Kiến tạo nền y tế hiện đại, công bằng, bền vững

Theo Bộ trưởng Bộ Y tế Đào Hồng Lan, hiện công tác bảo vệ, chăm sóc và nâng cao sức khỏe nhân dân luôn được Đảng, Nhà nước xác định là nhiệm vụ ưu tiên.

Trong nhiệm kỳ 2021-2025, ngành y tế hoàn thành và vượt nhiều chỉ tiêu Quốc hội, Chính phủ giao. Hành lang pháp lý dần được tháo gỡ, tạo điều kiện để các cơ sở y tế nâng cao chất lượng dịch vụ. Y tế dự phòng được tăng cường, hệ thống y tế cơ sở tiếp tục được đầu tư cả về số lượng lẫn năng lực chuyên môn.

Tại Bệnh viện Hữu nghị Việt Đức, nhiều kỹ thuật cao như ghép tạng, phẫu thuật phức tạp được làm chủ, khẳng định trình độ chuyên môn ngày càng tiệm cận chuẩn mực quốc tế. Đây là minh chứng cho bước tiến của hệ thống khám chữa bệnh tuyến trung ương, đồng thời đặt ra yêu cầu phân bổ nguồn lực hợp lý hơn để giảm quá tải.

Ngành y tế chuyển mạnh từ mô hình quản trị hành chính sang phục vụ chuyên nghiệp và hiện đại. Bộ tiêu chí chất lượng bệnh viện được áp dụng gắn với đánh giá độc lập, tạo thay đổi rõ nét về môi trường điều trị và văn hóa ứng xử. Bệnh án điện tử được triển khai, kết nối với ứng dụng VNeID và cơ sở dữ liệu quốc gia về dân cư, giúp tinh giản thủ tục, rút ngắn thời gian chờ đợi.

Tuy vậy, những thách thức vẫn hiện hữu. Y tế dự phòng chưa được đầu tư tương xứng. Y tế cơ sở ở nhiều địa phương chưa cung cấp đầy đủ dịch vụ chăm sóc ban đầu. Chênh lệch chất lượng giữa các vùng, miền còn rõ rệt. Nhân lực y tế ở một số khu vực thiếu cả về số lượng lẫn chất lượng. Tình trạng vượt tuyến gây quá tải vẫn tái diễn.

Trong bối cảnh đó, Nghị quyết 72-NQ/TW được ban hành, tạo dấu mốc quan trọng cho định hướng phát triển y tế. Nghị quyết xác lập cách tiếp cận lấy sức khỏe người dân làm trung tâm, chuyển từ tư duy tập trung chữa bệnh sang chủ động phòng bệnh, bảo vệ và nâng cao sức khỏe theo vòng đời. Sức khỏe không chỉ là vấn đề chuyên môn của ngành y tế mà là trách nhiệm của cả hệ thống chính trị.

Về thể chế và nguồn lực, định hướng hoàn thiện đồng bộ pháp luật trong các lĩnh vực bảo hiểm y tế, phòng bệnh, dân số được đặt ra. Ngân sách nhà nước giữ vai trò chủ đạo cho y tế dự phòng và y tế cơ sở, song song với cơ chế huy động nguồn lực xã hội, hợp tác công tư. Lộ trình miễn viện phí được xác định nhằm giảm chi trả trực tiếp từ tiền túi của người dân, hướng tới bảo đảm công bằng trong tiếp cận dịch vụ.

Nhân lực y tế được xem là nền tảng của hệ thống. Chính sách đãi ngộ đặc thù, phụ cấp ưu đãi nghề, đào tạo chuyên sâu được đề xuất để thu hút và giữ chân đội ngũ thầy thuốc. Việc kiện toàn đào tạo y khoa theo chuẩn quốc tế, gắn đào tạo với hành nghề thông qua Hội đồng Y khoa quốc gia, nhằm bảo đảm chất lượng chuyên môn lâu dài.

Chuyển đổi số trở thành trụ cột chiến lược. Mục tiêu xây dựng hồ sơ sức khỏe điện tử toàn dân, phát triển y tế thông minh và mở rộng khám chữa bệnh từ xa giúp chuyên gia đầu ngành hỗ trợ tuyến dưới, kể cả vùng sâu, biên giới, hải đảo. Đây không chỉ là câu chuyện công nghệ mà là thay đổi căn bản phương thức phục vụ.

Đại hội XIV của Đảng mở ra tầm nhìn phát triển mới, trong đó y tế được kỳ vọng trở thành một trong những trụ cột bảo đảm an sinh và chất lượng nguồn nhân lực quốc gia. Xây dựng nền y tế hiện đại, công bằng, bền vững không dừng ở việc đầu tư thêm bệnh viện hay thiết bị. Đó là quá trình đồng bộ từ tư duy, thể chế, tài chính đến con người.

