FDI chất lượng cao cần hệ sinh thái nhân lực tương ứng

Ngày 30/9, Trung tâm Truyền hình Việt Nam khu vực Nam Bộ (VTV Nam Bộ) tổ chức Tọa đàm “TP.HCM: Bài toán thu hút nhân lực tinh hoa quốc tế cho kỷ nguyên tăng trưởng mới”.

Ông Quách Ngọc Tuấn, Phó Giám đốc Sở Tài chính TP.HCM cho biết cuộc cạnh tranh thu hút FDI hiện nay không còn dựa chủ yếu vào lao động giá rẻ hay ưu đãi thuế. Cuộc cạnh tranh đang chuyển sang chất lượng thể chế, năng lực đổi mới sáng tạo, nguồn nhân lực, hạ tầng và sức mạnh của cộng đồng doanh nghiệp trong nước.

Do đó, bài toán của TP.HCM không chỉ dừng ở việc sàng lọc dự án đầu tư, mà còn phải kiến tạo hệ sinh thái nhân lực đủ năng lực tiếp nhận và phát huy hiệu quả dòng vốn chất lượng cao.

Trong thời gian tới, Thành phố xác định 6 nhóm nhiệm vụ trọng tâm nhằm chuyển dịch mô hình thu hút đầu tư từ số lượng sang chất lượng. Một trong những nhiệm vụ ưu tiên là gắn chiến lược thu hút đầu tư với chiến lược phát triển nguồn nhân lực.

Theo đó, Thành phố sẽ tăng cường phối hợp giữa cơ quan quản lý, cơ sở đào tạo và doanh nghiệp để xác định nhu cầu nhân lực theo từng ngành, lĩnh vực và dự án. Đồng thời, TP.HCM hướng tới hình thành đầu mối hỗ trợ nhà đầu tư về nhân lực, cải thiện môi trường sống và làm việc, tạo thuận lợi cho chuyên gia, lao động kỹ thuật cao trong các thủ tục liên quan đến làm việc, cư trú và tiếp cận dịch vụ thiết yếu trên cơ sở công khai, minh bạch và đúng quy định pháp luật.

“Có thể khẳng định, sự dịch chuyển từ số lượng sang chất lượng trong thu hút đầu tư trực tiếp nước ngoài là một quá trình tất yếu. Sự ra đời của những nghị quyết mang tính định hướng của Bộ Chính trị, các luật, nghị quyết đặc thù cho TP.HCM, cùng bước ngoặt sắp xếp không gian hành chính mới đã tạo nền tảng về thể chế và không gian hoàn chỉnh. Đây là tiền đề cốt lõi để TP.HCM kiến tạo hệ sinh thái FDI chất lượng cao và tự tin bước vào kỷ nguyên tăng trưởng hai con số”, ông Tuấn cho biết.

Bà Võ Thị Bích Thủy, Giám đốc Vận hành Công ty Manpower Việt Nam nhìn nhận, cuộc cạnh tranh nhân lực của TP.HCM hiện không còn giới hạn với Hà Nội hay Đà Nẵng mà đã mở rộng ra phạm vi quốc tế, trong đó có những trung tâm kinh tế lớn trong khu vực như Singapore và Thái Lan.

Theo bà Thủy, trong 5 - 10 năm tới, TP.HCM có cơ hội hướng tới vị thế một “talent hub”, trung tâm nhân tài quốc tế, nếu xây dựng được chiến lược thu hút nhân lực phù hợp.

Bà dẫn câu chuyện cách đây khoảng hai tuần, khi tham gia tuyển chọn vị trí Tổng Giám đốc tại Việt Nam cho một doanh nghiệp Mỹ. Trước đây, doanh nghiệp này chưa từng có Tổng Giám đốc là người Việt Nam, nhưng cả ba ứng viên người Việt trong đợt tuyển dụng đều được đánh giá rất cao.

Theo bà Thủy, câu chuyện này cho thấy TP.HCM không chỉ có khả năng thu hút nhân tài quốc tế mà còn có tiềm năng trở thành nơi phát triển và cung ứng nguồn nhân lực chất lượng cao cho thị trường toàn cầu.

