thận nguy hiểm

Đau âm ỉ vùng hông lưng, triệu chứng tưởng chừng quen thuộc của bệnh lý cột sống lại có thể che giấu một căn bệnh nguy hiểm hơn nhiều. Trường hợp của bà Tâm (47 tuổi) là lời cảnh báo rõ ràng, khi những cơn đau kéo dài không thuyên giảm cuối cùng được xác định không phải do thoát vị đĩa đệm, mà xuất phát từ một khối u ở thận.

Ban đầu, bà Tâm xuất hiện tình trạng đau vùng hông lưng phải và tự cho rằng đây là biểu hiện của bệnh lý cơ xương khớp. Bà đã điều trị vật lý trị liệu tại một phòng khám nhưng không ghi nhận cải thiện. Chỉ đến khi được chỉ định chụp cộng hưởng từ cột sống, các bác sỹ mới phát hiện bất thường khi một khối u cơ mỡ mạch thận có kích thước khoảng 4 cm.

Theo TS.Lê Phúc Liên, chuyên khoa thận, tiết niệu, u thận hoàn toàn có thể gây ra triệu chứng đau lưng, khiến người bệnh dễ nhầm lẫn với các bệnh lý về cột sống hoặc cơ xương khớp. Nguyên nhân là vị trí đau trùng với vùng chi phối của dây thần kinh tọa hoặc nhóm cơ vùng lưng.

“Thông thường, với kích thước này, nếu không có triệu chứng, người bệnh chỉ cần theo dõi định kỳ. Tuy nhiên, trường hợp của bà Tâm, khối u nằm ngay rốn thận gây chèn ép và đau, nên cần can thiệp phẫu thuật”, bác sỹ Liên cho biết.

Rốn thận là vùng giải phẫu hẹp, tập trung nhiều cấu trúc quan trọng như mạch máu lớn và hệ thống bài tiết. Việc bóc tách khối u tại đây tiềm ẩn nguy cơ chảy máu khó kiểm soát, thậm chí có thể buộc phải cắt bỏ toàn bộ thận nếu không xử lý chính xác. Để giảm thiểu rủi ro, ê-kíp bác sỹ đã lựa chọn phẫu thuật bằng robot Da Vinci Xi, giúp tăng độ chính xác, giảm xâm lấn và bảo tồn tối đa nhu mô thận lành.

Trong ca mổ, bác sỹ điều khiển các cánh tay robot thực hiện thao tác tinh vi, một cánh tay giữ và nâng khối u, các cánh tay còn lại tiếp cận những vị trí hẹp nhất của rốn thận để bóc tách từng milimet. Sau khi loại bỏ khối u, phần nhu mô thận được khâu lại bằng chỉ chuyên dụng, đảm bảo cầm máu và tái lập cấu trúc giải phẫu. Sau hơn 3 giờ, ca phẫu thuật diễn ra thành công.

Quá trình hồi phục của bệnh nhân diễn ra nhanh chóng. Chỉ sau một ngày, bà Tâm đã có thể ngồi dậy, vận động nhẹ nhàng và được xuất viện sau hai ngày hậu phẫu.

Theo TS.Liên, u cơ mỡ mạch thận là loại u lành tính phổ biến nhất tại thận. Tuy nhiên, đặc điểm của khối u là chứa nhiều mạch máu dị dạng với thành mạch yếu, dễ vỡ. Khi vỡ, khối u có thể gây chảy máu ồ ạt vào trong thận hoặc khoang sau phúc mạc, còn gọi là hội chứng Wunderlich có thể đe dọa trực tiếp tính mạng người bệnh.

Điều đáng lưu ý là đa số u cơ mỡ mạch thận không có triệu chứng rõ ràng, thường chỉ được phát hiện tình cờ qua siêu âm bụng. Một số trường hợp có thể xuất hiện đau âm ỉ hoặc đau nhói vùng hông lưng, tiểu ra máu nếu khối u xâm nhập vào hệ thống bài tiết, hoặc thậm chí sờ thấy khối bất thường ở vùng bụng.