Một hệ thống y tế mạnh không chỉ thể hiện ở số ca phẫu thuật thành công hay kỹ thuật cao được triển khai, mà còn ở khả năng phòng bệnh hiệu quả, phát hiện sớm và chăm sóc liên tục cho mọi người dân. Khi sức khỏe được đặt đúng vị trí là vốn quý nhất của quốc gia, những cải cách hôm nay sẽ quyết định chất lượng sống của nhiều thế hệ mai sau.

Máy tạo nhịp không dây mở lối sống

Thiết bị siêu nhỏ cấy trực tiếp vào tim giúp xử trí nhịp tim chậm an toàn, giảm biến chứng và rút ngắn thời gian hồi phục. Hai ca đầu tiên triển khai tại TP.HCM ghi nhận kết quả tích cực.

Rối loạn nhịp tim là tình trạng hệ thống dẫn truyền điện trong tim hoạt động bất thường, khiến tim đập quá nhanh, quá chậm hoặc không đều. Khi nhịp tim chậm kéo dài, tim không bơm đủ máu, các cơ quan như não, tim, thận thiếu oxy.

Người bệnh có thể chóng mặt, choáng váng, ngất tái diễn, mệt mỏi dai dẳng, thậm chí suy tim hoặc tăng nguy cơ đột tử nếu không xử trí kịp thời. Cấy máy tạo nhịp được xem là giải pháp nền tảng nhằm thay thế chức năng phát xung tự nhiên, duy trì nhịp ổn định và cải thiện tuần hoàn.

Sự phát triển của tim mạch can thiệp đưa đến thế hệ máy tạo nhịp không dây. Thiết bị có kích thước tương đương viên nang, được đưa vào buồng tim qua ống thông từ tĩnh mạch đùi. Do không còn dây điện cực và túi máy dưới da, kỹ thuật này giảm nguy cơ nhiễm trùng, hạn chế biến chứng cơ học liên quan đến dây dẫn, đồng thời bảo đảm tính thẩm mỹ.

Tuổi thọ pin có thể đạt tới 16 năm, cao hơn nhiều thế hệ trước, giúp giảm số lần thay máy trong quá trình điều trị. Thủ thuật thực hiện nhanh, mức độ xâm lấn thấp, người bệnh ít đau và sớm trở lại sinh hoạt bình thường.

Tại Việt Nam, kỹ thuật này được triển khai chuyên sâu một cơ sở y tế tại TP.HCM, chủ trì là GS-TS.Võ Thành Nhân, chuyên gia hàng đầu về tim mạch can thiệp. Ông hiện là chuyên gia duy nhất trong nước được Medtronic công nhận Proctor về cấy máy tạo nhịp không dây, tham gia đào tạo và hỗ trợ kỹ thuật cho nhiều trung tâm tim mạch trong khu vực.

Hai người bệnh đầu tiên được cấy máy tạo nhịp Micra AV2 đều trên 70 tuổi, nhập viện vì chóng mặt, choáng váng kéo dài. Theo dõi Holter ECG 48 giờ ghi nhận nhịp tim trung bình 45-50 lần mỗi phút, có thời điểm ngừng 1-2 giây, tiềm ẩn nguy cơ ngất, đột quỵ và nhồi máu cơ tim.

Theo GS-TS.Võ Thành Nhân, các trường hợp này mắc rối loạn nhịp chậm nguy hiểm như suy nút xoang. Tim không bơm máu hiệu quả có thể gây ứ huyết và hình thành huyết khối. Nếu huyết khối di chuyển lên não sẽ gây đột quỵ, tới mạch vành gây nhồi máu cơ tim, tới động mạch phổi gây tăng áp phổi. Điều trị bằng thuốc không còn phù hợp, đặt máy tạo nhịp là chỉ định bắt buộc nhằm đưa nhịp tim về mức an toàn.

Hai ca can thiệp thực hiện tại phòng Hybrid Cath Lab với hệ thống chụp mạch số hóa xóa nền tích hợp hình ảnh 3D và 4D, cho phép quan sát cấu trúc tim và mạch máu theo thời gian thực. Sau thủ thuật, nhịp tim duy trì 60-70 lần mỗi phút, điện tâm đồ không còn khoảng ngừng xoang kéo dài. Người bệnh đi lại sau một ngày, vết can thiệp nhỏ gọn, xuất viện sau 3 ngày.

