Sáng nay (17/8), tại ga Núi Gôi, Tập đoàn Đường sắt quốc gia Việt Nam phối hợp với các cơ quan chức năng tỉnh Ninh Bình, Hội Cựu TNXP Việt Nam và UBND xã Vụ Bản tổ chức Lễ kỷ niệm 60 năm Ngày hy sinh của cán bộ, chiến sĩ TNXP Đại đội C895, công nhân đường sắt và dân quân tại ga Núi Gôi (20/8/1966 - 20/8/2026).

Tham dự Lễ kỷ niệm còn có các cựu TNXP Đại đội C895, thân nhân các liệt sĩ và đông đảo người dân địa phương sống cạnh ga Núi Gôi, trong đó có nhiều người từng chứng kiến khúc tráng ca của lực lượng TNXP, cán bộ, công nhân đường sắt cách đây 60 năm.

“Đây là hoạt động nhằm tưởng nhớ, tri ân những người đã anh dũng chiến đấu, hy sinh để bảo vệ ga Núi Gôi, giữ vững mạch máu giao thông đường sắt Bắc - Nam trong những năm tháng chiến tranh ác liệt”, ông Nguyễn Quốc Vượng, Phó tổng giám đốc Tập đoàn Đường sắt quốc gia Việt Nam nhấn mạnh.

Trong kháng chiến chống Mỹ cứu nước, ga Núi Gôi là đầu mối tập trung, vận chuyển hàng hóa dân sự, quân sự từ miền Bắc chi viện cho chiến trường miền Nam. Với vị trí quan trọng trên tuyến đường sắt Bắc - Nam, nơi đây trở thành một trong những trọng điểm thường xuyên bị máy bay Mỹ đánh phá nhằm cắt đứt tuyến vận tải chiến lược.

Khu vực ga Núi Gôi đã phải hứng chịu nhiều trận oanh tạc, bắn rốc két và ném bom. Nhiều lần bom đánh trúng đường sắt, kho tàng, nhà cửa, gây thiệt hại lớn về người và tài sản.

Tháng 11/1965, Đoàn TNXP tỉnh Thái Bình được thành lập với hơn 1.200 đội viên, biên chế thành 6 đại đội. Trong đó, Đại đội C895 đóng quân tại thôn Phú Thứ, xã Thanh Côi, huyện Vụ Bản, cách ga Núi Gôi hơn 1 km.

Nhiệm vụ của Đại đội C895 là khai thác đá, san lấp hố bom, cứu sập, đắp và sửa chữa đường sắt, đường bộ, bốc xếp hàng hóa trên cung đường từ Trình Xuyên qua Gôi, Cát Đằng đến cầu Ninh Bình.

Với những khẩu hiệu “Dù máu có đổ nhưng đường không tắc”, “Sống bám đường, chết kiên cường dũng cảm”, “Địch đánh hỏng đường ta sửa ta đi”, cán bộ, chiến sĩ Đại đội C895 lấy các hầm trực chiến ven đường làm nơi ăn nghỉ, sẵn sàng có mặt tại những điểm nóng sau mỗi trận đánh phá.

Cùng với công nhân đường sắt và các lực lượng tại địa phương, các chiến sĩ TNXP cứu chữa, bảo vệ hàng hóa, san lấp hố bom, sửa chữa đường sắt; đồng thời tham gia xây dựng các tuyến tránh dự phòng, phối hợp với lực lượng pháo cao xạ đánh trả máy bay địch, xử lý hàng trăm quả bom nổ chậm, bảo vệ các đoàn xe chở vũ khí, lương thực chi viện cho tiền tuyến.

Đặc biệt, chiều 20/8/1966 đã trở thành một dấu mốc bi tráng trong lịch sử ga Núi Gôi.

Thời điểm đó, khi các TNXP Đại đội C895 đang khai thác đá phục vụ san lấp hố bom, tại sân ga, đoàn tàu quân sự 381 vừa tập kết hàng trăm tấn hàng hóa, chủ yếu là lương thực, vũ khí, đạn dược và hóa chất, chuẩn bị rời ga, vượt trọng điểm cầu Ninh Bình để tiếp tục hành trình vào Thanh Hóa - Vinh.