Việc phát hiện sớm đóng vai trò quyết định trong kiểm soát nguy cơ biến chứng. Hai phương pháp phổ biến hiện nay là siêu âm bụng tổng quát và chụp cắt lớp vi tính. Tùy vào kích thước và mức độ ảnh hưởng của khối u, bác sỹ sẽ đưa ra hướng xử trí phù hợp. Với u nhỏ, không gây triệu chứng, người bệnh chỉ cần theo dõi định kỳ mỗi 6-12 tháng.

Với u lớn nhưng chưa gây đau, có thể can thiệp bằng phương pháp nút mạch nhằm làm teo nhỏ khối u. Trong trường hợp u lớn hoặc gây triệu chứng, phẫu thuật bảo tồn thận là lựa chọn cần thiết để phòng ngừa nguy cơ vỡ u.

Trường hợp của bà Tâm một lần nữa cho thấy, những triệu chứng tưởng chừng quen thuộc không phải lúc nào cũng đơn giản. Việc chủ quan hoặc chậm trễ thăm khám có thể khiến bệnh tiến triển âm thầm và trở nên nguy hiểm hơn.

Các chuyên gia khuyến cáo, khi xuất hiện các cơn đau kéo dài, không rõ nguyên nhân hoặc không đáp ứng điều trị thông thường, người bệnh cần kiểm tra chuyên sâu để phát hiện sớm các bệnh lý tiềm ẩn.

Thiếu niên 14 tuổi sốc mất máu do xuất huyết tiêu hóa ồ ạt

Một cú ngã tưởng chừng đơn giản vào rạng sáng lại là dấu hiệu mở đầu cho tình trạng nguy kịch. Bé Phong, 14 tuổi, được đưa vào cấp cứu trong tình trạng sốc mất máu nặng do xuất huyết tiêu hóa, nguyên nhân xuất phát từ ổ loét hành tá tràng.

Theo người nhà, sau khi đi vệ sinh, Phong bất ngờ choáng váng, hoa mắt rồi đổ gục xuống sàn. Do đầu va vào phần đệm mềm của ghế sofa nên không gây chấn thương nghiêm trọng. Tuy nhiên, chỉ vài giây sau, bệnh nhi rơi vào trạng thái lơ mơ, mất kiểm soát đại tiểu tiện, nằm bất động, da tái nhợt, quần thấm nhiều máu. Nhận thấy tình trạng nguy hiểm, gia đình lập tức đưa em đến viện cấp cứu trong đêm.

Chị Thu, mẹ bệnh nhi, cho biết trước đó Phong hoàn toàn khỏe mạnh, thể trạng cao lớn so với bạn bè cùng lứa tuổi, cao 168cm, nặng 69kg, chưa từng mắc bệnh lý nghiêm trọng.

Ths.Nguyễn Hữu Hiếu, chuyên khoa nhi cho biết, bệnh nhi nhập viện trong tình trạng lơ mơ, mệt lả, da niêm mạc trắng bệch. Nhịp tim 98 lần mỗi phút, huyết áp tụt còn 97/52 mmHg, có thời điểm xuống 77/47 mmHg, trực tràng có nhiều máu đỏ tươi. Bác sỹ xác định đây là trường hợp sốc mất máu cấp do xuất huyết tiêu hóa nặng, nguy cơ trụy tim mạch và tử vong nếu không xử trí kịp thời.

Ngay lập tức, ê-kíp cấp cứu thiết lập đường truyền tĩnh mạch để hồi sức dịch, duy trì huyết áp và đảm bảo tưới máu cho các cơ quan. Tuy nhiên, huyết động của bệnh nhi vẫn không ổn định, buộc các bác sỹ phải chỉ định nội soi tiêu hóa can thiệp khẩn cấp.

Hình ảnh nội soi cho thấy một ổ loét lớn tại hành tá tràng, đáy loét lộ rõ mạch máu đang rỉ máu, được phân loại Forrest IIA, kèm theo đó là tình trạng viêm lan rộng ở thực quản và niêm mạc dạ dày.

Ê-kíp nội soi đã sử dụng ba kẹp kim loại chuyên dụng để kẹp trực tiếp vào mạch máu tổn thương nhằm cầm máu. Phương pháp này tạo lực ép cơ học, giúp bịt kín điểm chảy máu và hạn chế nguy cơ tái xuất huyết. Các kẹp sẽ bám vào niêm mạc trong quá trình ổ loét lành, sau đó tự bong và đào thải qua đường tiêu hóa.

