"Thoi thóp" còn bởi cuộc cạnh tranh của công nghệ số

Sở xây dựng TP.HCM vừa có báo cáo kết quả thực hiện Đề án quảng cáo trên phương tiện giao thông (xe buýt) trên địa bàn TP.HCM (Đề án 2095). 

Theo đó, Đề án 2095 được UBND Thành phố phê duyệt từ năm 2017 với mục tiêu khai thác nguồn thu từ quảng cáo để hỗ trợ phát triển hệ thống vận tải hành khách công cộng. Hoạt động quảng cáo trên xe buýt đã tạo thêm nguồn thu cho ngân sách Thành phố trên 135 tỷ đồng trong 3 năm, bình quân trên 45 tỷ đồng/năm.

Tuy vậy, kết quả triển khai Đề án chưa đạt như kỳ vọng. Nguyên nhân chủ yếu như: Do không được phân bổ nguồn thu cho đơn vị vận tải trong khi thực tế tài sản xe buýt là tài sản của đơn vị vận tải, không phải tài sản công, nên chưa tạo động lực tích cực tham gia Đề án; Các doanh nghiệp  vận tải đang tiếp tục đầu tư xe mới ảnh hưởng đến việc bàn giao xe, thi công quảng cáo giữa xe cũ và xe mới, lo ngại ảnh hưởng đến chất liệu màu sơn; Một số đơn vị vận tải là Hợp tác xã, xã viên (là chủ phương tiện) không đồng ý bàn giao xe để công ty quảng cáo thi công dán decal trực tiếp lên bên ngoài thân xe.

Mặt khác, thị trường ngày càng xuất hiện nhiều loại hình quảng cáo khác nhau nhưng xu hướng quảng cáo tập trung phần lớn trên các trang mạng xã hội, truyền hình, ứng dụng công nghệ số.

Vì vậy, loại hình quảng cáo ngoài trời bị ảnh hưởng nhiều, giảm thị phần hấp dẫn trong đó có loại hình quảng cáo trên thân xe buýt; giá khởi điểm để tổ chức đấu giá của UBND Thành phố phê duyệt cao hơn so với giá cho thuê quảng cáo các loại hình tương tự khác trên thị trường, chưa đảm bảo thu hút nhà đầu tư và kém tính cạnh tranh (Hội quảng cáo Thành phố đã phải đề nghị điều chỉnh giảm giá 50% so với giá được duyệt). 

Muốn "tái sinh" và đổi mới phương pháp

Dù vậy, theo Sở này thì hiện nay, Thành phố đang có 180 tuyến xe buýt đang hoạt động với 2.432 phương tiện xe buýt, trong đó có 1.185 xe buýt điện và 182 xe buýt sử dụng khí CNG. Trong tương lai, Thành phố là tiếp tục phát triển vận tải hành khách công cộng, hạn chế sử dụng phương tiện xe cá nhân, để giảm ùn tắc và ô nhiễm môi trường, mạng lưới xe buýt sẽ được mở rộng và phủ khắp trên địa bàn thành phố.

Vì vậy việc quảng cáo trên xe buýt có thế mạnh riêng do sức lan tỏa cao, đáp ứng nhu cầu phong phú của nhiều nhãn hàng khác nhau trên địa bàn Thành phố. Các đô thị lớn trên thế giới đều thực hiện việc quảng cáo trên phương tiện giao thông công cộng.

Thành phố đã tổ chức đấu thầu rộng rãi cung ứng sản phẩm dịch vụ công ích bằng xe buýt với 102/109 tuyến (đạt tỷ lệ 93,5% tuyến xe buýt có hỗ trợ kinh phí) và tiếp tục hoàn tất các thủ tục đấu thầu với 7 tuyến còn lại trong năm 2026 . Việc đấu thầu khai thác tuyến xe buýt có hỗ trợ kinh phí đã mang lại hiệu quả rõ rệt về tài chính, giá trúng thầu rất thấp so với dự toán gói thầu, trong khi hiện nay doanh thu chủ yếu của các đơn vị vận tải đến từ doanh thu bán vé.

Do đó, việc cho phép thực hiện quảng cáo trên xe buýt sẽ tạo nguồn thu, giúp cho đơn vị vận tải nâng cao chất lượng dịch vụ, đảm bảo phương tiện luôn an toàn, sạch sẽ và bổ sung các trang thiết bị đồng thời có kinh phí để cải tạo hạ tầng bến bãi, nhà chờ, các tiện ích cho hành khách đi xe buýt….

Chưa kể, các đơn vị vận tải sẽ mạnh dạn hơn nữa trong việc xây dựng phương án giảm giá dự thầu khai thác tuyến, dẫn đến nguồn kinh phí trợ giá sẽ tiết kiệm, góp phần giảm chi ngân sách. Thành phố cũng sẽ có thêm kinh phí để triển khai các chính sách đã được thí điểm thành công như: miễn giá vé vào một số ngày, các chương trình tặng thưởng cho hành khách, các chương trình truyền thông, tuyên truyền cổ động trong giao thông công cộng (có kết hợp quảng cáo)… nhằm thu hút người dân đi xe buýt.

Từ đó Sở Xây dựng kiến nghị tiếp tục "tái sinh" quảng cáo trên xe buýt trong thời gian tới với giải pháp, thay vì đấu giá tập trung, các đơn vị kinh doanh vận tải sẽ được trực tiếp tổ chức hoạt động quảng cáo trên phương tiện của mình, chủ động tìm kiếm đối tác và tự quyết định giá cho thuê theo cơ chế thị trường.

Nguồn thu từ việc cho thuê quảng cáo trên xe buýt, đối với các tuyến buýt không được hỗ trợ kinh phí thì đơn vị kinh doanh vận tải thụ hưởng 100% sau khi hoàn thành nghĩa vụ tài chính theo quy định.

Với các tuyến đang thực hiện hợp đồng, Sở kiến nghị tiếp tục cho phép khai thác quảng cáo đến hết thời hạn hợp đồng. Đồng thời, khoảng 30% nguồn thu từ quảng cáo sẽ được sử dụng cho các chương trình khuyến khích người dân đi xe buýt, tuyên truyền về giao thông công cộng, hỗ trợ miễn vé trong các dịp lễ, tết, bảo trì hạ tầng và bổ sung các tiện ích phục vụ hành khách.