Máy tạo nhịp không dây không chỉ là câu chuyện công nghệ. Đó là bước tiến giúp tái lập nhịp đập ổn định cho trái tim đã mệt mỏi vì thời gian và bệnh tật. Khi kỹ thuật cao được chuẩn hóa và làm chủ trong nước, cơ hội điều trị an toàn, ít biến chứng và phục hồi nhanh trở thành hiện thực với nhiều người bệnh rối loạn nhịp tim chậm.

Bé 8 tuổi thoát biến chứng vì ung thư sụn do được điều trị kịp thời

Khối u tái phát ở cổ chân trái, chèn ép mạch máu và thần kinh. Các bác sỹ phẫu thuật 8 giờ, cắt u theo nguyên tắc ung thư và tái tạo cấu trúc cổ chân, giữ được chi cho bệnh nhi.

Bệnh nhi 8 tuổi, Hà Nội, từng được phát hiện u đầu dưới xương mác chân trái từ năm 4 tuổi và đã phẫu thuật lấy u. Sau mổ, sức khỏe ổn định nhưng gia đình không tái khám định kỳ. Cuối tháng 1, chân trái của trẻ sưng to, đau nhiều, đi lại khó khăn.

Tại Bệnh viện Nhi Trung ương, kết quả chẩn đoán hình ảnh xác định khối u Chondrosarcoma, tức u sụn ác tính, tái phát ở đầu dưới xương mác trái. Toàn bộ mắt cá ngoài bị tổn thương, khối u kích thước lớn, áp sát các cấu trúc mạch máu và thần kinh quan trọng vùng cổ chân. May mắn, các thăm dò chuyên sâu chưa ghi nhận di căn xa.

Ê kíp phẫu thuật cắt bỏ toàn bộ khối u theo nguyên tắc điều trị ung thư xương. Kết quả giải phẫu bệnh cho thấy diện cắt âm tính R0, nghĩa là không còn tế bào ung thư ở rìa mẫu bệnh phẩm, yếu tố then chốt giúp giảm nguy cơ tái phát tại chỗ.

Thách thức không dừng ở việc lấy trọn khối u. Ở trẻ 8 tuổi, cổ chân vẫn đang phát triển. Nếu không tái tạo đúng cấu trúc mắt cá ngoài, nguy cơ mất vững khớp và lệch trục dạng valgus, tức vẹo ra ngoài, sẽ tăng dần theo thời gian, kéo theo đau và hạn chế vận động.

Sau hội chẩn, các bác sỹ quyết định ghép chỏm xương mác có cuống mạch, sử dụng động mạch chày trước làm nguồn nuôi, kết hợp đảo da che phủ phần khuyết. Phương pháp này mang theo hệ mạch nuôi bảo đảm sự sống của xương, sụn và mô mềm ghép, đồng thời duy trì tiềm năng tăng trưởng của sụn đầu xương ở trẻ.

Ca mổ kéo dài 8 giờ. Ê kíp vừa phải bảo đảm diện cắt an toàn ung thư, vừa bảo tồn tối đa mạch máu, thần kinh và phần mềm quanh cổ chân. Việc bóc tách vạt xương đòi hỏi thao tác tinh tế để giữ thần kinh mác chung và tối ưu tưới máu. Cố định xương cần đủ vững nhưng không làm tổn thương sụn tăng trưởng.

TS.Hoàng Hải Đức, Trưởng khoa Chỉnh hình cho biết, điểm khó nhất là tái tạo cấu trúc chịu lực, giữ trục và giữ vững cổ chân cho bệnh nhi nhỏ tuổi, chứ không chỉ ghép xương đơn thuần. Vi phẫu nối mạch trên hệ mạch máu nhỏ của trẻ là thử thách lớn, đòi hỏi kiểm soát chính xác chiều dài cuống mạch, hướng xoay và lưu lượng tưới máu.

Sau mổ, vạt da hồng ấm, xương ghép đúng vị trí giải phẫu, hai chi được tưới máu ổn định, vận động và cảm giác các ngón chân bảo tồn tốt. Hai tuần sau, bé xuất viện, chưa cần hóa trị bổ sung.

Ung thư sụn ở trẻ em không phổ biến nhưng có thể diễn tiến phức tạp nếu tái phát. Thành công của ca mổ cho thấy với chiến lược điều trị đúng nguyên tắc ung thư và kỹ thuật tái tạo vi phẫu hiện đại, mục tiêu không chỉ là cứu sống mà còn là giữ chi, giữ khớp và giữ tương lai vận động cho trẻ.

Trong điều trị ung thư xương, mỗi milimet diện cắt, mỗi mạch máu được bảo tồn đều mang ý nghĩa quyết định. Y học không chỉ chống lại tế bào ác tính mà còn phải gìn giữ cấu trúc và chức năng, để một đứa trẻ sau cơn bạo bệnh vẫn có thể chạy nhảy bằng chính đôi chân của mình.