Do mất máu nhiều, chỉ số hemoglobin của bệnh nhi giảm từ 11,8 g/dL xuống còn 8,7 g/dL, kèm theo tăng acid lactic cho thấy các mô đang thiếu oxy nghiêm trọng. Bác sỹ đã chỉ định truyền 600ml máu để phục hồi thể tích tuần hoàn.

Sau gần 48 giờ điều trị tích cực, tình trạng bệnh nhi cải thiện rõ rệt. Phong tỉnh táo, giao tiếp bình thường, da hồng trở lại, không còn nôn hoặc đi ngoài ra máu. Các chỉ số sinh tồn ổn định với nhịp tim 82 lần mỗi phút, huyết áp 110/58 mmHg.

Trong quá trình điều trị, bệnh nhi được sử dụng thuốc ức chế bơm proton liều cao qua đường tĩnh mạch nhằm kiểm soát acid dạ dày, duy trì môi trường pH ổn định, giảm nguy cơ tái xuất huyết.

Đồng thời, em được nuôi dưỡng qua đường tĩnh mạch trong giai đoạn đầu để ổ loét có thời gian hồi phục, sau đó chuyển dần sang chế độ ăn lỏng theo hướng dẫn của bác sỹ dinh dưỡng. Sau 5 ngày theo dõi, sức khỏe ổn định, bệnh nhi được xuất viện.

Theo bác sỹ Hiếu, xuất huyết tiêu hóa do loét dạ dày-tá tràng không phải hiếm gặp ở lứa tuổi thanh thiếu niên. Nguyên nhân phổ biến nhất là do vi khuẩn Helicobacter pylori.

Tại Việt Nam, khoảng 70% dân số nhiễm loại vi khuẩn này, chủ yếu lây qua đường tiêu hóa, liên quan đến thói quen ăn uống chung như dùng chung bát nước chấm hoặc gắp thức ăn cho nhau. Khi xâm nhập, vi khuẩn phá vỡ lớp nhầy bảo vệ niêm mạc, khiến acid dạ dày tấn công trực tiếp, gây viêm loét và tăng nguy cơ xuất huyết, thậm chí thủng dạ dày nếu không được phát hiện sớm.

Trong những trường hợp không do vi khuẩn như Phong, nguyên nhân thường liên quan đến căng thẳng kéo dài trong học tập và cuộc sống. Stress kích thích dây thần kinh phế vị, làm tăng tiết acid dạ dày.

Trong khi đó, niêm mạc dạ dày ở lứa tuổi này còn mỏng, lớp bảo vệ chưa hoàn thiện, khiến acid dễ bào mòn, hình thành ổ loét và gây chảy máu. Ngoài ra, thói quen sinh hoạt thiếu lành mạnh như ăn nhiều đồ cay nóng, thức ăn nhanh, uống nước có gas, thức khuya hoặc bỏ bữa cũng góp phần làm gia tăng nguy cơ.

Điều đáng lo ngại là viêm loét dạ dày, tá tràng ở trẻ em thường diễn tiến âm thầm, triệu chứng không điển hình. Nhiều trường hợp không có biểu hiện đau rõ rệt, chỉ được phát hiện khi đã xuất hiện biến chứng nặng như nôn ra máu, đi ngoài phân đen hoặc sốc mất máu.

Từ trường hợp này, các bác sỹ khuyến cáo phụ huynh cần chú ý xây dựng chế độ ăn uống khoa học, đảm bảo thời gian nghỉ ngơi hợp lý cho trẻ, hạn chế căng thẳng kéo dài.

Đồng thời, cần thay đổi thói quen ăn uống chung để giảm nguy cơ lây nhiễm vi khuẩn. Khi trẻ có dấu hiệu bất thường như mệt mỏi, da xanh, đau bụng kéo dài hoặc thay đổi màu sắc phân, cần đưa đến cơ sở y tế để được thăm khám và xử trí kịp thời, tránh những biến chứng nguy hiểm có thể xảy ra.