Từ kinh nghiệm xây dựng thương hiệu tuyển dụng doanh nghiệp (Employer Branding), bà Thủy đề xuất TP.HCM nghiên cứu xây dựng thương hiệu thành phố dành cho nhân tài, qua đó tạo sức hút rõ nét hơn đối với nguồn nhân lực chất lượng cao.

Đặc biệt, với những lĩnh vực như AI, bán dẫn và tự động hóa, nguồn nhân lực trong nước hiện chưa đáp ứng đầy đủ nhu cầu. Bên cạnh thu hút chuyên gia nước ngoài, bà Thủy cho rằng một nguồn lực đáng chú ý là cộng đồng người Việt ở nước ngoài.

“Có thể xây dựng những chương trình ‘Về nhà’ dành cho người Việt Nam ở nước ngoài. Họ nói được tiếng Việt, được đào tạo và có kinh nghiệm làm việc toàn cầu. Đây là nguồn nhân lực có thể mang kiến thức, kinh nghiệm và mạng lưới quốc tế về đóng góp cho Việt Nam”, bà Thủy đề xuất.

Xây dựng TP.HCM thành “ngôi nhà thứ hai” của chuyên gia

Ông Võ Nguyên Hưng, Giám đốc Nhân sự Quốc gia Công ty TNHH Ipsos Việt Nam cho rằng doanh nghiệp có thể đảm bảo cho chuyên gia, nhà quản lý nước ngoài những yếu tố trực tiếp liên quan đến công việc như thu nhập, phúc lợi, cơ hội nghề nghiệp, đồng thời hỗ trợ một phần nhu cầu về nhà ở hoặc trường học cho con.

Tuy nhiên, để giữ chân nhân lực quốc tế trong dài hạn, nhiều yếu tố nằm ngoài khả năng của từng doanh nghiệp.

Theo ông Hưng, chuyên gia nước ngoài khi lựa chọn TP.HCM còn quan tâm liệu Thành phố có thể trở thành “ngôi nhà thứ hai” của họ hay không. Điều này phụ thuộc vào chất lượng giáo dục cho con cái, dịch vụ giải trí, môi trường sống và khả năng kết nối giao thông quốc tế.

Vì vậy, ông Hưng cho rằng TP.HCM cần hướng tới một hệ sinh thái “all-in-one”, nơi nhân lực quốc tế có thể đồng thời đáp ứng nhu cầu làm việc, sinh sống, giáo dục và giải trí.

Cùng quan điểm, ông Phạm Bình An, Phó Viện trưởng Viện Nghiên cứu Phát triển TP.HCM cho rằng mô hình đô thị tích hợp “all-in-one”, hay “tất cả trong một”, là hướng đi Thành phố đang xây dựng nhằm đáp ứng toàn diện hơn nhu cầu của lực lượng lao động chất lượng cao.

Theo ông An, một chuyên gia quốc tế đến TP.HCM làm việc không chỉ có nhu cầu về công việc và nhà ở. Họ có thể đi cùng con cái, thậm chí cha mẹ lớn tuổi. Vì vậy, môi trường sống phải đáp ứng đồng thời nhu cầu giáo dục, y tế, chăm sóc người cao tuổi, giải trí và các dịch vụ thiết yếu khác.

Viện Nghiên cứu Phát triển TP.HCM hiện cũng xây dựng Đề án Thích ứng với già hóa dân số, hướng tới nâng cao chất lượng sống cho người cao tuổi. Đây không chỉ là vấn đề của người dân Thành phố mà còn góp phần hoàn thiện hệ sinh thái sống dành cho nguồn nhân lực quốc tế.

Theo ông An, bên cạnh quy hoạch tổng thể với tầm nhìn 100 năm, TP.HCM đang cụ thể hóa bằng các quy hoạch phân khu và kế hoạch triển khai. Luật Phát triển đô thị cùng các cơ chế phân quyền được kỳ vọng tạo thêm công cụ để Thành phố chuyển những định hướng lớn thành dự án và chương trình cụ thể.

Tuy nhiên, ông An cho rằng quá trình này không thể chỉ dựa vào nguồn lực của chính quyền mà cần sự đồng hành của cộng đồng doanh nghiệp và người dân.