Đồng bằng sông Cửu Long (ĐBSCL) đang bước vào chu kỳ đầu tư hạ tầng lớn nhất từ trước tới nay. Hàng loạt tuyến cao tốc, cầu lớn, cảng biển và các công trình kết nối liên vùng lần lượt hoàn thành, từng bước tháo gỡ điểm nghẽn giao thông, mở rộng không gian phát triển và rút ngắn khoảng cách giữa ĐBSCL với các trung tâm kinh tế lớn.

Sự chuyển mình của hạ tầng đang tạo ra những cơ hội. Tuy nhiên để tăng trưởng bền vững thì còn phụ thuộc vào khả năng hình thành những trung tâm đô thị đủ sức giữ chân người dân, thu hút doanh nghiệp và tạo lập các hệ sinh thái kinh tế mới.

Đô thị trở thành hạ tầng của tăng trưởng

Quá trình mở rộng không gian hành chính và thúc đẩy liên kết vùng đang mở ra dư địa phát triển rất lớn cho nhiều địa phương ĐBSCL. Sau sáp nhập, Vĩnh Long có diện tích hơn 6.296 km², quy mô dân số trên 4,25 triệu người và đặt mục tiêu tăng trưởng GRDP bình quân khoảng 10% mỗi năm, hướng tới quy mô kinh tế gần 590.000 tỷ đồng vào năm 2030.

Song quy mô không đồng nghĩa với sức cạnh tranh. Khi mạng lưới giao thông ngày càng hoàn thiện, yếu tố quyết định lại là khả năng xây dựng những đô thị đủ sức hấp dẫn nguồn nhân lực chất lượng cao, doanh nghiệp và các ngành dịch vụ giá trị gia tăng.

Những khu đô thị hiện đại không chỉ đáp ứng nhu cầu nhà ở mà còn phải tích hợp không gian làm việc, tiêu dùng, nghỉ dưỡng, thương mại và dịch vụ. Khi những chức năng này vận hành đồng bộ, đô thị mới thực sự trở thành nền tảng cho tăng trưởng kinh tế, thay vì chỉ là sản phẩm của thị trường bất động sản.

Cách tiếp cận này cũng đang được triển khai rõ nét trong chiến lược đầu tư của T&T tại ĐBSCL và vùng cửa ngõ kết nối với khu vực. Thay vì phát triển các dự án riêng lẻ, doanh nghiệp xây dựng hệ sinh thái gồm ba cấu phần bổ trợ lẫn nhau: đô thị, thương mại và dịch vụ.

Tại phía Nam TP.HCM, Đại đô thị T&T City Millennia quy mô hơn 267 ha được quy hoạch theo mô hình đô thị tích hợp, kết nối hành lang kinh tế giữa Đông Nam Bộ và ĐBSCL. Không chỉ phát triển nhà ở, dự án còn bổ sung nhiều chức năng thương mại và dịch vụ. Gần đây, T&T Retail đã hợp tác phát triển tổ hợp thương mại Little Hong Kong ngay trong khu đô thị, hướng tới hình thành điểm đến bán lẻ, giải trí và giao thương mới tại cửa ngõ ĐBSCL.

Chiến lược này tiếp tục được mở rộng vào trung tâm vùng. Tại Vĩnh Long, Khu dân cư Phước Thọ được phát triển theo mô hình khu đô thị tích hợp, đồng thời có sự hiện diện của khách sạn Hilton Garden Inn. Tại An Giang và Đồng Tháp, T&T cũng hợp tác với Hilton để phát triển các khách sạn mang thương hiệu quốc tế.

Theo ông Lâm Đỗ, Giám đốc Phát triển Hilton Việt Nam, ĐBSCL là khu vực nằm trong kế hoạch đầu tư dài hạn của Hilton suốt nhiều năm. Khi hạ tầng liên vùng được cải thiện và định hướng phát triển ngày càng rõ ràng, khu vực đã hội tụ điều kiện để đón làn sóng đầu tư mới vào lĩnh vực khách sạn và dịch vụ.

Nhìn tổng thể, từ T&T City Millennia đến các dự án tại Vĩnh Long, An Giang và Đồng Tháp đều được kết nối bằng một chiến lược thống nhất: lấy đô thị làm nền tảng, dịch vụ chất lượng quốc tế làm yếu tố nâng chuẩn điểm đến và thương mại tạo sức sống cho không gian đô thị. Đây là cách tiếp cận hướng tới hình thành những cực tăng trưởng mới cho toàn vùng ĐBSCL.

Kiến tạo đô thị từ bản sắc và hệ sinh thái tự nhiên

Đối với ĐBSCL, phát triển đô thị không chỉ là bài toán kinh tế mà còn gắn chặt với khả năng thích ứng trước biến đổi khí hậu và gìn giữ bản sắc địa phương khi xâm nhập mặn, thiếu hụt nguồn nước ngọt và biến đổi hệ sinh thái đang trở thành những thách thức dài hạn.

PGS.TS Trần Đình Thiên từng cho rằng, việc bảo vệ dòng chảy sông Cửu Long, kiểm soát xâm nhập mặn và duy trì sinh kế cho người dân là nhiệm vụ mang tầm quốc gia. Vì vậy, một khu đô thị muốn tạo ra giá trị lâu dài không thể chỉ dựa vào vị trí hay hạ tầng, mà còn phải thích ứng với điều kiện tự nhiên đặc thù của vùng.

Đây cũng là hướng tiếp cận được T&T lựa chọn tại Khu dân cư Phước Thọ (Vĩnh Long). Thay vì tối đa hóa diện tích xây dựng, dự án tận dụng lợi thế ba mặt giáp sông để tổ chức không gian theo triết lý "sống cùng sông nước". Khoảng 30% diện tích dành cho cây xanh và mặt nước, kết hợp hệ thống công viên, đường dạo ven sông và các khoảng mở nhằm phát huy vai trò điều hòa vi khí hậu của dòng chảy tự nhiên.

Kiến trúc dự án lấy cảm hứng từ phong cách Florida với không gian mở, tận dụng ánh sáng và thông gió tự nhiên nhưng được đặt trong hệ cảnh quan mang đậm bản sắc sông Mekong. Đây không phải sự sao chép một mô hình quốc tế, mà là cách vận dụng ngôn ngữ kiến trúc hiện đại trên nền tảng điều kiện sinh thái bản địa.

Không gian văn hóa cũng được đưa vào cấu trúc đô thị. Các tuyến phố đi bộ ven sông được quy hoạch gắn với hoạt động cộng đồng, tái hiện nhịp sống thương hồ; những điểm nhấn lấy cảm hứng từ làng nghề gốm truyền thống góp phần lưu giữ ký ức văn hóa của Vĩnh Long trong một không gian đô thị mới.

Sự kết hợp giữa yếu tố sinh thái, văn hóa và dịch vụ này được kỳ vọng tạo nên sức hấp dẫn khác biệt cho các dự án, đồng thời mở rộng dư địa phát triển du lịch, thương mại và dịch vụ của địa phương.

Ở góc độ phát triển vùng, cách tiếp cận này cho thấy xu hướng mới trong phát triển đô thị tại ĐBSCL. Khi hệ sinh thái tự nhiên được coi là tài sản, còn bản sắc địa phương trở thành lợi thế cạnh tranh, các khu đô thị không chỉ nâng cao chất lượng sống cho cư dân mà còn góp phần tạo dựng nền tảng phát triển bền vững, đồng hành cùng quá trình chuyển dịch mô hình tăng trưởng của toàn vùng.