Bất ngờ, đoàn tàu trúng bom và bốc cháy dữ dội. Trước nguy cơ ngọn lửa lan rộng, toàn Đại đội C895 cùng cán bộ, công nhân viên nhà ga và các lực lượng của huyện Vụ Bản nhanh chóng lao vào cứu tàu, cứu hàng.

Các lực lượng tổ chức dập lửa, chia cắt đám cháy, ngăn ngọn lửa lan sang những toa tàu khác, đồng thời phá cửa các toa để đưa hàng hóa ra ngoài.

Sức nóng từ những toa tàu đang cháy cùng khói của các loại hóa chất bao phủ một vùng rộng lớn. Trong thời gian ngắn, số người bị nhiễm độc và gục ngã tăng nhanh. Tuy nhiên, những người có mặt tại ga vẫn tiếp tục bám trụ để cứu tàu, cứu hàng và cứu đồng đội.

Sau trận chiến đặc biệt ấy, 23 người đã hy sinh, trong đó có 13 TNXP Đại đội C895, 1 Bí thư Đoàn ngành đường sắt và 9 cán bộ, dân quân địa phương; 256 người khác bị thương, nhiễm độc hóa chất.

Sự hy sinh của họ đã trở thành biểu tượng về lòng quả cảm và tinh thần “tất cả cho tiền tuyến”, góp phần giữ vững mạch máu giao thông chiến lược Bắc - Nam.

Năm 2013, Đại đội C895 TNXP vinh dự được Nhà nước phong tặng danh hiệu Anh hùng Lực lượng vũ trang nhân dân.

“Chiến công và sự hy sinh của các TNXP, công nhân đường sắt tại ga Núi Gôi đã đi vào lịch sử hào hùng của sự nghiệp đấu tranh bảo vệ Tổ quốc, góp phần làm nên truyền thống vẻ vang được đánh đổi bằng mồ hôi, xương máu của nhiều thế hệ cán bộ, công nhân ngành đường sắt”, ông Nguyễn Quốc Vượng xúc động chia sẻ.

Theo lãnh đạo Tập đoàn Đường sắt quốc gia Việt Nam, những cung đường sắt hôm nay thấm đẫm mồ hôi, tuổi trẻ và máu xương của các thế hệ TNXP, cán bộ, công nhân đường sắt đi trước. Vì vậy, tri ân các Anh hùng liệt sĩ, các thế hệ TNXP và những nhân chứng lịch sử cũng chính là gìn giữ lịch sử, truyền thống của ngành đường sắt Việt Nam.

Phát huy truyền thống của các thế hệ đi trước, Tập đoàn Đường sắt quốc gia Việt Nam hiện tập trung thực hiện hai nhiệm vụ chiến lược: quản lý, vận hành, bảo trì, khai thác an toàn, hiệu quả hệ thống đường sắt hiện hữu dài 3.222 km với 303 khu ga; đồng thời chủ động tham gia xây dựng các tuyến đường sắt mới, chuẩn bị nguồn nhân lực, khoa học - công nghệ và năng lực quản trị để sẵn sàng tiếp nhận, quản lý, vận hành, khai thác và bảo trì hệ thống đường sắt hiện đại trong tương lai.

Cũng tại buổi lễ, Tập đoàn Đường sắt quốc gia Việt Nam đã trao quà tri ân các gia đình, thân nhân liệt sĩ hy sinh tại ga Núi Gôi.

Tập đoàn cho biết sẽ tiếp tục phối hợp với chính quyền địa phương bảo tồn, tôn tạo khu di tích; đồng thời phối hợp với xã Vụ Bản, tỉnh Ninh Bình hoàn thiện hồ sơ, đề xuất công nhận Địa điểm tưởng niệm TNXP ga Núi Gôi là Di tích lịch sử - văn hóa cấp quốc gia.

“Chúng tôi tin tưởng ga Núi Gôi sẽ trở thành một ‘địa chỉ đỏ’ tiêu biểu, góp phần gìn giữ ký ức lịch sử, giáo dục truyền thống cách mạng và lòng yêu nước cho các thế hệ hôm nay và mai sau”, lãnh đạo Tập đoàn Đường sắt quốc gia Việt Nam nhấn mạnh.